H διαφύλαξη της Mανιάτικης Aρχιτεκτονικής

H διαφύλαξη της Mανιάτικης Aρχιτεκτονικής
Του Σωτήρη Γερακ. Μαντούβαλου 
Πολιτικού Mηχανικού
 
 
 
 
• Nα δημιουργηθεί Eταιρεία Προστασίας των Mνημείων της Mάνης
• Συντήρηση - Aνακαίνιση
• Mέριμνα για πλακόστρωση
• Aνέγερση νέων κτισμάτων
 
Tα τελευταία χρόνια, σε όλη την Ευρώπη, το ενδιαφέρον για την προστασία της Αρχιτεκτονικής κληρονομιάς είναι αυξημένο.
Στην Ελλάδα αρχίζει επιτέλους να γίνεται αποδεκτό από όλους ότι τα παλαιά κτίρια απαιτούν ιδιαίτερη φροντίδα, είτε αντιμετωπίζονται μεμονωμένα είτε σε πολεοδομική και χωροταξική κλίμακα.
 
Στη Μάνη το πρόβλημα της διαφυλάξεως της Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής έχει μια ακόμα διάσταση η οποία το κάνει εξαιρετικά δύσκολο. Λόγω της ποικιλίας του Μανιάτικου τοπίου, των σημαντικών υψομετρικών διαφορών και των μικρών αποστάσεων ανάμεσα στους πολυάριθμους οικισμούς, σχεδόν όλα τα σημεία στα οποία μπορεί κανείς να οικοδομήσει είναι ορατά από παντού. Και ο,τιδήποτε κτιστεί βρίσκεται αυτομάτως κάτω από τους προβολείς της κριτικής, φαντάζοντας παρείσακτο σε ένα περιβάλλον με έντονη προσωπικότητα αλλά και εξαιρετικά ευαίσθητο.
Έτσι το πρόβλημα «Διαφύλαξη της Παραδοσιακής Μανιάτικης Αρχιτεκτονικής» εντοπίζεται σε τρεις ενότητες:
1) Συντήρηση και ανακαίνιση των παλαιών κτισμάτων.
2) Ανέγερση νέων κτισμάτων σε αρμονία με τα παλαιά κτίσματα και με το φυσικό περιβάλλον.
3) Προστασία των οικισμών ως συνόλων, των μνημείων και του τοπίου.
Αυτή η διατύπωση του προβλήματος και η συνειδητοποίησή του από όσο γίνεται περισσότερους Μανιάτες είναι απολύτως απαραίτητες ώστε η Αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της Μάνης να διατηρηθεί παράλληλα με την ανάπτυξη του τόπου.
 
1. Συντήρηση και ανακαίνιση των παλαιών κτισμάτων
 
Όσον αφορά τους πύργους, τα πυργόσπιτα και τα απλά σπίτια τον κύριο λόγο έχουν ασφαλώς οι ιδιοκτήτες. Σε γενικές γραμμές τα δείγματα των επεμβάσεων των πρόσφατων δεκαετιών απογοητεύουν. Βεράντες και σκάλες από μπετόν στις όψεις πυργόσπιτων, απαστράπτοντα κουφώματα αλουμινίου, εκτυφλωτικές τζαμαρίες, αδέξιες απομιμήσεις λιθοδομής, παραπήγματα από τσιμεντόλιθους και λαμαρίνες. Ευτυχώς το σκηνικό αλλάζει. Η εγκατάλειψη υποχωρεί σταδιακά. Oλοένα και περισσότεροι Μανιάτες συντηρούν και ανακαινίζουν τα σπίτια τους με σεβασμό προς την Αρχιτεκτονική τους. 
Αυτό γίνεται:
α. Επειδή συνειδητοποιούν ο ένας μετά τον άλλον την αξία των κτισμάτων τους και την σημασία που έχει γι’ αυτούς και για τις οικογένειές τους, μέσα από αυτά, ο δεσμός τους με την Ιδιαίτερη Πατρίδα. Επειδή για τη Μανιάτικη οικογένεια το σπίτι της δεν είναι απλό περιουσιακό στοιχείο αλλά κάτι πολύ περισσότερο. Ένα σύμβολο.
β. Επειδή υπάρχουν τα παραδείγματα προς αποφυγήν τριγύρω τους. Και επειδή ίσως η μεταφορά των στοιχείων της αρχιτεκτονικής του αστικού χώρου στη Μάνη δεν αποτελεί πλέον τεκμήριο και συντελεστή ευδαιμονίας. 
γ. Επειδή το βιοτικό επίπεδο έχει ανέβει και το επί πλέον κόστος εκεί όπου απαιτείται δεν είναι απαγορευτικό προκειμένου να προκύψει επιτυχές αποτέλεσμα.
Εξακολουθούν παρ’ όλα αυτά να γίνονται κακές επεμβάσεις τόσο από αρχιτεκτονική άποψη όσο και σε σχέση με την αντοχή του κτιρίου. Αυτό το δεύτερο είναι ένα θέμα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο να μετατρέπονται παράθυρα σε πόρτες, να αντικαθίστανται τα ξύλινα πατώματα με πλάκες από μπετόν και γενικά να τραυματίζονται οι λιθοδομές και να μειώνεται η αντοχή του κτίσματος στο σεισμό.
 
