ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΪΝΗΣ

Του
Μιχάλη Γρηγ. Μπατσινίλα
 
 
Το πότε κτίστηκε το κάστρο της Μαΐνης δεν είναι γνωστό, γιατί δεν υπάρχουν γραπτές αποδείξεις. Ακόμη και ότι ήταν στο Οίτυλο το αμφισβητούν ιστορικοί και ερευνητές, προσπαθώντας να αλλοιώσουν την παλαιότερη, μοναδική και τόσο ξεκάθαρη γραπτή μαρτυρία του Benoit de Peterborough από το 11911.
 
 
Ο Ιουστινιανός θέλοντας να εκστρατεύσει εναντίων των Βανδάλων στην Αφρική, (534), και εναντίων των Γότθων στην Ιταλία αλλά και γενικότερα στην εφαρμογή της στρατηγικής αμυντικής πολιτικής του, επισκεύασε ή κατασκεύασε κάστρα στην αυτοκρατορία του, τότε στο 531 περίπου τοποθετώ εγώ την επισκευή του παλιού Ομηρικού κάστρου στο Οίτυλο και την τελειοποίηση του εκείνα τα χρόνια για τις ανάγκες της εποχής. Το μέγεθός του τότε ήταν από το Κάστρο μέχρι τον Άγιο Πετράκη, αργότερα επί Βιλλαρδουϊνου πήρε την μεγαλύτερη και τελική μορφή του.
Η χρονολογική μαρτυρία είναι από τα επτά ή οκτώ τμήματα του πρόσθιου προκεχωρημένου αμυντικού τείχους που άρχιζε από κάτω από το Φρύγανο πέρναγε τους Γιαρνούς και έφτανε στην Ακουμπίστρα πάνω από την Ασπέλιοβα, εκεί έχουν λαξεύσει τον γκρεμό για το χτίσιμό του. Η τοποθεσία που βρίσκονται ονομάζεται Πάνου Πλακίδια εξ αιτίας τους. Τα τμήματα αυτά στην αρχή τα θεώρησα τάφους μαζί με ναούς και άλλα αρχαία που βρήκα στην περιοχή, με την από 30-12-91 αναφορά μου στην Ε΄ εφορία προϊστορικών και κλασσικών αρχαιοτήτων Σπάρτης. Όμως με την έλευση της αρχαιολόγου Στέλλας Ραυτοπούλου μου βεβαίωσε ότι είναι τείχος. Το τείχος αυτό έχει κατασκευασθεί ολόκληρο με μεγάλους ορθογώνιους ογκόλιθους που είναι από λείψανα τειχών ξεχωριστών ιστορικών περιόδων, για παράδειγμα υπάρχουν ορθογώνιοι ογκόλιθοι που κατασκευάστηκαν στα Ρωμαϊκά χρόνια, γιατί έχουν σκαλιστό γύρω-γύρω το χαρακτηριστικό πλαίσιο που σκάλιζαν εκείνη την εποχή, που σημαίνει ότι και τότε υπήρχε κάστρο στο Οίτυλο. Το ίδιο πλαίσιο έχουν οι ογκόλιθοι στο λατομείο του Χαμωλαίου, που δημιουργήθηκε για εξαγωγή ογκολίθων από την παραθαλάσσια περιοχή Λιβέρια προς την Ρώμη επί Ελευθερολακώνων και ένα ή δύο έχω βρει στον Κάτου Μαχαλά του Οιτύλου ακέραιους.
Το 531 μ.Χ. έπληξε τον Μοριά επιδημία πανούκλας, που κράτησε για 52 χρόνια και αποδεκάτισε τον πληθυσμό, η ενίσχυση ή κατασκευή των κάστρων ήταν για ένα λόγο ακόμα απαραίτητη για να μην ερημώσει εντελώς από τις επιδρομές των εχθρών της αυτοκρατορίας. Τότε ήρθαν στο Βοίτυλο και έχτισαν πάνω στα Ομηρικά ερείπια των κυκλώπειων τειχών ένα ισχυρό κάστρο που έμελλε να ονομαστεί κάστρο της Μάϊνας και να γίνει θρύλος στο πέρασμα της ιστορίας.
Οι λόγοι που διάλεξε το Βοίτυλο για το χτίσιμο του κάστρου είναι πρώτα απ’ όλα στρατηγικής σημασίας. Είναι αλήθεια ότι όποιος ελέγχει το Οίτυλο εξουσιάζει όλη την Μάνη, τούτο το αντιλαμβάνεται αμέσως και ο τελευταίος στρατιώτης, πόσο μάλλον ένας στρατηγός. Ο στρατηγικός του ρόλος αξιοποιήθηκε και από τις δυο παρατάξεις στον τελευταίο εμφύλιο, όποια παράταξη το κατείχε είχε το περνοδιάβα σε ολόκληρη την Μάνη. Στο Βοίτυλο ο περήφανος Ταΰγετος γονατίζει τόσο χαμηλά που σχηματίζει το μεγαλύτερο διάσελο, ανοίγοντας έτσι δρόμο επικοινωνίας των Μανιατών με την υπόλοιπη Λακωνία. Το Βοίτυλο δίνει την ευκαιρία σε όποιον το κατέχει να ελέγχει τους εμπορικούς δρόμους της ξηράς και της θάλασσας και να έχει κάτω από την άμεση επίβλεψή του το ομώνυμο λιμάνι, που είναι το μεγαλύτερο σε ολόκληρη την Μάνη. Ο Τούρκος περιηγητής και κατάσκοπος Εβλιά Τσελεμπή,2 που επισκέφτηκε το Οίτυλο, ανέφερε ότι έχει περίμετρο τέσσερα μίλια και μπορεί να χωρέσει χίλια πλοία, επίσης τονίζει ότι ήταν μεγάλη ναυτική σκάλα.
Κάτω απ’ αυτή την απλή αλλά και κύρια στρατηγική σκέψη όλοι οι ισχυρισμοί των διαφόρων ιστορικών που τοποθετούν το κάστρο της Μαΐνης στο Τηγάνι του Μέζαπου πέφτουν στο κενό, όσο για τις 365 γηστέρνες -όσες και οι ημέρες του χρόνου- που θέλουν να λέγετε ότι υπάρχουν στο κάστρο του Τηγανιού, εκεί δεν χωρούν ούτε 365 γούβες ν’ ανοίξει κανείς. Αντίθετα στο Βοίτυλο μόνο στην περιοχή που κατελάμβανε το κάστρο υπάρχουν 50 γηστέρνες οι περισσότερες μάλιστα είναι πελώριες και από την Μυκηναϊκή εποχή. Χώρια πόσες παμπάλαιες κωλογηστέρνες βρίσκονται θαμμένες και αναξιοποίητες στους κήπους και στα κατώγια των σπιτιών, και άλλες έχουν γίνει δυστυχώς βόθροι. Επίσης υπάρχουν αρκετές πηγές γύρω στις υπώρειες του λόφου που συντηρούν και το μοναδικό πράσινο τοπίο που συναντιέται στη Μάνη από το Οίτυλο και μέσα, καθώς και ο μοναδικός έφορος κάμπος σε σύγκριση πάντοτε με την Μέσα Μάνη.
Ένας επιπλέον λόγος που χτίστηκε το κάστρο στο Βοίτυλο, ήταν η άμεση προστασία στην εξάπλωση του Χριστιανισμού από τους κάτοικους του ορεινού Ταϋγέτου που παρέμεναν πιστοί στην αρχαία θρησκεία και η επίβλεψη των θρησκευτικών κέντρων του Καραβοστάσι και της Κυπάρισσου. Στο Οίτυλο άλλωστε ο Ιουστινιανός βρήκε έτοιμο υλικό από την Ομηρική ακρόπολη έτοιμες δεξαμενές και άφθονο νερό για το χτίσιμο του κάστρου.
 
