Oι Μανιάτες στο νησί της Κυρα Φροσύνης

Πως ο Σιλάν Πασάς έγινε «Σιλαμπαχιάς»
(Συνώνυμο του Βόρειου καιρού)
 
Γράφει: O Ιωάννης Π. Λεκκάκος 
Καθηγητής-Σχολικός Σύμβουλος ε.τ.
 
 
Μερικά ιστορικά στοιχεία και η παράδοση
 
Η Μάνη είναι τόπος πετρώδης, άγονος, άδενδρος και μοιάζει με σεληνιακό τοπίο. O  Ταύγετος το σερνικό βουνό είναι η ραχοκοκκαλιά της Μάνης και καταλήγει στο ακρωτήριο Ταίναρο, ανατολικά βρέχεται από τα νερά του Λακωνικού κόλπου και δυτικά του Μεσσηνιακού, έχει βραχώδεις ακτές και μικρά λιμάνια, που είναι καταφύγιο των πλοίων με άσχημο καιρό.
 
“... τα παράλια της Μάνης ήσαν στρατηγικά σημεία πρώτης τάξεως και δια τον εμπορικόν και δια τον πολεμικόν στόλον...”
 
 
 
 
ΜΑΝΗ: Επιδρομές του Μουσολίν Ραίζ και του Σιλάν-πασά εναντίον της Μάνης 1614-1615 μ.Χ.
 
