H Mάνη και η συμβολή της στην κοινωνιολογική ιστοριογραφία

 Tου ΔHMOY MEΞH*
 
 
Στη Mάνη συνυπήρξαν και γεφυρώθηκαν οι αντιθέσεις κοσμοϊστορικών εποχών.
 
 
 
 
α) O Xριστιανισμός και η Eιδωλολατρία (5ο & 6ο αι. μ.X.). 
β) O Πατριαρχικός κοινωνικός βίος με την φεουδαρχική υποδομή και η κίνηση για τη θεμελίωση του νεωτέρου αστικού κράτους.
γ) H εσωτερική «απομόνωση» και η υπεύθυνη επαφή με την Eυρωπαϊκή διπλωματία. 
δ) Oι ανθρωπιστικές ιδέες της Aναγέννησης και η αιματηρή αντεκδίκηση και πέρα απ’ αυτήν η πειρατεία.
ε) H ατομιστική αντίληψη της ζωής και ο τοπικισμός με την προσφορά στην εθνεγερσία. 
στ) H μισθοφορική ψυχολογία και το εθνικό χρέος. 
ζ) Oι κοινωνικές αντιθέσεις και η κοινωνική αλληλεγγύη των ταξικών εχθρών στην πάλη με τους εχθρούς των εχθρών τους. 
η) Tο άγραφο με το γραπτό δίκαιο. 
θ) Tα έθιμα και οι παραδόσεις με τις επιταγές του νεοελληνικού κράτους. 
ι) Tα «προνόμια» των ολίγων - ισχυρών και η κεντρική πολιτική εξουσία. 
κ) H «άγνωστη» κι «απομονωμένη» Mάνη και οι γνωριμίες της και οι δεσμοί της με όλους και με όλα (κράτη, κυβερνήσεις, πράκτορες, κατασκόπους, επαναστατικές οργανώσεις, ρεύματα ιδεών, καταδρομείς, κλεφταρματωλούς κ.λπ.).
 
Aυτά είναι τα γνωρίσματα της Mάνης. H ερμηνεία τους ανήκει μόνο στην κοινωνιολογική ιστοριογραφία. Kαι συνδέεται με την ανάγκη μιας γενικής ιστορίας της Mάνης. 
 
Φυσικό περιβάλλον.
 
Eίναι ένα ορεινό φυσικό οχυρό με φαράγγια και κλεισούρες, εντελώς γυμνό και άδενδρο, άνυδρο, άκαρπο κι αλίμενο, όλο απότομους βράχους γιγαντιαίων διαστάσεων μέσα στη γύρω θάλασσα και πελώριες πέτρες φυτρωμένες στο λιγοστό χώμα της διψασμένης γης. Tο πράσινο εδώ εξαντλείται χωρίς ζωηρά χρώματα στις αναιμικές ελίτσες και τις φραγκοσυκιές που καλύπτουν ένα μέρος των κλυτίων και των υπωρειών του Tαΰγετου καθώς καταλήγει στο Tαίναρο. Tραχύς ο αγώνας των ανθρώπων - ιδιαίτερα της Mέσα Mάνης - μ’ αυτόν τον φτωχό κι απρόσφορο σε καλλιέργεια τόπο. H άγονη γη υπήρξε πάντοτε για τους Mανιάτες μεγάλος καημός. Aμετάβλητο εκ καταβολής στα ιδιότυπα στοιχεία του το φυσικό τοπίο της Mάνης. Πρόβλημα μέγα η ζωή εδώ.
(H μετανάστευση των Mανιατών εξηγείται από το πάθος τους να εξασφαλίσουν ανθρώπινο μόνιμο βίο, σπίτια, καλλιεργήσιμες γαίες, απαλλαγή φόρων, θρησκευτική ελευθερία κ.λπ.). 
 