 
 
 
Η ΟΝΟΜΑΣΙΑ
 
Τώρα την εξήγηση για τ’ όνομα Μαΐνη το αποδίδω σε μια και μόνο αποκλειστική περίπτωση, στο ότι όταν χτίστηκε το κάστρο από τον Ιουστινιανό, μπορούσαν τα καράβια να βρίσκουν καταφύγιο στο μεγάλο και ασφαλές, ορυγμένο λιμάνι του Καραβοστάσι, που έπιανε μέχρι το δημόσιο πηγάδι του Καραβοστάσι και μπαζώθηκε σιγά-σιγά από το Γαϊδουρολάγκαδο, που μεταφέρει τα νερά του Σκατέα.. Άλλωστε ήταν ένας από τους σοβαρούς λόγους του Ιουστινιανού, της προστασίας των εμπορικών δρόμων χερσαίων και θαλάσσιων. Έτσι με την είσοδο των πλοίων στον κόλπο του Βοιτύλου, αγνάντευαν το κάστρο και έκαναν «μάϊνα» τα πανιά μέχρι να ζυγώσουν στον μοναδικό σε όλη την Μάνη, ασφαλή λιμένα του Καραβοστάσι, έτσι κόλλησαν τ’ όνομα «το κάστρο της Μάϊνας». Την ονομασία αυτή δεν άργησε να την πάρει ολόκληρη η περιοχή που εποπτευόταν από το κάστρο της Μάϊνας, κυρίως όμως θα συνετέλεσε η εκκλησιαστική εξουσία της επισκοπής Μαΐνης που δεν έτρεφε καμιά συμπάθεια στο αρχαίο όνομα του Οιτύλου άρα προτίμησε το Μάϊνα, αφού πρώτα το εξευγένισε σε Μαΐνη.
Όταν γράφονταν από διάφορους οι άλλες εκδοχές για την προέλευση του ονόματος της Μάνης, τις οποίες δύναμαι με ατράνταχτα επιχειρήματα να σας τις αποκλείσω, αλλά λόγω χώρου δεν το κάνω εδώ, τότε δεν ήταν διαθέσιμη η μαρτυρία του Benoit de Peterborough, οπότε ότι φανταζότανε ο κάθε ένας έγραφε. Όμως το κακό είναι να επιμένουν και σήμερα στην διαστρέβλωση της ιστορίας, παρ’ όλες τις γραπτές μαρτυρίες, όταν μεταφράζονται ορθά. Επιπλέον είναι και τα αδιάψευστα τεκμήρια από τα υπολείμματα του μεγαλόπρεπου κάστρου της Μάϊνας.
 
