Aρχαία Θέατρα της Λακωνίας

Στην αρχαιότητα κάθε πόλη και κάθε ιερό έκτιζε το δικό της θέατρο. Στην Ελλάδα έχουν μετρηθεί 160 ανεσκαμμένα ή απλώς εντοπισμένα θέατρα, από τα οποία χρησιμοποιούνται για παραστάσεις τα 50.
 
Τα μέρη του αρχαίου θεάτρου είναι το κοίλον με τις κερκίδες και τις κλίμακες, όπου κάθονται οι θεατές, η ορχήστρα, όπου χόρευε ο χορός, η σκηνή, που αποτελούσε το σκηνικό βάθος, το προσκήνιον και οι πάροδοι.
 
 
Στην Λακωνία υπάρχουν τρία αρχαία θέατρα:
 
1. Αρχαίο θέατρο στην Ακρόπολη της Σπάρτης Σπάρτη
2. Ρωμαϊκό Αμφιθέατρο στο Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος Σπάρτη
3. Αρχαίο θέατρο του Γυθείου Γύθειο
 
 
Αρχαίο θέατρο στην Ακρόπολη της Σπάρτης
 
 
Το αρχαίο θέατρο στην Ακρόπολη της Σπάρτης ήταν πάντα ευδιάκριτο, πρώτα το αποτύπωσε στα σχέδια της, η Γαλλική Αποστολή στο Μοριά ,που επισκέφτηκε τη Σπάρτη, το 1825. Βρίσκεται στην νότια πλευρά του δυτικού τμήματος της Ακρόπολης, κάτω από το ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου, της πολιούχου θεάς της Σπάρτης. Παρουσιάζει μεσημβρινό προσανατολισμό, όπως όλα τα αρχαία θέατρα , όμως αποκλίνει ελαφρά προς το νότο. 
 
Είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία θέατρα της Ελλάδας, με το πλάτος του να φθάνει τα 140μ. Το αρχικό πέτρινο θέατρο, που λείψανά του βλέπουμε και σήμερα, κατασκευάστηκε στο τέλος της ελληνιστικής εποχής, κατά τον 1ο αιώνα π.χ. Η σημερινή μορφή του θεάτρου είναι της τελευταίας μετασκευής του, κατά τα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοδοσίου, 4ος αιώνας μ.χ. Οι τοίχοι του έχουν επένδυση από λευκό μάρμαρο όπως μάλιστα αναφέρει και ο Παυσανίας(Παυσανίας. Γ. XVI. 1): “…βρίσκεται το θέατρο, που έχει γίνει από μάρμαρο λευκό και είναι αξιοθέατο”. Υπολογίζεται ότι το θέατρο χωρούσε 16.000 θεατές.
 
Το κοίλον του ήταν χωρισμένο σε δύο διαζώματα, πλάτος διαζώματος 1,80μ. και το ύψος διαζώματος πρέπει να έφτανε τα 20μ. Το κυρίως θέατρο είχε 9 κερκίδες με 30 σειρές εδράνων, ενώ το επιθέατρο είχε 16 με 20 σειρές εδράνων. Οι σκάλες που χώριζαν τις κερκίδες ήταν 10 στο κάτω και 17 στο πάνω μέρος. Η πρόσβαση στο διάδρομο πλάτους 1,80μ. γινόταν από μια μεγάλη εξωτερική κλίμακα από την Ανατολική πάροδο. Το κοίλον υποστηριζόταν στα νότια από δύο υψηλούς αναλημματικούς τοίχους. Το κοίλον έχει κατασκευαστεί με μεικτή τεχνική, έχει χρησιμοποιηθεί τοπικός ασβεστόλιθος και μάρμαρο από τον Ταΰγετο, πάνω σε θεμέλια από Ρωμαϊκή τσιμεντοκονία. Για το κοίλο δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο το φυσικό έδαφος, αλλά με τις εργασίες για τους αναλημματικούς τοίχους σχεδόν τριπλασιάστηκε ο χώρος. Στο πάνω μέρος του κοίλου είχε κατασκευαστεί περιμετρική στοά, ώστε να καταφεύγουν εκεί οι θεατές σε περίπτωση βροχής.
 