Oι Τούρκοι κατά την μακρόχρονη κυριαρχία τους επί των Ελλήνων επεδίωξαν να καθυποτάξουν τη Μάνη, αλλά δεν μπόρεσαν να την υποδουλώσουν.
Oι επιθέσεις των Τούρκων εναντίον της Μάνης, ήσαν συχνές, ιδιαίτερης σημασίας όμως ήταν των Oθωμανού κουρσάρου Μουσολίν-Ραίζ και του Σιλάν πασά η Σιλαμπαχιά 1614-1615 μ.Χ.
O σουλτάνος, στην αδυναμία του να υποτάξει την Μάνη, ανάθεσε τη φροντίδα αυτή στο διάσημο Oθωμανό κουρσάρο Μουσολίν Ραίζ δίνοντας του τιμές, αξιώματα2 και συμπαραστάτη το Σιλάν-πασά των Ιωαννίνων.
O Μουσολίν Ραί εισχωρεί με πεζούς και στόλο στα χωριά του κόλπου της Κολοκυθιάς, στον Κότρωνα, που εκεί τα πλοία του βρίσκουν αραξοβόλι στο απάνεμο λιμανάκι της Αρέας-Κότρωνα και αποβιβάζει τα φουσάτα του, τους πειρατές του.
Oι κάτοικοι των χωριών πανικόβλητοι πήραν τα όρη και τα βουνά για να κρυφτούν σε σπήλαια και τσαράνες προκειμένου να αποφύγουν την αιχμαλωσία, το θάνατο και τον εξανδραποδισμό. O Μουσολίν Ραίζ με δολοπλοκίες, ενέδρες και σκληρότητα διέσπειρε τον τρόμο και την απελπισία, κάποιοι εκ των προκρίτων και του κλήρου, που ήλθαν να διαπραγματευτούν, ανασκολοπίστηκαν βάρβαρα.
Τα φουσάτα του Μουλίν Ραίζ άρπαζαν και κατάστρεφαν ότι έβρισκαν μπροστά τους, παραδίδεται μάλιστα ότι στο δρόμο τους συνάντησαν ένα νέο άνδρα με σκοτισμένα λογικά, σακάτη (χωλό) στα άκρα, που περιφερόταν άσκοπα και αγνοούσε τον κίνδυνο, τον συνέλαβαν, για να τον ανακρίνουν, κι αυτός ξεστόμιζε ακαταλαβίστικα λόγια και παρά το ότι δεν λάμβαναν καμμία πληροφορία, συνέχιζαν να τον φέρουν μαζί τους, έχοντας τον ως προπομπό.
Στη διαδρομή της πορείας προς το χωριό Αφούγγια (Σαλτσοτιάνικα), ο χωλός άνδρας άκουσε κλάματα μωρού και το ένστικτο του τον προέτρεψε με αλαλαγμούς και χοροπηδητά να ξεφωνίζει στρεβλές φράσεις που έλεγαν: “σκύλα πνίξε το παιδί σου για να σώσεις τη ζωή σου!!!, σκύλα πνίξε το μωρό σου για να σώσεις το λαό σου”.
Το μωρό κατά την παράδοση συνέχισε το κλάμα και οι πειρατές εντόπισαν τη σπηλιά, που κρύβονταν οι φυγάδες, κυρίως γυναικόπαιδα.
Η είσοδος της σπηλιάς ήταν ένα μικρό στενό πέρασμα και οι εγκλωβισμένοι αντιστέκονταν με πείσμα και η σύλληψη των γυναικόπαιδων ήταν αδύνατη.
Oι επιδρομές του Μουσολίν Ραίζ με σπουδή για να τελειώνουν στα γρήγορα, έβαλαν φωτιά στο άνοιγμα της εισόδου, με δεδομένο το θλιβερό αποτέλεσμα, ο καπνός και η έλλειψη αερισμού τους δημιούργησε ασφυξία με αποτέλεσμα να προτιμήσουν το θάνατο παρά την αιχμαλωσία, την ατίμωση και τον εξανδραποδισμό.
O Μουσολίν Ραίζ θεώρησε πως ήταν εύκολα τα πράγματα και την επόμενη χρονιά έρχεται με χίλιους περίπου λεβέντες και αντιμετωπίζει τους Μανιάτες με περίσσια σκληρότητα. Η οργή όμως η αγανάκτηση και το μένος των γενναίων της Μάνης έφερε το οικτρό τέλος τους, οι Μανιάτες επιτέθηκαν με μανία κατά των Oθωμανών κάτω από το σημερινό μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα της Γονέας στην περιοχή του κόλπου της Κολοκυθιάς, και κατέκοψαν τους λεβέντες του Μουσολίν Ραίζ, αλλά και ο ίδιος δεν διέφυγε το θάνατο.
Από τη συμφορά αυτή των Oθωμανών διασώθηκαν μόνο τέσσαρες σύντροφοι του Μουσολίν Ραίζ, που διέφυγαν με βάρκα από ένα μικρό ορμίσκο του ακρωτηρίου Σταυρί, που σήμερα ονομάζεται Τουρκολίμανο.
Η περιοχή κάτω από το μοναστήρι του Σωτήρα των Καλλέργηδων της Γονέας και ακριβώς δεξιά στον παλιό πλακόστρωτο δρόμο Κότρωνα-Γονέας από το ρέμα και μετά μέχρι κάτω από το μοναστήρι και προς το μέρος της Αρέας ονομάζεται Ραζί ή Ραζία θυμίζοντας στους μεταγενεστέρους την πανωλεθρία του Μουσολίν Ραίζ και των συντρόφων του.
Το έργο του αφανισμού των Μανιατών και καταστροφής της Μάνης συνέχισε ο Σιλάν πασάς των Ιωαννίνων με μεγαλύτερη αγριότητα, το 1615.
O Σιλάν-πασάς εισέβαλε από ξηράς στην πολυβασανισμένη Μάνη και όπου περνούσε δεν άφηνε λίθο επί λίθου, ερήμωνε και κατέκαιε τα πάντα, παροιμιώδης είναι η φράση, που ακούγεται μέχρι σήμερα από τους παλαιοτέρους “φυσάει βοριάς, φυσάει Σιλαμπαχιάς”.
 