 
ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΜΑΪΝΗΣ
 
Αρχικά οι δύο θρησκείες συμβίωσαν για αρκετό διάστημα η αρχαία θρησκεία με τον ναό του Σωτήρα Σέραπι, που ήταν καθώς μαρτυρούν τα ιδιότυπα ιονικά κιονόκρανα, τα επιστήλια και οι ραβδωτοί κίονες, που ξεπηδούσαν από το έδαφος καθώς οι γεωργοί οργώνανε τα μποστάνια τους, στο σημείο που είναι τα ερείπια του Αϊ-Γιώργη στον Καραβοστάσι και στην γύρωθεν περιοχή. Οι Χριστιανοί έκτισαν τον ναό τους πέρα από το Μυλολάγκαδο εκεί που είναι σήμερα τα ερείπια του ναού των Αγίων Θεοδώρων. Όμως με την κατάργηση της αρχαίας θρησκείας άλωσαν τον ναό του Σέραπι και τον μετέτρεψαν σε πρωτεύοντα ναό, διατηρώντας και τον άλλον που ήταν συνάμα και νεκροταφείο.
Έδρα της επισκοπής εξελίχθηκε ο ναός του Σωτήρα (ή της Παναγιάς Σωτήρας), ο πιο περίλαμπρος ναός της Μάνης, ο αρχαίος ναός του Σωτήρα Σάραπι στον Καραβοστάσι. Κανείς δυστυχώς μέχρι σήμερα αρμόδιος δεν έχει ενδιαφερθεί να ερευνήσει ή και να προβεί σε ανασκαφικές τομές στον Αϊ-Γιώργη των Δημητρακουλιάνων, που οι παλαιότεροι με σκαψίματα, ανακάλυπταν τάφους και κτερίσματα και στους Αγίους Θεοδώρους που αγόρασε ο Ψαράκος από Δημητρακουλιάνους στην θέση Μαρμάρι στον Καραβοστάσι επίσης, σύμφωνα με δικές μου χρόνιες παρατηρήσεις είναι θαμμένες δύο παλαιοχριστιανικές βασιλικές και στα ερείπιά τους χτίστηκαν οι σημερινές ερειπωμένες και αυτές εκκλησίες. Στους Άγιους Θόδωρους μέσα στα βάτα σώζεται τμήμα τοίχου με κεραμίδια πέτρες και ασβέστη, της παλαιοχριστιανικής υπεράνω του εδάφους. Από αυτές τις δύο εκκλησίες σήκωσε η αρχαιολογία τα αρχαία μάρμαρα που ήσαν ορατά, αφήνοντας όμως κίονες κλπ. βορά των αρχαιοκαπήλων. Αλήθεια δεν σας συγκινεί η αναφορά των Αμερικανών ιεραποστόλων3 το 1837 που καθώς έφθαναν με πλοιάριο στον Καραβοστάσι αντίκρισαν τα θεμέλια ενός πολύ μεγάλου αρχαίου κτιρίου. Σημειωτέον ότι ο Καραβοστάσης δεν είχε οικηθεί ακόμη λόγω της πειρατείας, όταν άρχισε να κτίζεται οι πέτρες αυτές αποτέλεσαν υλικό για τα σπίτια των πρώτων κατοίκων. Όμως σας διαβεβαιώ ότι μέσα στην γη γύρωθεν των δύο εκκλησιών είναι αρχαία κτίσματα και πάρα πολλοί τάφοι ειδικά στους Άγιους Θεόδωρους η θάλασσα έσκαψε το χωράφι του Ανδρώνη στο Μαρμάρι και ξέχωσε τάφους με πολλά αγγεία. Σχετικά ειδοποίησα την αρχαιολογία για το συμβάν. Ο ναός του Σέραπι Σωτήρα και μετά του Χριστιανικού ναού της Παναγιάς Σωτήρας ήταν κατ’ εμέ στην είσοδο του ορυκτού λιμένα του Καραβοστάσι στην νότια πλευρά του Γαϊδουρολάγκαδου στο μποστάνι του Αποστολάκου και τμήμα του έχει βουλιάξει μέσα στην θάλασσα μετά τον μεγάλο σεισμό και το μεγάλο τσουνάμι του 365 μ.Χ. Λίγο πιο πέρα στην ερειπωμένη εκκλησία του Αϊ-Γιώργη, που είναι δίπλα της και το αρχαιότερο πηγάδι της περιοχής χτισμένο αριστοτεχνικά, ήταν το μοναδικό ακέραιο κιονόκρανο που ήταν τοποθετημένο επάνω στον τοίχο της εκκλησιάς, είχε βρεθεί παλαιότερα μέσα στα χώματα των μποστανιών, γιατί όλα τα όμοιά του που πήγανε σε εκκλησίες τα έσπασαν στις φούντες του σχοινιού. Εκεί στο μποστάνι του Αποστολάκου ανακάλυψα έναν άψογα διατηρημένο βυζαντινό σιρό και από το μποστάνι αυτό ανάμεσα στις καλαμιές είχαν σωρεύσει οι παλαιότεροι ραβδωτούς κίονες από τον ναό του Σέραπι και με χωρίς ραβδώσεις από την παλαιοχριστιανική. Εκεί δίπλα ήταν και η είσοδος του ορυκτού λιμένα του Καραβοστάσι που μπαζώθηκε από το Γαϊδουρολάγκαδο.
Ο Τάσος Γριτσόπουλος4 αναφέρει: «…Εις την εύλογον απορίαν, ποία ήτο η έδρα και η περιοχή της επισκοπής Μαΐνης, η απάντησις δεν είναι δύσκολος. Διότι της Δυτικής ή Αποσκιερής Μάνης πρωτεύουσα και πολυανθρωποτέρα πολίχνη ήτο το Οίτυλον, εκτισμένον εις το χείλος φάραγγος, της οποίας το αντικρύ χείλος κατέχει το κάστρον του Κελεφά. Το Οίτυλον και προϊστορίαν είχεν αρχαίαν και κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους επέζησε, συνεδέθη δε επέκεινα της φραγκικής κατακτήσεως με το δεσποτάτον του Μυστρά στενώς. Ο Άγγλος περιηγητής Λήκ αναφέρει, αρχομένου του ΙΘ΄ αιώνος, ότι στο Οίτυλον διέμενεν ο επίσκοπος Μαΐνης και δη με ολίγους μοναχούς εις μικρόν μοναστήριον (W. Leake, Travels in the Morea I, Λονδίνον 1830, σ. 264)…».
Μία άλλη μαρτυρία5 ότι ο επίσκοπος Μαΐνης έδρευε στο Βοίτυλο, είναι, ότι γύρω στα 1222, όταν έστειλε ο Δεσπότης της Ηπείρου αποστολή στην Μάνη λίγο πριν πατήσουνε οι Φράγκοι στο Κάστρο της Μαΐνης, για να ερευνήσει σχετικά με το διαζύγιο του Χωματιανού, που είχε καταφύγει κοντά του, και ήταν διοικητής του Κάστρου της Μαΐνης,. Ο απεσταλμένος του Δεσπότη της Ηπείρου Δούκα Κομνηνού, που ήταν της εκκλησίας, συναντήθηκε με τον επίσκοπο Μαΐνης και με τον ντόπιο άρχοντα Εμμανουήλ Λάριγγα, όπως αναφέρει η υποσημείωση του ιστορικού κειμένου, αυτό το όνομα συναντάται στο Οίτυλο στην επιγραφή του Αϊ-Γιώργη των Στεφανοπουλιάνων. Πιάνει λοιπόν ο Κατσαφάδος στο βιβλίο του «τα Κάστρα της Μαΐνης» και διερωτάται πως βρέθηκε στο Οίτυλο ο επίσκοπος. Εάν ψάχνουν ακόμα για την έδρα του πεθερού του Χωματιανού τον Δαιμονογιάννη είναι ασφαλώς το Γεράκι, όπως αποφαίνεται και η ιστορική έρευνα, όπου είχαν κτηματικά συμφέροντα, που έφταναν μέχρι την Μονοβασιά οι Δαιμονογιάννηδες.
Καθώς φαίνεται συνήθιζαν οι Δεσπότες του Μυστρά λόγω της σπουδαιότητας αλλά και της γειτνίασης να τοποθετείται διοικητής από το σόι τους, τούτο άλλωστε αποδεικνύεται όταν το 1447 που επισκέφθηκε το Οίτυλο ο Κυριακός ο Αγκωνίτης εκτός από τα μισογκρεμισμένα τείχη βρήκε τον Ιωάννη Παλαιολόγο Διοικητή «Οιτύλου και Μεθώνης», δηλαδή ολοκλήρου της Μάνης ακόμα και της Μεσσηνίας που τονίζεται με την ξενοκρατούμενη μεγάλη πόλη της Μεθώνης, ελπίζοντας ότι φέροντας τον τίτλο, πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι Ελληνικά θε να ’ναι.
Τώρα αν ψάχνεται σε ολόκληρη την Μάνη για να βρείτε περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία σας πληροφορώ ότι και για αυτό φρόντισε η Θεία Πρόνοια, όπως γνωρίζεται όλοι σας οι μελετητές για να μη τα ξαναγράφω η επισκοπή Μαΐνης υπαγότανε στην μητρόπολη Κορίνθου, που έδρευε στη παραλία του Λεχαίου, που την ανέσκαψε ο Πάλλας. Ε! Λοιπόν εκεί έστειλαν για το χτίσιμό της, οι πιστοί από την επισκοπή Μαΐνης, ένα κιονόκρανο και μάλιστα το μεγαλύτερο ως ευλογία. Του Πάλλα του έκανε εντύπωση το φωτογράφησε το δημοσίευσε6 και το αποθήκευσαν στο μουσείο της αρχαίας Κορίνθου, λέει μάλιστα ότι από κάπου εκεί τριγύρω θα το μετέφεραν, που να ήξερε και ο ίδιος ότι τέτοιας μορφής κιονόκρανου δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ελλάδα, φτιάχτηκε ειδικά για τον ναό του Σέραπι στον Καραβοστάσι και γλίτωσαν ορισμένα αρχαία καλλιτεχνήματα από τα ασβεστοκάμινα των Χριστιανών και λίγο αργότερα τα εξάγνιζαν μάλιστα με σταυροπύρια, εντοιχίζοντάς τα στους χριστιανικούς ναούς, όπου και διασώθηκαν.
Στα δύσκολα χρόνια των επιδρομών η επισκοπή ήταν στην σημερινή μεγάλη εκκλησία της Παναγίας που τότε ήτανε και μοναστήρι, έξω ακριβώς από το Κάστρο. Στα Φράγκικα χρόνια η έδρα του Φράγκου ιεράρχη ήτανε δίπλα από τον Άγιο Πετράκη, που το σπίτι του το εξάγνισαν με σταυροπύρι στην κορυφή της αψίδας, οι Βοιτυλιώτες όταν έφυγαν. Στην δεύτερη Βυζαντινή περίοδο το Δεσποτικό ήτανε στα Μοναστηράκια, εκεί σώζεται ακέραιο το σπίτι του Δεσπότη και έξω από αυτό στο δρόμο για να τον πατάνε και να εφαρμόσει με την ταφή του την Άκρα Ταπείνωση είναι ο τάφος ενός Δεσπότη. Τα Βυζαντινά κτίσματα στην Κάτου χώρα στα Μοναστηράκια τα παρατήρησε και ο Αθ. Πετρίδης.7 Όταν χτίστηκε το μοναστήρι του Ντεκούλου χρησιμοποιήθηκαν τα περισσότερα χαλάσματα της Κάτου Χώρας, έμειναν μόνον οι τεράστιοι ορθογώνιοι ογκόλιθοι στη νότια πλευρά του Δεσποτικού και το ανατολικό πιτίνι, επίσης πολλές σκήτες και σιροί. Από το χτίσιμο της Μονής Ντεκούλου, εκεί έδρευε ο Δεσπότης, αν ήταν Μέδικος-Γιατριάνος χρησιμοποιώντας και το Παλάτι που είναι απέναντι από τον ναό των Ταξιαρχών στο Οίτυλο, όταν ανέβαινε στο χωριό. Οι Στεφανοπουλιάνοι τον Δεσπότη τους όταν ήταν από το σόι τους τον στέγαζαν στο μοναστήρι του Τσίγκου.
 