Το θέατρο αρχικά δεν είχε μόνιμη σκηνή, αλλά μια ξύλινη, κινητή, η οποία μεταφερόταν πάνω σε τροχούς, καθώς το χρησιμοποιούσαν κυρίως για πολιτικές, κοινωνικές και γιορταστικές συγκεντρώσεις. Φυλασσόταν σε ένα μεγάλο υπόστεγο που βρισκόταν στη θέση της δυτικής παρόδου, στην πλινθόκτιστη σκηνοθήκη, η οποία είχε ενσωματωμένους τροχούς για την μετακίνησή της. Αργότερα κατασκευάστηκε μόνιμη λίθινη σκηνή, η οποία χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 1ου αιώνα μ.χ. Ήταν δωρικού ρυθμού και είχε υπερυψωμένο προσκήνιο. Η τελευταία φάση της σκηνής είναι κορινθιακού ρυθμού, διώροφη και ύψους 10-12μ. εξαιτίας του ύψους η σκηνή λειτουργούσε ως αντηχείο ενισχύοντας την ακουστική του θεάτρου.
 
Η ορχήστρα του θεάτρου έχει σχήμα πέταλου με διάμετρο ορχήστρας 25,52μ. και οι δύο πάροδοι είναι ευθείες, με μήκος από άκρο σε άκρο 147μ. Στη δυτική πάροδο υπήρχε η σκηνοθήκη, ενώ η ανατολική πάροδος αποτελούσε την κατάληξη μιας μεγάλης κεντρικής λεωφόρου που πέρναγε μπροστά από τα κτίρια της Ακρόπολης. Αποτελούσε σημαντική αρτηρία της Ρωμαϊκής Σπάρτης, καθώς στον τοίχο της ανατολικής παρόδου, υπάρχουν πολυάριθμες επιγραφές, οι οποίες γράφτηκαν μεταξύ 100 και 150μ.χ. και μας παρουσιάζουν ονόματα αρχόντων του 2ου αιώνα. Ο τοίχος αυτός μόνος του αποτελεί ένα «λίθινο» αρχείο της Σπάρτης.
 
Γνήσιες θεατρικές παραστάσεις ποτέ δεν ήταν σε υπόληψη στην Σπάρτη. Το θέατρο χρησίμευε κυρίως για δημόσιες συγκεντρώσεις και μεγάλες γιορτές. Αναφέρεται πως στο θέατρο διεξάγονταν οι χοροί του Γυμνοπαιδιών, δηλαδή χοροί γυμνών νέων, οι οποίοι γίνονταν σε ανάμνηση ίσως των Λακεδαιμονίων νεκρών της μάχης των Θερμοπυλών (480π.Χ.). Επίσης, γινόταν το αγώνισμα της σφαίρας, το οποίο ήταν ομαδικό και σ’ αυτό έπαιρναν μέρος νέοι που άφηναν την εφηβική ηλικία και έμπαιναν στην ανδρική.
 
Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης χρησιμοποιήθηκε για 500 χρόνια, από το τέλος του 1ου αιώνα π.χ. έως και τον 4ο αιώνα μ.X.
 
 
Ρωμαϊκό Αμφιθέατρο στο Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος
 
 
Εκατό μέτρα ανατολικά από τη γέφυρα του Ευρώτα βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα σπαρτιατικά ιερά, το ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος, που χρονολογείται το 700π.Χ.. Το 225π.Χ. παρατηρείται μεγάλη επέμβαση στο χώρο του ιερού, στα ανατολικά του ναού, οπότε και οικοδομείται το αμφιθέατρο. Το ιερό είναι γνωστό από τις αρχαίες πηγές, ενώ και οι περιηγητές του 18ου και 19ου αιώνα αναφέρουν κάποια αρχιτεκτονικά λείψανα στην περιοχή. Ανασκάφηκε το 1906-1910 από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή των Αθηνών.
 
   Το αμφιθέατρο έχει διάμετρο 54μ., ήταν πεταλοειδές και διακοπτόταν στα δυτικά από το ναό που εισχωρούσε στο χώρο της ορχήστρας, ώστε ο χώρος του ναού να λειτουργεί όπως η σκηνή ενός αρχαίου θεάτρου. Για την κατασκευή της θεμελίωσης του αμφιθεάτρου χρησιμοποιήθηκαν ακατέργαστες πέτρες και ισχυρό κονίαμα, αλλά και παλαιότερα αναθήματα. Το τμήμα του αμφιθεάτρου που έμεινε κενό εδωλίων στα δυτικά λόγω του ναού είχε πλάτος 16,10μ. Οι κυκλικές σειρές των εδωλίων, διακόπτονταν από κλίμακες. Ενώ το διάζωμα και τα ψηλότερα εδώλια ήταν προσιτά και από έξω με χτιστές σκάλες, οι οποίες άρχιζαν από τον κυκλικό κεραμοσκεπή διάδρομο.
 