2. Ανέγερση νέων κτισμάτων  σε αρμονία με τα παλαιά κτίσματα και με το περιβάλλον
 
Το ιδανικό θα ήταν, ακόμα και σε εκτός σχεδίου και εκτός οικισμού οικόπεδα να μπορούσε κανείς να χτίζει το σπίτι του με λιθοδομή. Το κόστος όμως εδώ είναι μεγάλο και θα αυξηθεί κατακόρυφα όταν μετά από μερικά χρόνια θα πάψει να υπάρχει πέτρα κατάλληλη για χτίσιμο η οποία μέχρι σήμερα βρίσκεται από κατεδαφίσεις ετοιμόρροπων σπιτιών.
Ωστόσο η Μάνη δεν μπορεί να έχει τον χαρακτήρα μουσείου και  η ανάπτυξη, προς όφελος των Μανιατών και μόνον, οδηγεί αναπόφευκτα στη χρήση των σύγχρονων υλικών με τα οποία μπορούν κάλλιστα να χτιστούν σπίτια αρχιτεκτονικής προσαρμοσμένα στο χώρο της και με προσιτό κόστος.
 
3.  Προστασία των οικισμών ως συνόλων, των μνημείων και του τοπίου
 
Εδώ τον λόγο έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση συνεπικουρούμενη από τις αρμόδιες Υπηρεσίες της Πολιτείας, οι διάφοροι Σύλλογοι και τα κεντρικά τους όργανα.
Υπάρχει ατέλειωτος κατάλογος με θέματα που πρέπει να φροντίσουν. 
 
Μερικά από αυτά είναι:
Μέριμνα για τους κοινόχρηστους χώρους και τα πλακόστρωτα.
Παρακολούθηση των Δημόσιων Έργων ενώ ακόμα βρίσκονται στο στάδιο της μελέτης, όπου αυτό είναι δυνατόν, αλλά και στο στάδιο της κατασκευής, αν το έργο έχει ή πρόκειται να δημοπρατηθεί, με σκοπό την ελαχιστοποίηση των δυσμενών επιδράσεων στους οικισμούς και στο τοπίο.
Αποθάρρυνση της αυθαίρετης δόμησης η οποία κατά κανόνα αποτελεί το αγκάθι στην Αρχιτεκτονική των οικισμών. 
Καταγραφή, αποτύπωση και οριοθέτηση των λειψάνων των μεγαλιθικών οικισμών (που είναι γνωστοί με την ονομασία «κολόσπιτα»).
Καθοδήγηση και παροχή πληροφοριών προς τα κατά Ενορίες Εκκλησιαστικά Συμβούλια ώστε οι επισκευές και ανεγέρσεις των Ιερών Ναών να γίνονται με τη νόμιμη και σωστή διαδικασία, με στόχο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. 
Είναι ευκαιρία να υπενθυμίσουμε και να επαναλάβουμε την πρόταση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Χρ. Γούδη για τη σύσταση «Εταιρίας Προστασίας των Μνημείων της Μάνης». Υπάρχουν πολλά να γίνουν. Η φθορά των μνημείων είναι ταχύτατη και τα χρονικά περιθώρια στενεύουν ασφυκτικά.
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.