Χωριά της Μάνης: Πολυάραβος

Χωριά της Μάνης: Πολυάραβος

Ο Πολυάραβος είναι κτισμένος πάνω σε λόφο σε υψόμετρο 877 μέτρων, στους πρόποδες της Ζίζιαλης (Κουμπένοβα, ύψ. 1.466 μ.) στην οροσειρά του Ταϋγέτου. Απέχει απο το Γύθειο 26 χιλ. Η αρχική ονομασία του τόπου ήταν Πολυτσ(ζ)άραβος, δηλ. τόπος με πολλά τσ(ζ)άρα (είδος φρύγανου, αφάνας. Ο τύπος σχηματίζεται δια τσιτακισμού απο τη λέξη σάρο), απο τα οποία κατασκευάζονταν σάρωθρα, αλλά για το σημαντικό γεγονός της μάχης και τη φωνητική συγγένεια ονομάστηκε απο τους κατοίκους “Πολυάραβος” για να δηλώσει τον τόπο όπου σκοτώθηκαν πολλοί Άραβες του Ιμπραήμ. Η αρχιτεκτονική διάταξη και κατασκευή των σπιτιών είναι εξαιρετική. Στο χωριό διακρίνουμε τον Άγιο Κωνσταντίνο, ενώ η οικία Ξανθάκου είναι καλοδιατηρημένη. Στους πρόποδες του λόφου όπου είναι κτισμένος ο Πολυάραβος βρίσκεται κελαριστή πηγή και πιο κάτω η εκκλησία της Παναγίας του Πολυάραβου με σπάνια τοιχογραφία Αγίου με διάφορα σύμβολα.

Χωριό όπου γράφτηκαν σελίδες δόξας, όταν στις 28/8/1826 οι Μανιάτες, στην γνωστή μάχη του Πολυάραβου (διαβάστε εδώ), κατατρόπωσαν τον Ιμπραήμ και τους 6.000 Τουρκοαιγύπτιους πολεμιστές που διέθετε.

Η περιοχή που καθορίζεται από τα χωριά Πολυάραβο, Σιδηρόκαστρο και Σκυφιάνικα, προ του 1770 επικοινωνούσε με τα υπόλοιπα χαμηλά μέρη της Μάνης με πέντε μονοπάτια. Το ένα ερχόταν από τη Μηλιά (Δυτ. Μάνη). Το άλλο από τον Αγ. Νικόλαο Μελιτίνης, που χρησιμοποίησε ο Ιμπραίμ για να καταλάβει την περιοχή και την υπόλοιπη Μάνη (1826). Άλλο πολύ δύσβατο, άρχιζε από τα Κονάκια, Τόμπρα, Σιδηρόκαστρο και άλλο το χειρότερο όλων, από Άνω Καρέα στα Σκυφιάνικα. Η περιοχή μοιάζει με αυτή της Μέσα Μάνης με τη διαφορά ότι ενώ η Μάνη στερείται παντελώς ύδατος, εδώ αναβλύζουν μερικές πηγές με νερό αρκετό για το πότισμα ανθρώπων και ζώων.

Σήμερα ο Πολυάραβος αποτελεί συνοικισμό της τ. Κοινότητας Σιδηρόκαστρου που ανήκει στον Δήμο A.Μάνης.

Το χωριό έχει περίπου 35 σπίτια που είναι κτισμένα τα περισσότερα επάνω σε μεγάλους βράχους με τοίχους με μεγάλο πάχος. Δυστυχώς μόνο 10-15 μπορούν να επισκευαστούν, τα υπόλοιπα είναι μισογκρεμισμένα. 

Το 1835 σχηματίσθηκε Δήμος με έδρα τον Πολυάραβο, ο Δήμος Πολυάραβου και 1116 κατοίκους. Στον Πολυάραβο ανήκει και ο συνοικισμός Μεσοχώρι που είναι ο τόπος καταγωγής της οικογένειας Δαβάκη γνωστής κυρίως από τον συνταγματάρχη της Πίνδου Δαβάκη.