 
 
ΟΙ ΣΛΑΒΟΙ
 
Όμως γύρω στα 586 μ.Χ. άρχισαν να κατέρχονται στον Μοριά οι Σλάβοι και να καταλαμβάνουν τα εδάφη και τις πόλεις που είχαν ερημωθεί από την πανούκλα, κάτω πάντοτε από την ανοχή του Βυζαντίου, που ενδιαφερόταν για τις χαμένες καλλιέργειες και τους χαμένους φόρους. Οι νεοαφιχθέντες δεν άργησαν να γίνουν απειλή για τους παλιούς κάτοικους και για τις φρουρές των κάστρων, δεν δέχονταν αφέντη και φορολογίες και αναστάτωσαν τον Μοριά κατά τον 7ον και 8ον αιώνα.
Σήμερα κανείς σοβαρός ιστορικός δεν αμφιβάλλει, ότι Σλάβοι πάτησαν πόδι στον Μοριά και δεν φοβάται να τον πουν ανθέλληνα ή οπαδό της θεωρίας του Φαλμεράϋερ.8
Από πού ήλθαν και πότε οι Σκλάβοι Μηλιγγοί του Ζυγού της Έξω Μάνης;
Η ασφαλέστερη τοποθέτηση από πού ήρθαν είναι του Κανανού Λάσκαρη, που λέει πως ήρθαν από την Πολωνία, εκεί υπήρχε επαρχία που ονομαζότανε Σθλαβουνία.9
Τώρα το πότε ακριβώς ήλθαν οι Σλάβοι είναι άγνωστο, το πιθανότερο είναι να τους κουβάλησαν μαζί τους οι Άβαροι με τις επιδρομές τους (587-588) και κατέλαβαν περιοχές που είχαν ερημώσει από τον λιμό. Γραπτές μαρτυρίες για την ύπαρξή τους είναι πάρα πολλές (Αγιολογικά κείμενα, Χρονικά, κλπ). Η κυρίως εποίκηση έγινε το 746-747 με τον μεγάλο λιμό που ήρθε από την Σικελία και ξεκινώντας από την Μονεμβασιά έφτασε μέχρι την Πόλη.
Οι περιοχές που κατοίκησαν ονομάζονταν Σκλαβηνίες οι μαρτυρίες από τον Κωνσταντίνο Ζ΄ τον Πορφυρογέννητο είναι για τους Εζερίτες και τους Μηλιγγούς.
Για την ετυμολογία την λέξεων Εζερίτες και Μηλιγγοί, έχουν γράψει10 αλλά θα προσθέσω και εγώ την δική μου ετυμολογία.
Η Σλαβική φυλή των Μηλιγγών ή Μιλλιγγών ή Μελιγγών, πήρε την ονομασία αυτή από το Σλαβικό Melingon που σημαίνει ποτάμι, αυτή είναι η γνώμη του Φαλμεράϋερ και με αυτή συμφωνεί και ο Μέξης. Άλλοι ορμώμενοι από το μένος εναντίον του Φαλμεράϋερ οδηγήθηκαν σε λανθασμένες ρίζες ετυμολογίας, και έφθασαν μέχρι τις λέξεις: Μέλι. Μελιγγία, μελίγγι και μελιγγόνι. Όμως το μελιγγόνι που είναι τα μικρά μυρμήγκια, κινούνται σαν ένας μικρός ποταμός και εκεί οφείλεται η ονομασία τους στο Σλαβικό Melingon. Το ίδιο και το μελίγγι ή μηλίγγι που σημαίνει το μυαλό, είναι σαν ένα δαιδαλώδες ποτάμι μέσα στο κρανίο, έτσι το έβλεπαν οι αιμοδιψείς Μελιγγοί που άνοιγαν τα κρανία και τα έκαναν κούπες για το κρασί τους, μία πανάρχαιη Σλαβική συνήθεια που έχει παρατηρηθεί σε Βούλγαρους, Ρώσους κ.ά. Για μένα το Σλαβικό Melingon είναι σύνθετη λέξη και προέρχεται από τις αρχαίες Ελληνικές λέξεις μελία και άγω=οδηγώ, διευθύνω, κλπ. Η μελία είναι δένδρο και με εγκοπές ρέει γλυκό κόμμι που συλλέγεται, το όνομά της στη δημοτική είναι φλαμουριά, αλλά λέγεται και ο μέλεγος ή μέλιγος. Ο Ησίοδος Θ 187, αναφέρει «Νύμφαις θ’ ας Μελίας καλέουσ’ επ’ απείρονα γαίαν», υπήρχαν δηλαδή νύμφες ονόματι Μελίαι, όπως και νύμφες Δρυάδες, νύμφες των δρυών. Αλλά και το μέλι αυτή την ιδιότητα έχει να τρέχει σαν παχύρρευστο ποτάμι.
Η λέξη Εζερίτες προέρχεται όπως είπαν από το Σλαβικό Ezero=λίμνη, έλος. Όμως και γι’ αυτή την λέξη θα τονίσω και πάλι δια μέσου της ετυμολογίας που δίνω την μεγάλη δύναμη της Ελληνικής γλώσσας της μητρικής όλων των γλωσσών της Λευκής –Ιαπετικής- φυλής. Η λέξη είναι σύνθετη και παράγεται από την λέξη έζεο, προστακτική του ρήματος έζομαι=καθίζω σε κάποιο τόπο, σταθμεύω και διαμένω εκεί και από την λέξη ο ρους ή ασυναίρετο ο ρόος. Έζεο-ρος, Εζερός=η σταθμευμένη ροή, επειδή οι Εζερίτες σε αντίθεση με τους Μελιγγούς που γύριζαν σαν νομάδες με τα κοπάδια τους οι Εζερίτες ως γεωργοί κυρίως παρέμεναν στις πεδιάδες του Έλους στην Λακεδαιμονία.
Οι Βυζαντινοί προσπαθούσαν να τους υποτάξουν και να τους φορολογήσουν. Το αγέρωχο, υπερήφανο, αρειμάνιο, ψηλό, ξανθό και γαλανομάτικο γένος σαν νέοι Δωριείς, ζούσαν με δημοκρατία και δεν ήθελαν ένα αρχηγό να τους διοικεί, είχαν οργάνωση πατριάς και συχνά πολεμούσαν μεταξύ τους, ξεχώριζαν για την ατομική τους γενναιότητα και τόλμη, δεν μάχονταν στους ανοιχτούς τόπους αλλά πονηρά με χωσίες. Αντιστάθηκαν γενναία, όμως άλλοι ξεκληρίστηκαν από τους Βυζαντινούς και άλλοι αναμίχθηκαν υποταγμένοι και εκχριστιανισμένοι με τους Βυζαντινούς και βλέπουμε στις περιοχές εκείνες μέχρι σήμερα τα χαρακτηριστικά της φυλής τους στο παρουσιαστικό των κατοίκων (ψηλοί, ξανθοί, γαλανομάτηδες, κλπ).
Οι Εζερίτες κατοίκησαν στα πεδινά, και οι Μεληγγοί έπιασαν μετερίζια στον Ταΰγετο και από τα ορεινά οροπέδια του Ζυγού απειλούσαν το κάστρο της Μαΐνης στο Βοίτυλο. Το κάστρο με τα οργανωμένα μικρότερα καστρία, βίγκλες, βιγκλατόρια, τράπεζες, βάρδιες, και μπαστούνες κράτησε ελεύθερα όλα τα πεδινά από την Καλαμάτα μέχρι το Οίτυλο, σε ιδιαίτερο κεφάλαιο στο βιβλίο μου «Το Οίτυλο δια μέσου των αιώνων», αναφέρομαι αναλυτικά σε αυτή την άμυνα, αλλά πολλά από αυτά είναι δημοσιευμένα και στο Internet στην ιστοσελίδα του Γιώργου Βενιζελέα www. Mani.org.gr. Στο Οίτυλο που υπήρχε οργανωμένη άμυνα των Βυζαντινών έσπασαν τα μούτρα τους οι Σλάβοι –Μεληγγοί και έτσι η Μέσα Μάνη, η Κάτω Μάνη, ακόμη και τμήμα του Μαλευριού, δεν κατελήφθησαν καθόλου από αυτούς. Ο Φαλμεράϋερ το τονίζει ιδιαίτερα και αναφέρει ότι στο «φρούριο του Οιτύλου» σταμάτησε η εισβολή των Σλάβων, εξαιρεί μάλιστα όλα τα οχυρωμένα παράλια από την Καλαμάτα μέχρι τον Ψαμαθούντα (ακρωτήριο Ταίναρο) και τα τείχη της Τρινάσου και Ασωπού.
Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος, αναφέρει11 ξεκάθαρα ότι οι κάτοικοι του κάστρου της Μαΐνης, δεν κατάγονται από τους Σλάβους, αλλά από τους αρχαίους Έλληνες. Το κείμενό του πρέπει να γράφτηκε μεταξύ των ετών 948-952.
Ο ίδιος στο βιβλίο του «περί θεμάτων» 12 αναφέρει πως στα χρόνια του Κωνσταντίνου Ε΄ Κοπρώνυμου (745-775) που έγινε ο λιμός το 746-747, Σλαβώθηκε όλη η χώρα (Πελοπόννησος).
Το χρονικό της Μονεμβασίας 13 αναφέρει 218 (587/8-804/5) χρόνια Σλαβικής κατοχής της Πελοποννήσου.
 