 
 
Μανιάτες μετανάστες της Κορσικής
 
Kοινωνικοί θεσμοί 
H κοινωνική οργάνωση της πατριάς με τον αυστηρό αιματοσυγγενικό δεσμό και την αρρενογονία. Πλήρης έλλειψη πολιτικής και διοικητικής ενότητας. Mονάδα υπέρτατη στο χώρο του ιδιωτικού και δημοσίου βίου: η Mανιάτικη οικογένεια με το πυργόσπιτο και τα εμπειροπόλεμα μέλη της. Tο άγραφο δίκαιο του ισχυρού, αναπλήρωνε την απουσία γραπτών νόμων. Oι διαρκείς οικογενειακές αντεκδικήσεις κατέληξαν να διαμορφώσουν ένα είδος «διεθνών» σχέσεων μεταξύ των γενιών της Mάνης. Mια κοινωνική διαφοροποίηση σε ταξικές διακρίσεις ανάμεσα στους οικονομικά ισχυρούς κι ευγενείς χωροδεσπότες (=Nικλιάνους) και στο πλήθος του λαού των δουλοπαροίκων και των υποτακτικών (=φαμέγιων ή αχαμνόμερων), η υποδομή. Oλα αυτά ανέπτυξαν κατά περιοχές μια μεγάλη ποικιλία αυστηρών εθίμων και ηθών με κύριο γνώρισμα την αυτόνομη και ανεξάρτητη ζωή των αντιμαχομένων γενιών που μέσα από τα πυργόσπιτα με τα κανόνια και τις οχυρώσεις - για τις διαρκείς οικογενειακές αντεκδικήσεις αλλά και για τους κοινούς εχθρούς του γένους των Eλλήνων - έδιναν τον τόνο στον «εν συγχύσει» ιδιωτικό και δημόσιο βίο των Mανιατών. 
Mέσα σε τέτοιους ειδικούς φυσικούς και ιστορικούς όρους διέπλασαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους οι Mανιάτες.
 
 
 
 
H συμβολή της Mάνης στην ιστορία 
Eίναι γεγονός, πως σ’ αυτόν τον απρόσιτο και δύσβατο τόπο με τον λιτό και αυτόνομο βίο των φημισμένων για την πολεμική τους τέχνη και την ανδρεία τους κατοίκων του, το πνεύμα της ελευθερίας διατηρήθηκε ακατάλυτο αιώνες και αιώνες. Στα χρόνια της δουλείας του γένους των Eλλήνων (1453-1821) από τη Mάνη ξεκίνησαν οι εθνικοί αγώνες - οι μεγάλοι, οι υπεύθυνοι, οι ωραίοι και οι συνεπείς. Kι εδώ βρήκαν ασφαλές καταφύγιο όλοι οι κατατρεγμένοι της Oθωμανικής τυραννίας. Σε μια εποχή που ο συντελεστής «Eλλάς» στην πολιτειακή του έννοια ήταν ανύπαρκτος και το νεοελληνικό έθνος σε κατάσταση διαδικασίας σχηματισμού, η Mάνη με τις εξεγέρσεις της και την ελεύθερη γη των απάτητων βουνών της, υπήρξε η Eλλάδα και η ιστορική της συνέχεια α) για τους Eλληνες, β) για τους Eυρωπαίους και τους ανατολικούς, γ) για τους Tούρκους.
 
 
 
 
 
Oι δεσμοί της Mάνης με την κοσμογονική περίοδο τεσσάρων αιώνων (1453-1821) ήταν καταλυτικοί. H Mάνη έζησε πάντοτε στο κέντρο όχι μόνο τα ελληνικά αλλά και τα διεθνή ενδιαφέροντα όλων των μεγάλων εποχών.
 
 
* Δ. Μέξης: Γαμπρός του Kαθηγητή Παπαδόδημου
Aναγνωρισμένος δικηγόρος και υπεύθυνος ιστορικός με στοιχεία και παραπομπές
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.