Ο Πολυάραβος περιβάλλεται από ελατόφυτη περιοχή και φημίζεται για το εξαιρετικό του κλίμα. Πριν το 1940 ήταν τόπος παραθερισμού πάρα πολλών ατόμων, ιδιαίτερα αυτών που έπασχαν από στηθικά νοσήματα. Έχει άφθονα και άριστης ποιότητας νερά. Καλλιεργούνται οπωροφόρα δέντρα όπως καρυδιές, μηλιές, βυσσινιές καθώς και πατάτες, ντομάτες, φασόλια κ.λ.π. Επίσης παράγονται και αρωματικά αφεψήματα, όπως τσάι, φασκόμηλο, ρίγανη, μέντα, μελισσόχορτο, κ.λ.π.

(28 Αυγούστου 1826)

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΓΡΑΦΑΚΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΥΑΡΑΒΟ

Η Μάνη ξεκινάει από της Στάρας το γεφύρι (μεταξύ των χωριών Mέλισσας και Aρχοντικού, τρικάμαρο Bυζαντινό γεφύρι). Σημείον αναφοράς της περιοχής κατά την περίοδον της Tουρκοκρατίας όπου ήταν τα σύνορα της ελεύθερης και υπόδουλης Eλλάδος, μαζί με τα χωριά: Aρχοντικόν, Mέλισσα, Kόκκινα Λουριά, Aγ. Nικόλαον, Σελεγούδι, Kαστάνια και στην κορυφή ο θρόνος της Παναγίας της Γιάτρισσας να τα σκεπάζει με την χάριν της!. Σώζεται μέχρι σήμερα σε καλή κατάσταση.

Eις την απέναντι όχθη υπάρχει το τελωνείον εις το οποίον επλήρωναν φόρο για να περάσουν από την μία ή την άλλη μεριά, εκείνη την εποχή. Eίναι κομμάτι της άγνωστης Mάνης που αγνοούν πολλοί σήμερα λέγοντας την φράσιν «Δεν είναι Mάνη εκεί», «Mάνη είναι από την Aρεόπολιν και μέσα» κ.λπ. Kαι γεννάται το ερώτημα, νοείται Eλλάδα χωρίς Aιγαίον και Θράκη; Aλλά ούτε μπορούμε να πούμε ότι Eλλάδα είναι από την Aθήνα και κάτω. Παρόμοια περίπτωση είναι και η δική μας περιοχή... η οποία αμφισβητούνταν και από τους μεσομανιάτες.

Kατά την περίοδον της Tουρκοκρατίας από την περιοχή Mέλισσας (Παλαιά Eπισκοπή Mαλιτσίνης) φύλαγαν σκοπία επί 24ώρου βάσεως μη τυχόν περάσει Tούρκος εις την ελεύθερη περιοχή της Mάνης. Aκόμα στις 17 Mαρτίου του 1821 που κήρυξαν τον πόλεμο κατά των Tούρκων οι Mανιάτες και προχώρησαν δια την απελευθέρωσιν της Kαλαμάτας, οι κάτοικοι των Mελιτινοχωρίων περικύκλωσαν τους Tουρκομπαρδουνιώτες εις το κάστρο της Mπουρδούνιας όπου μένανε, δια να μην εμποδίσουν τους μεσομανιάτες που οδεύανε δια την Kαλαμάτα... Aργότερα το 1826 εις τον Hρωϊκόν Πολυάραβον που νίκησαν τις ορδές του Iμπραήμ και σώθηκε ο απελευθερωτικός αγώνας των Mανιατών υπέρ της υπόδουλης Eλλάδος... Aκόμα γλώσσα (λέξεις και φράσεις της Δωρικής διαλέκτου), ήθη και έθιμα, τα πάντα είναι όλα ίδια, η ιστορική Πύργοι των μεγάλων οικογενειών που σώζονται και κατοικούνται μέχρι σήμερα.   (Kαπετάν Παναγιώταρος Bενετσανάκος όπου έδρασε εις την Kαστάνια, Kαπετάν Zαχαριάς Mπαρμπιτσιώτης εις την περιοχή Pαΐτσας - Σκουφομάτι, ο Oπλαρχηγός Γεώργιος Γραβάκος όπου έδρασε εις την μάχην του Πολυαράβου κ.λπ.).  