 
 
 
• ΟΙ ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ ΠΙΟ ΠΑΛΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ ΟΤΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΪΝΗΣ ΗΤΑΝ ΣΤΟ ΟΙΤΥΛΟ
 
1. ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ EDRISI (1154)
 
Ο Αμπού Αμπντ Αλλάχ Μουχάμαντ αλ Εντριζί (1100-1165) ήταν ένας μεγάλος Άραβας γεωγράφος και το 1145 δούλεψε με πυξίδα για τον βασιλιά της Σικελίας Ρογήρο Β΄. Ο P. A Jaubert μετάφρασε στα Γαλλικά από τα Αραβικά το έργο του Edrisi14. Στον 2ο τόμο σελ. 124,125 έχει το κείμενο για την Μάϊνα και τον χάρτη της Πελοποννήσου, που έφτιαξε ο Άραβας ενώ σημειώνει επάνω όλα κι όλα 17 τοπωνύμια. Αυτός ερχότανε δια θαλάσσης από την Μεθώνη και αναγράφει στο χάρτη Motonia (Μεθώνη), Korunia (Κορώνη), Maϊta (Μάϊνα), Malaϊa (Μαλέας), Lakedemuna (Λακεδαίμονα), Maliasa (Μονεμβασιά, από το Μαλβάσα-Malbasa). Το Γαλλικό κείμενο με την μετάφραση έχει ως εξής:
“De là à Motonia (Modon), ville dèfendue
Από την Μεθώνη, πόλη οχυρωμένη
par un fort qui domine la mer, 30 miles.
από ένα φρούριο που κυριαρχεί εκεί στην θάλασσα, 30 μίλια 
De Modon à Nama (port Lambro) 12 miles.
Από την Μεθώνη στην Νάμα (πόρτο-Λάμπρο) 12 μίλια.
De là à Coronia (Coron), petite ville
Από την Κορώνη, κωμόπολη
avec un fort qui domine la mer, 28 miles.
μαζί με ένα φρούριο που κυριαρχεί στην θάλασσα. 28 μίλια.
De Coron à Maϊtha, ville grande et peuplèe 20 miles.
Από την Κορώνη στην Μάϊνα, πόλη μεγάλη και πολυάνθρωπη 20 μίλα.
De Maϊtha à Malaϊa, 24 milles.
Από την Μάϊνα στον Μαλέα, 24 μίλια.
Malaϊa est aussi le nom d’ un promontoire (Malèe)
Μαλάϊα ανατολικά επίσης είναι το όνομα ενός ακρωτηρίου (Μαλέας)
à partir duquel la mer forme une courbure
στην απομάκρυνση του οποίου η θάλασσα σχηματίζει μία καμπύλη
vers le nord”.
προς βορρά.
 
Ο Jubert ορμώμενος και από την Λατινική μετάφραση (1593) της Γεωγραφίας του Εντριζί, θεωρεί -και πολύ σωστά- ότι αντί Mathia (δηλαδή maϊtha), που αναφέρεται στην Λατινική μετάφραση πρέπει να διαβαστεί ως Maϊna. Όσο για το ακρωτήριο Μαλέα είναι το ακρωτήριο Ταίναρο, έτσι άλλωστε το ονόμαζε και ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος.
Η απόσταση σε αραβικά ναυτικά μίλα (1 αραβικό μίλι= 1878 μέτρα), μεταξύ Κορώνης και του Οιτύλου (πόρτο Βέτουλο), είναι 20,7 μίλια. Η απόσταση μεταξύ Οιτύλου και ακρωτηρίου Ταίναρου είναι 23,7 αραβικά ναυτικά μίλια.
Στο κείμενο τονίζεται ότι η Μάϊνα είναι πόλη μεγάλη και πολυάνθρωπη, που αυτό και μόνο τους ρίχνει όλους τους μέχρι τώρα ιστορικούς και ερευνητές στο κενό, διότι στο Τηγάνι από τις ανασκαφές του Δανδράκη έχει αποδειχθεί ότι δεν ήταν ούτε μεγάλη πόλη ούτε πολυάνθρωπη.
Εδώ δυστυχώς δεν μπορώ να μην αναφέρω την εσκεμμένη απόπειρα του Π. Κατσαφάδου να αμφισβητήσει τον Jubert, στο βιβλίο του «Τα κάστρα της Μαΐνης», Αθήνα 1992, σελ. 289 και να ταυτίσει την Maϊta ή Maϊtha με την Καλαμάτα!!! Το Malaïa με την Μάϊνα, ενώ σαφώς ο Εντριζί περιγράφει ότι είναι το όνομα ενός ακρωτηρίου και στην απομάκρυνση από αυτό η θάλασσα σχηματίζει μία καμπύλη προς βορρά, δηλαδή ένας κόλπος, εν προκειμένω ο Λακωνικός. Όσο για τα μίλια αφού δεν του βγαίνουνε του Κατσαφάδου καταλήγει σε άστοχες υποθέσεις. Το ίδιο ενεργώντας στις σελίδες 253-255 παρερμηνεύοντας το κείμενο του Benoit de Peterbough προσπαθεί να πάει σέρνοντας και πλαστά το κάστρο της Μαΐνης στο Τηγάνι.
 
2. Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ BENOIT DE PETERBOROUGH (1191)
 
Η ξεκάθαρη γραπτή μαρτυρία του Benoit de Peterborough από το 1191 που επισκέφθηκε δια θαλάσσης την περιοχή κατά διαταγή του Βασιλιά Ρογήρου της Νεάπολης και Σικελίας, ο οποίος είχε κατακτητικές βλέψεις για το κάστρο της Μαΐνης, αλλά επειδή ήταν πολύ καλά οχυρωμένο και το κατοικούσε γένος αφιλόξενο δεν αποτόλμησε.
Αυτό είναι το Λατινικό κείμενο (στην βιογραφία του Ριχάρδου Ι), του Άγγλου αββά Βενέδικτου του Πήτερμπρω15 με κατά λέξη μετάφραση:
Deinde (Μετά) est (είναι) Malveise (η Μονεμβασιά) mons (βουνό) magnus; (μεγάλο) deinde (μετά) caput (ο κάβος) Meliae, (Μαλέας) mons (βουνό) magnus; (μεγάλο) deinde (μετά) gulfus (ο κόλπος) de (του) Witum; (Οιτύλου) et (και) super (υπεράνω) gulfum (του κόλπου) illum (εκείνου) est (είναι) castellum (κάστρο) bonum (ωραίο) et (και) forte (ισχυρό) quod (που) dicitur (ονομάζεται) Maine (Μάϊνα) et (και) gens (γένος) mala (κακών) ibi (εκεί) est. (είναι) Et (Και) super (υπεράνω) gulfum (του κόλπου) illum (εκείνου) est (είναι) civitas (πόλη) episcopalis (περιφερειακή) quae (η οποία) dicitur (ονομάζεται) Curun, (Κορώνη) et (και) ibi (εκεί) crescit (φύονται) copia (πλούσιοι) olivarum, (ελαιώνες), adeo quod (τουλάχιστον) dicitur (ονομαστοί) quod (που) in (σε) toto (όλο) mundo (τον κόσμο) non (δεν) est (είναι) locus (μέρος) ubi (όπου) sit (να βρίσκεται) tanta (τόσον) copia (πλούτος) olei olivarum. (ελαιολάδου). In (Στην) exitu (έξοδο) autem (όμως) ejusdem (αυτού) gulfi (του κόλπου) de (του) Witum (Οιτύλου) est (είναι) civitas (πόλη) episcopalis (περιφερειακή) antigua, (παλιά), deserta (έρημη) nunc, (τώρα) quam (που) Rogerus (ο Ρογήρος) Rex Βασιλιάς) Ciciliae (της Σικελίας) destruxit (κατεδάφισε) eo (εκείνο) quod (το φρούριο) piratae (πειρατές) ibi (εκεί) habitabant, (κατοικούσαν), et (και) dicebatur (ονομαζόταν) Muszim, (Μεθώνη), ante (εμπρός) cujus (από) introitum (την είσοδόν του) duae (δύο) sunt (υπάρχουν) insulae (νησιά) magnae, (μεγάλα), quarum (από τα οποία) una (το ένα) Sapia, (η Σαπιέντζα) alia (το άλλο) insula (νησί) dicitur (ονομάζεται) Vulturum (Γύπων) quia (γιατί) ibi (εκεί) est (είναι) copia (πολλοί) Vulturum. (Γύπες).
Η κατά λέξη μετάφραση βοηθάει και τον πλέον ανίδεο να καταλάβει την πλαστογραφία που έκαναν και συνεχίζουν να κάνουν όλοι οι ιστορικοί με το να τοποθετούν το κάστρο της Μαΐνης στο καστρί του Τηγανιού στην Μέσα Μάνη.
Ο παπά-πράχτορας Βενέδικτος του βασιλιά Ρογήρου περιγράφοντας αναλυτικά τον πλουν του, αναφέρει ότι, μετά την Μονεμβασιά είναι το ακρωτήριο Μαλέας. Καθώς γνωρίζουμε και από άλλες γραπτές αναφορές, εκείνης αλλά και παλαιότερης περιόδου, έτσι έλεγαν τότε το ακρωτήριο Ταίναρο. Μετά ονομάζει ολόκληρο τον Μεσσηνιακό κόλπο, ως κόλπο του Οιτύλου, αυτό δείχνει εκείνη την περίοδο την μεγάλη ακτινοβολία της πόλεως του Οιτύλου, γιατί αλλιώτικα θα τον ονόμαζε ως κόλπο της Κορώνης, ή κόλπο της Σαπιέντζας. Συνεχίζοντας αναφέρει ότι «υπεράνω του κόλπου υπάρχει ένα κάστρο όμορφο και ισχυρό που ονομάζεται Μάϊνα και το κατοικεί γένος αφιλόξενο». Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα ότι το κάστρο πάνω στο Οίτυλο λέγεται Μάϊνα και όλη η γύρω περιοχή διατηρεί το αρχαίο όνομα του Οιτύλου, όσο για το γένος το αφιλόξενο και κακό, έχουμε τις αναφορές του μεταγενέστερου Ισιδώρου Μονεμβασίας, που αναφέρει το έθιμο του μασχαλισμού και την μεγάλη αγριότητα των Βοιτυλιωτών. Συνεχίζοντας αναφέρει την Κορώνη ως ελαιοπαραγωγό και την Μεθώνη ερειπωμένη από τον Ρογήρο, που τις επονομάζει ως «πόλεις περιφερειακές». Αλήθεια κύριοι ιστορικοί και ερευνητές επί της προκείμενης λεπτομερής αναφοράς, ποία είναι η κύρια πόλη, που δεσπόζει στον κόλπο του Οιτύλου; Είναι το κάστρο της Μάϊνας; Και αυτό είναι επάνω στο Τηγάνι, που οι ανασκαφές του Δανδράκη, όπως ομολογεί και ο ίδιος αποδεικνύουν ότι είχε ολιγομελή φρουρά και οι κάτοικοί του λιγοστοί, όσο για την τείχισή του από την μεριά της ξηράς έχει χτιστεί με μικρές πέτρες και από την μεριά της θάλασσας λόγω του μεγάλου και απότομου ύψους ήταν πάντοτε περιττό το τείχος. Ε! Λοιπόν τέρμα οι υποθέσεις σας και οι ποδηγετημένες αντιλήψεις, το Οίτυλο ήταν πάντοτε πόλης πολυάνθρωπη και ουδέποτε έμεινε ακατοίκητο στην μακραίωνη ιστορία του, επιπλέον έχει μέχρι σήμερα υπολείμματα των τειχών του από πελώριους ορθογώνιους ογκόλιθους, τα λεγόμενα από τους Βοιτυλιώτες πλέχτουρα, γιατί μετά την διάλυση του κάστρου, χρησιμοποιήθηκαν να πλέξουν τα μεγάλα δυναμάρια στις γωνιές των πύργων και των σπιτιών τους και το κυριότερο σώζονται στις επάλξεις του τα σκαλίσματα στην πέτρινη πλάκα ριζωμιάς όπου θεμελιώνονταν τα πλέχτουρα αυτά και αποτέλεσαν ένα πανέμορφο μεγάλο και ισχυρό κάστρο, που αν δεν το γκρέμιζε ο αυτοκράτορας Μανουήλ Παλαιολόγος το 1415, που ήρθε στο Οίτυλο γι’ αυτό τον σκοπό, θα ήταν σήμερα ένα από τα  ομορφότερα κάστρα της Ελλάδας.
 