 
 
 
Oι Μανιάτες στο νησί της Κυρα Φροσύνης
 
Το έργο του αφανισμού των Μανιατών και καταστροφής της Μάνης συνέχισε ο Σιλάν πασάς των Ιωαννίνων με μεγαλύτερη αγριότητα, το 1615.
O Σιλάν-πασάς εισέβαλε από ξηράς στην πολυβασανισμένη Μάνη και όπου περνούσε δεν άφηνε λίθο επί λίθου, ερήμωνε και κατέκαιε τα πάντα, παροιμιώδης είναι η φράση, που ακούγεται μέχρι σήμερα από τους παλαιοτέρους “φυσάει βοριάς, φυσάει Σιλαμπαχιάς”*.
O Σιλάν-πασάς στην εκστρατεία του κατά των Μανιατών επετέλεσε μεγάλο καταστροφικό έργο, άλλους των Μανιατών φόνευσε, άλλους εξανδραπόδισε στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής και κάποιους αιχμαλώτους εγκατέστησε στο χωριό Τραμπάκοβα των Ιωαννίνων, που βρίσκεται έναντι της νήσου, που υπάρχει στην Παμβώτιδα λίμνη.
Oι εγκατασταθέντες Μανιάτες στην Τραμπάκοβα υπέφεραν τα πάνδεινα από τους ληστές, που λυμαίνονταν την περιοχή, γι αυτό πέρασαν και εγκαταστάθηκαν στην νήσο των Ιωαννίνων.
Η μετεγκατάσταση τους στη νήσο, οι γνώσεις τους από θάλασσα και αλιεία τους έκαναν μοναδικούς ψαράδες της λίμνης.
Oι Μανιάτες της Νήσου, που είναι σχεδόν ομοιογενής κοινότητα, απετέλεσαν μια κλειστή κοινωνία και διατήρησαν μέχρι σήμερα έντονη την Μανιάτικη φυσιογνωμία τους στα Γιάννενα.
Η έκπληξη μου ήταν μεγάλη, όταν το έτος 1979 επισκέφθηκα τη Νήσο με τους συσπουδαστές μου στη Σχολή Εθνικής Αμύνης (ΣΕΘΑ), ανώτερους αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας.
O μετέπειτα αρχηγός Γ.Ε.Ε.Θ.Α., συνταγματάρχης τότε, Σταμάτης Βελίδης, γνωρίζοντας τα ενδιαφέροντα μου, μου είπε μπαίνοντας στη βάρκα, που θα μας πήγαινε από τα Γιάννενα στη Νήσο, να ρωτήσω το βαρκάρη από που είναι, τον ρώτησα και μου απάντησε με καμάρι, πως είναι Μανιάτης!
Κατά την περιήγηση μας στη Νήσο και τη σχετική ενημέρωση είχα την τύχη να γνωρίσω τον Γραμματέα της Κοινότητας της Νήσου Βαγγέλη Σιάντα, ο οποίος με πληροφόρησε ότι η Κοινότητα της Νήσου είχε (94) εγγεγραμμένους στα μητρώα της Μανιάτες.
Σε ερώτηση μου είναι δυνατόν να έχει τόσους πολλούς κατοίκους το μικρό νησί της Παμβώτιδας λίμνης!! Μου απάντησε ότι στη Νήσο λίγοι κατοικούν, αλλά τα δικαιώματα τους τα διατηρούν στο νησί.
Εμείς δεν έχομε τίποτα άλλο να πούμε. Να είσαστε καλά Μανιάτες, όπου γης κι αν βρίσκεσθε!!!
 
* Ήταν ο πασάς των Ιωαννίνων. Η ανάμνηση της σκληρότητας του Ασλάν πασά και της καταστροφής που προκάλεσε στη Μάνη είναι παροιμιώδης, διότι όταν φυσάει βοριάς που μαστίζει τη χώρα και καταστρέφει την παραγωγή λένε, φυσάει βοριάς, φυσάει Σιλαμπαχιάς.  
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.