   Το θέατρο της Ορθίας είναι μοναδικό στην Ελλάδα και είχε σχέση κυρίως με θρησκευτικές τελετουργίες. Η θρησκεία κατείχε περίοπτη θέση στη σπαρτιατική κοινωνία. Οι Ρωμαίοι ενθουσιάστηκαν από τις τελετές αυτές, όπως γίνεται φανερό και από την κατασκευή του αμφιθεάτρου. Στο χώρο του αμφιθεάτρου γινόταν ο αγώνας καρτερίας, αλλά και άλλοι αγώνες μεταξύ παιδιών. Οι γιορτές περιλάμβαναν τρία κύρια αγωνίσματα, για τα οποία το έπαθλο ήταν ένα σιδερένιο δρεπάνι. Το έπαθλο αυτό ανέγραφε το όνομα του νικητή  και το αγώνισμα και αφιερωνόταν στη θεά. Τα αγωνίσματα ήταν: 1)το κατθηρατόριον, ένα είδος παιδικού κυνηγητού, 2)τη μώα, ένα αγώνισμα τραγουδιού και 3)την κεληα,καιληα,κελεια,κελοια,κελυα,κελεα, ένα αγώνισμα τραγουδιού ή απαγγελίας.
 
   Κατά τη διάρκεια του αγωνίσματος της καρτερίας, οι έφηβοι ακουμπώντας στο βωμό υπέμεναν τη δοκιμασία του δημόσιου μαστιγώματος, κάποιες φορές μέχρι το σημείο να επέλθει ο θάνατος. Οι γονείς τω νέων που παρευρίσκονταν, ενθάρρυναν τους μαστιγωμένους και τους απειλούσαν, αν έδειχναν πως κάμπτοταν. Όποιος κατάφερνε να υπομείνει τη δοκιμασία λάμβανε τον τίτλο του βωμονίκη και είχε το δικαίωμα να στήσει τον ανδριάντα το στην περιοχή του ιερού της Ορθίας. 
 
 
Αρχαίο θέατρο του Γυθείου
 
 
Το αρχαίο θέατρο του Γυθείου ανασκάφηκε πρώτη φορά το 1891 από τον Ανδρέα Σκιά. Βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της πόλης του Γυθείου, στους πρόποδες του λόφου της Ακρόπολης (ύψους 50μ.) Ο προσανατολισμός του είναι Ανατολικός.
Χρονολογείται στους Ρωμαϊκούς χρόνους, το 2ο αιώνα μ.Χ., επιβεβαιώνεται μάλιστα από τα λεγόμενα του Παυσανία, σύμφωνα με τον οποίο το θέατρο δεν είχε κτιστεί ακόμη κατά το 170μ.χ. Στην εποχή αυτή παρατηρείται μια αξιόλογη οικονομική άνθηση στην πόλη του Γυθείου, καθώς έγινε το κέντρο του κοινού των Ελευθερολακώνων, έτσι προέβει σε κατασκευή μεγάλων και πολλών οικοδομημάτων. Το θέατρο είναι κατασκευασμένο από εγχώριο υπόλευκο μάρμαρο, προφανώς εξορυγμένο από το λατομείο της Παγανέας.
 
Συνολικά περιελάμβανε 12 σειρές καθισμάτων χωρίς διάζωμα και 5 κάθετους διαδρόμους, ο ένας ακριβώς στο μέσο του θεάτρου και οι άλλοι 4 εκατέρωθεν του 1ου διαδρόμου με απόσταση 1,5μ. Στην πρώτη σειρά καθισμάτων υπήρχαν καθίσματα με μαρμάρινα ερεισίνωτα. Η απόσταση μεταξύ της 1ης σειράς καθισμάτων και της επόμενης είναι 0,84μ. Οι άλλες σειρές είναι  απλά αυλακοειδή  έδρανα και έχουν απόσταση 0,60μ. Η σκηνή του θεάτρου έχει μήκος 12μ. και πλάτος 5μ. βρίσκεται σε απόσταση 20μ. από το κοίλον του θεάτρου. Πίσω από τη σκηνή και σε ψηλότερο επίπεδο υπάρχουν 7 μικρά διαμερίσματα, σχεδόν τετράγωνα, η άνοδος στα διαμερίσματα γινόταν μέσο 2 κλιμάκων που βρίσκονται στο 1ο και στο 7ο διαμέρισμα. Η ορχήστρα είναι τμήμα κύκλου με ακτίνα 8,90μ. 
 
Πηγή: politistikastoixeialakonias

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.