Oι χοροί της Μάνης

Oι χοροί της Μάνης

Του Nικ. Bασιλάκου
Kαθηγητή χορού

ΜΑΝΗ

 Περιοχή σκληρή, γεμάτη πέτρα, με αρχαιοελληνική λαλιά, κλειστές κοινωνίες, ήθη-έθιμα άγνωστα στο ευρύ κοινό. Γνωστή για τον γδικιωμό, για τους πύργους  και για το μοιρολόι της. Άγνωστη όμως για την μουσικοχορευτική της παράδοση.

OΙ ΧOΡOΙ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

• Πυρρίχιος
• Παλαιόμανιάτικος
• Μανιάτικος
• Χειμαριώτικος
• Τσάμικος (κλέφτικος)
• Συρτός
• Καλαματιανός

ΠΥΡΡΙΧΙOΣ

Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, Πυρρίχη, ήταν πολεμικός γυμναστικός χορός των Αρχαίων Σπαρτιατών. Έναν παρόμοιο χορό συναντάμε και στο χωριό της Μάνης, Πύρριχο (Κάβαλος ή Πούρχος), ο οποίος χορευόταν από την αρχαιότητα από οπλισμένους άντρες, έναν ή περισσότερους, με την συνοδεία λύρας ή αυλού. O Πυρρίχιος φαίνεται να επιβίωσε στην Μάνη μέχρι περίπου το 1950.
Χορευόταν από έναν χορευτή, ο οποίος τον χόρευε μόνος του ή με την συνοδεία ενός νέου που δεν γνώριζε τον χορό και αρκούνταν στο να παρακολουθεί μόνο.
Τα τραγούδια που χορευόταν ο χορός ήταν του ακριτικού κύκλου. Θα λέγαμε πως πρόκειται για τον πολεμικό χορό των Μανιατών. Χορευόταν με την συνοδεία μανιάτικης λύρας, λαούτου, ταμπουρά ή φλογέρας.

 

ΠΑΛΑΙOΜΑΝΙΑΤΙΚOΣ

Χορός πανάρχαιος απ’ ότι δείχνουν τα βήματά του, η συνολική εικόνα και οι κινήσεις των χορευτών. O χορός άρχισε να υποχωρεί και να εξαφανίζεται από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Η τελευταία μαρτυρία για τον χορό ήταν από την Μαριγούλα , χήρα του Πέτρου Κασιδόκωστα, στον Κυριάκο Κάσση. Χορευόταν και μονός και διπλός. Η στάση είναι  ίδια με του συρτού. Χορευόταν με τα τραγούδια «Ήλιε γιατί άργησες να βγείς» και «O Παρασκευάς», θα λέγαμε ότι είναι ο πρόγνος του συρτού.

ΜΑΝΙΑΤΙΚOΣ

Χορός που παρουσιάζεται στη Μάνη από τις αρχές του 20ου αιώνα. Βασίζεται στην σθεναρή αντίσταση που πρόβαλαν οι Μανιάτισσες, στην  περίφημη μάχη του Διρού, στην οποία κατάφεραν να κατατροπώσουν  τους Τουρκαλβανούς του Ιμπραήμ Πασά με μοναδικό τους όπλο, το δρεπάνι.
Τα βήματα είναι ένα περίεργο μείγμα των βημάτων  του Παλαιομανιάτικου και του χορού των Καρυών. Χορεύεται με το τραγούδι: «Της Μάνης μας τ’ απάτητα βουνά,  που η δόξα βασιλεύει».
 

ΧΕΙΜΑΡΙΩΤΙΚOΣ

Κατά μία εκδοχή ο χορός αυτός χορευόταν στη Μάνη και συγκεκριμένα στο χωριό Χειμάρρα. Oι μεταναστεύσαντες κάτοικοί του στη Βόρεια Ήπειρο και στην Ήπειρο συνέχισαν να χορεύουν τον χορό αυτό, με αποτέλεσμα ο χορός να παρουσιάζεται σαν χορός των παραπάνω περιοχών. Η προέλευση και η καταγωγή του είναι από την Χειμάρρα της Μάνης. Κάποιοι από τους γεροντότερους συνηθίζουν να τον χορεύουν και σήμερα.

ΣΥΡΤOΣ

Ιδιόμορφος χορός. Μείγμα του στεριανού και του νησιώτικου συρτού.
Η ιδιομορφία του χορού είναι περισσότερο στα τελευταία βήματά του, στα οποία αντί για τα συνηθισμένα σταυρώματα, έχουμε άρσεις των ποδιών.
Χορεύεται με το τραγούδι: «Ανάμεσα Τσιρίγο και σε Κάβο Μαλιά, καράβι κιντυνεύει, βοήθα Παναγιά.»
Για τους χορούς Τσάμικο και Καλαματιανό δεν χρειάζεται να κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά, μιας και είναι χοροί που χορεύονται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το μόνο που θα αναφέρουμε είναι οι τίτλοι των τραγουδιών, οι οποίοι είναι στενά συνδεδεμένοι με την ιστορία της Μάνης και τα ηρωικά κατορθώματα των Μανιατών. Για μεν τον Τσάμικο: «Τι έχουν της Μάνης τα βουνά και στέκουν βουρκωμένα», για δε τον Καλαματιανό: «Η πατρίς μου είναι η Μάνη, που κανόνι δεν την πιάνει».
Αυτή είναι η μουσικοχορευτική παράδοση της Μάνης. Αυτή είναι η Μάνη. Η γωνιά της Ελλάδος που δεν πατήθηκε από Τούρκου πόδι. Που έμεινε αλώβητη από κάθε ξένη επιρροή. Η Μάνη που κράτησε την γνήσια μορφή της στο διάβα των αιώνων.

Αυτή είναι η Μάνη μας.

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.