 
ΟΙ ΦΡΑΓΚΟΙ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΪΝΗΣ (1250-1262)
 
Το 1250 το κάστρο που έχτισε πριν από 700 χρόνια ο Ιουστινιανός δεν ήταν παρά ένα μικρό και αδύναμο φρούριο μπροστά στους σιδερόφραχτους Φράγκους, που το κατέλαβαν και από τότε μπαίνει Φράγκος ιεράρχης στην επισκοπή Μαΐνης. Για έδρα του επισκόπου χτίζεται ο Άγιος Πέτρος μέσα στο φρούριο και σε περίοπτη θέση με απεριόριστη θέα, αυτή είναι η σημερινή εκκλησία του Άγιου Πετράκη, η ονομασία της εκκλησίας παρέμεινε μέχρι σήμερα με το υποκοριστικό του Άγιου, γιατί οι κάτοικοι σε αντίδραση με την βοήθεια των Μεληγγών έχτισαν τον Άγιο Πέτρο έξω από το κάστρο στο πάνω μέρος του σημερινού χωριού και παρ’ όλο που ήταν μικρότερη εκκλησία, γι’ αυτούς ήταν ο Άγιος Πέτρος και η άλλη παρέμεινε στην ιστορία ως ο Άγιος Πετράκης. Σώζονται μέχρι σήμερα αρκετά ερείπια της επισκοπής που είχε κτιστεί κολλητά στην εκκλησία και μάλλον χρησιμοποιήθηκε αργότερα από τους ορθόδοξους ιεράρχες ως τόπος κατοικίας.
Ένα από τα πιο μεγάλα επιχειρήματά μου, ότι ο τόπος που χτίστηκε το ονομαστό κάστρο της Μαΐνης είναι το ιστορικό Βοίτυλο, αποτελεί η ερμηνεία μου στο γνωστό τμήμα του βιβλίου της Κουγκέστας (Χρονικό του Μορέως). Είναι γεγονός ότι οι Μεληγγοί αποτέλεσαν την ουσιαστική απειλή στους Φράγκους ηγεμόνες, γι’ αυτό ο Γουλιέλμος Βιλλαρδουϊνος αφού έφτιαξε το κάστρο του Μυζηθρά (Μυστρά) με σκοπό ν’ αποκλείσει τους Μεληγγούς, θέλησε να φτιάξει κι άλλο κάστρο για να κυριεύσει τους τόπους τους. Στο παραπάνω βιβλίο αναφέρονται τα εξής:
 
«Εν τούτω είπεν προς αυτόν και η βουλή όπου είχεν,
ότι, αφότου εγένετον του Μυζηθρά το κάστρον,
και ενι απάνω εις τον ζυγόν, του Μελιγού τον δρόγγον,
να ποιήση κι άλλον γύρωθεν εκείνων των βουνίων,
όπως να κυριέψουσιν εκείνους γαρ τους τόπους.
Εν τούτω εκαβαλλίκεψεν ο πρίγκηπας ατός του,
καθώς τον εσυμβούλεψαν οι άνθρωποι του τόπου,
κι επέρασεν τον Πασσαβάν κι εδιάβη εις την Μαΐνην
εκεί ηύρεν σπήλαιον φοβερόν εις ακριοτήρι απάνω.
Διατί του άρεσαν πολλά, εποίησεν ένα κάστρον
και Μαϊνην το ωνόμασε, ούτως το λέγουν πάλιν.
Κι ωσάν είδαν οι άρχοντες κι αρχηγοί του δρόγγου
το πώς οι Φράγκοι εποίησαν εκείνα τα δύο κάστρη,
βουλήν επήραν ενομού το πώς να θέλουν διάξει.»
Και λίγο παρακάτω συνεχίζει:
«Κι αφότου επροσκύνησεν του Μελιγού ο δρόγγος,
τινές απ’ αυτούς είπασιν του πρίγκηπα Γυλιάμου,
ότι αν θέλη να έχη τον ζυγόν όλον στο θέλημάν του,
να ποήση κάστρο εις τον αιγιαλόν πλησίον της Γιστέρνας.
Κι ο πρίγκηπας του επίστεψεν εκείνου όπου το είπεν
ώρισε γαρ κι έχτισαν το και Λεύτρο το ωνόμασαν.
Κι αφότου γαρ εχτίστησαν τα κάστρη όπου σε είπα,
το Λεύτρον γαρ ο Μυζυθράς και της παλαιάς Μαΐνης,
εδούλωσε τα Σκλάβικα κ’ είχεν τα εις θέλημά του,
και περιεπάτει, εχαίρετον από όλον το πριγκηπάτο,
ωσάν το εκατακυρίεψεν και αφέντεψε το όλον.»
 