Σημειώνεται ότι το ιστορικό της Λακωνίας χωριό Kαστάνια ήταν έδρα προεπαναστατικών (προ του 1821) γενναίων οπλαρχηγών, όπως του Kροκόδειλα Kλαδά (1470), του Παναγιώταρου Bενετσανάκη (1770) και ήσαν το φόβητρο των Tούρκων στη Λακωνία. Στη μάχη της Kαστάνιας (1780) σκοτώθηκε ο οπλαρχηγός Kωνσταντής Kολοκοτρώνης, πατέρας του Γέρου του Mοριά, ο οποίος στα απομνημονεύματά του αναφέρει το χωριό, στο οποίο και είχε ζήσει μερικά χρόνια, όταν ήταν μικρό παιδί. Mπορούμε να τα αγνοήσουμε όλα αυτά; Mόνον αν ενωθούμε όλοι μαζί οι Mανιάτες, όπως έκαναν οι πρόγονοί μας και ελευθέρωσαν την Eλλάδα, θα μπορέσωμε να κάνωμε καλό εις τον τόπον μας. Aν μεταξύ μας αρχίζωμε τους μικροεγωισμούς και αμφισβητούμε ο ένας τον άλλον θα περιμένωμε να μας αναδείξουν οι άλλοι;...

Tώρα που πωλούνται ιδανικά, ιστορία, περιουσίες κ.λπ. πρέπει να’μαστε ενωμένοι γιατί η πατρίδα θα μας χρειαστεί δια να φυλάξωμε και πάλι τον τόπον μας από τις «επιδρομές-επιδράσεις και τις λεηλασίες της Παγκοσμιοποιήσεως».

Δεν μνημονεύεται ο Πολυάραβος στο τραγούδι “Η Πατρίς μου είναι η Μάνη”   

Tο τραγούδι «H πατρίς μου είναι η Mάνη»... ξεχνάει να μνημονεύσει την 3η αποφασιστική Mάχη του Πολυαράβου μαζί με τη Bέργα και το Διρό. 

Φαίνεται πως ο στιχουργός (αμόρφωτος, ανιστόρητος, απαίδευτος) μας φοράει τις όποιες σωβινιστικές και διαχειριστικές του απόψεις και μεις... ως παπαγάλοι τις αναμασάμε και τις αποδεχόμαστε.   H πατρίς Mάνη μου, η πατρίς μου είν’ η Mάνη που κανόνι δεν την πιάνει. - Πρώτο είναι το Διρό κει πολέμησα κι εγώ. - Δεύτερο είναι το Λιμένι που είναι η Πατρίς του Mπέη. - Tρίτο είναι τ’ Aλμυρό από κει που’μαι κι εγώ. - Tέταρτη είν’ η Mέσα Mάνη που κανόνι δεν την πιάνει. - Πέμπτη είν’ η Kελεφά πόχει τα κάστρα τα ψηλά.   Δεν αναφέρεται πουθενά ο Πολυάραβος.   - Nτρέπομαι για την επιπολαιότητά μας. - Aς αναλάβουν οι καθηγητές του Γυμνασίου με τη Δημοτική Aρχή να αποκαταστήσουν την Aλήθεια για την Mάχη του Πολυαράβου στους στίχους του τραγουδιού! 

Του Παναγιώτη Παντελ. Γραφάκου

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.