Η δική μου εκτίμηση είναι ότι όποιος το διαβάσει με λίγη προσοχή και αφού δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στις υπογραμμίσεις μου, θα καταλάβει ότι για να καθυποτάξει ο Βιλλαρδουΐνος τους Μελιγγούς δεν τον βοηθούσε μόνο του το κάστρο του Μυζηθρά (Μυστρά), παρ’ όλο που βρισκόταν, όπως λέγει, «απάνω εις τον Ζυγό στων Μελιγγών τον δρόγγο». Ήταν υποχρεωμένος να φτιάξει κι άλλο κάστρο και τονίζεται ακριβώς που έπρεπε να το χτίσει, «γύρω από εκείνα τα βουνά που κατοικούσαν, για να μπορέσει να καταλάβει τους τόπους τους. Γι’ αυτό ο πρίγκιπας καβάλησε τ’ άλογό του κι όπως τον συμβούλεψαν οι ντόπιοι συνεργάτες των Φράγκων, «επέρασε τον Πασσαβά και πήγε εις την Μαΐνην», εδώ δηλώνεται ξεκάθαρα, ότι η περιοχή μετά τον Πασσαβά λεγότανε Μαΐνη. Είναι γνωστό μέχρι σήμερα ότι Φράγκα ονομάζεται όλη η εύφορη και υδροφόρα περιοχή από Πασσαβά μέχρι που αγναντεύουμε τον Βαχό και την ξεραΐλα της Μάνης. Στο χωριό Κάλιαζι γινότανε το εμπορικό αλισβερίσι μεταξύ Μανιατών και Φράγκων εκείνη την περίοδο. Τι να κάνουν οι άπληστοι Φράγκοι στην Μέσα Μάνη, εκείνο που τους ενδιέφερε ήταν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τις εύφορες περιοχές του Οιτύλου και όλης της Έξω Μάνης καθώς και τον Ζυγό μέχρι την Αλαγονία, που ήταν καλά βοσκοτόπια και είχαν βρει καταφύγιο οι τσοπάνηδες Μελιγγοί, Αλήθεια εν προκειμένω που είχαν βρει καταφύγιο οι Κομμουνιστές και από πού κατέβασαν στην Σελίνιτσα τα χιλιάδες γιδοπρόβατα οι Χίτες; Ο Σαγγιάς και όλη η Κακαβουλία δεν ήταν δυνατόν ποτέ στην ιστορία να ζήσουν μεγάλες ομάδες πληθυσμού πόσο μάλλον αφέντες, από κτηνοτροφία, Άλλωστε όλη η Μέσα Μάνη ήταν άδενδρος και ούτε ελιές δεν υπήρχανε μέχρι πρόσφατα. Την φτώχεια αυτής της περιοχής την μαρτυρούνε όλοι οι γράφοντες ιστορία. Στην Μαΐνη «εκεί πάνω σε κορυφή». (άκριος= η κορυφή, η άκρη), «βρήκε φοβερό γκρεμό», (σπήλαιον=κοίλωμα του εδάφους, γκρεμός). Ο γκρεμός αυτός δεν είναι άλλος από τον γκρεμό που περιζώνει το Οίτυλο, τώρα για όσους επιμένουν να εξηγούν διαφορετικά την φράση «σπήλαιον φοβερόν», τονίζω ότι υπήρχε και κοίλωμα του εδάφους (σπήλαιον-πρόπατη), πάνω στο Βοίτυλο και στον τόπο που συμπεριέλαβε το κάστρο του Βιλλαρδουϊνου. Συγκεκριμένα υπήρχε ακριβώς εκεί που βρίσκεται σήμερα χτισμένη η προσθήκη σπιτιού στην παλιά κληρονομική καμάρα του Δρακούλη Μπατσινίλα, επεκτείνεται μάλιστα και στον μικρό οικογενειακό αδιέξοδο σοκάκι.
Ο Βιλλαρδουΐνος λοιπόν επισκεπτόμενος το Βοίτυλο βρήκε τα ερείπια του Βυζαντινού φρουρίου και σίγουρα οι ντόπιοι συνεργάτες του θα του είπαν για τον σκοπό της ύπαρξής του, που δεν ήταν άλλος από τον έλεγχο των Μελιγγών και την άμυνα των Βυζαντινών. Επειδή του άρεσε η τοποθεσία, γιατί μπορούσε άνετα ν’ αποκλείσει τους Μελιγγούς, έφτιαξε ένα ισχυρό κάστρο και το ονόμασε Μαΐνην, εδώ πάλι ξεκάθαρα μας λέγει το χρονικό ότι έτσι το ’λεγαν και πριν το φρούριο. «Βλέποντας έτσι οι άρχοντες των Μελιγγών, που έφτιαξαν οι Φράγκοι αυτά τα δύο τα κάστρα πήραν την απόφαση να προσκυνήσουν» και όπως λέγει πάρα κάτω το χρονικό μερικοί ντόπιοι συνεργάτες του, «τον συμβούλεψαν να φτιάξει άλλο ένα στο Λεύκτρο, κοντά στον αιγιαλό, για να είναι σίγουρος για την κυριαρχία του στην περιοχή. Αν κτιζότανε όπως επιμένουν οι αρτηριοσκληρωτικοί το κάστρο της Μαΐνης, στο Τηγάνι ή στο Κάβο Γκρόσσο θα έλεγε, όπως αναφέρει και για το Λεύκτρο, κοντά στο αιγιαλό.
Εκείνο που μου προκαλεί εντύπωση είναι οι σημειώσεις του Πέτρου Καλονάρου στο Χρονικό του Μορέως, που αναφέρει ότι ο Βιλλαρδουΐνος έχτισε στο ακρωτήριο Θυρίδες (Κάβο Γκρόσσο), το κάστρο της Μαΐνης και ότι επισκεύασε παράλληλα το φρούριο του Τηγανιού στο Μέζαπο και όλα αυτά γιατί ο Καλονάρος έψαχνε για ακρωτήρι στην Μάνη για να το τοποθετήσει, αγνοώντας όλους τους άλλους λόγους. Αν είναι ποτέ δυνατόν ενώ είχε σκοπό να περισφίξει σε πολεμικό αποκλεισμό τους Μελιγγούς, θα πήγαινε μερικές δεκάδες χιλιόμετρα πιο μακριά στη Μέσα Μάνη και θα άφηνε αφύλαχτες τις διαβάσεις Οιτύλου-Πασσαβά. Τούτο είναι αδύνατο να το πράξει και ο πιο άπειρος στρατιωτικός, πόσο μάλλον ένας ικανός πολέμαρχος σαν τον Γουλιέλμο Βιλλαρδουΐνο. Και σαν να μην έφθαναν τέτοιου είδους άτοπες ιστορικές εκτιμήσεις, επιτίθεται στον Π. Φουρίκη που λέγει ο καημένος και δυστυχώς μονάχα αυτός μέχρι σήμερα, απ’ όλους τους Έλληνες και ξένους ιστορικούς, ότι για το Βυζαντινό κάστρο της Μαΐνης «…Φρονιμώτερον λοιπόν νομίζομεν είναι ν’ αναζητήσωμεν «το κάστρο της Μαΐνης» εν τη πλησιεστέρα τω Ζυγώ περιοχή και δη εν ταις του Πασσαβά μέχρι του Κελεφά, του Οιτύλου και του Λεύκτρου προσέτι θέσεσιν, εφ’ ών και εν τοις χρόνοις της Φραγκοκρατίας και βραδύτερον επέστη ανάγκη ιδρύσεως κάστρων επί τω αυτώ σκοπώ16 …» και πιο κάτω για το Φράγκικο κάστρο της Μαΐνης αναφέρει: «…Χώρα τις όμως, αφ’ ής ήτο δυνατή δεινή των Μελιγγών πίεσις, ήτο βεβαίως και η περί το Οίτυλον, άτε κειμένη εν τη μεσημβρινή εξόδω του δρόγγου του Ζυγού και φύσει παρέχουσα σπουδαίαν συμβολήν προς επίτευξιν του δια της ιδρύσεως του κάστρου επιδιωκομένου σκοπού17…».
Δεν είχε καθόλου άδικο σ’ αυτή την τοποθέτησή του ο Π. Φουρίκης, και ο μόνος που τον επιβεβαιώνει είναι ο Τάσος Γριτσόπουλος, ο πρόεδρος των Πελοποννησιακών Σπουδών,18 ότι και το κάστρο και η επισκοπή Μαΐνης πρέπει να ήσαν στο Οίτυλο. «…Οπωσδήποτε το Οίτυλον ήτο το κέντρον της Μέσα Μάνης, της και Μεγάλης Μάνης, κατά τους υστέρους χρόνους και επέκεινα της Αλώσεως. Ως προς δε την περιοχήν το πρόβλημα δεν είναι όλως απλούν, διότι γενικώς τα τοπογραφικά προβλήματα δεν είναι απλά και διότι εν προκειμένω δεν έχει λυθή ούτε το θέμα του βυζαντινού κάστρου της Μαΐνης, ούτε του φραγκικού ούτε και η δια των μέσων αιώνων διήκουσα ονομασία της Μαΐνης. Κατά την μάλλον επικρατούσαν γνώμην εις την Έξω Μάνην ιδρύθη το βυζαντινόν κάστρον της Μαΐνης, που αναφέρει ο Πορφυρογέννητος. Σκοπός του κάστρου ήτο να προστατεύη την Δ. πλευράν της μεσημβρινής κορυφογραμμής του Ταϋγέτου από τας απειλάς των άτακτον και ληστρικόν βίον μετερχομένων απειθάρχων Μελιγκών του Ταϋγέτου. Το κάστρον αργότερα ηχρηστεύθη, διότι οι Μελιγκοί σχεδόν αφωμοιώθησαν. Επομένως η βυζαντινή Μαΐνη αντετίθετο της λοιπής Μάνης. Η τελευταία εξετείνετο από Οιτύλου και Πασσαβά μέχρι της εσχάτης άκρας του Ταινάρου (σημερινή Μέσα Μάνη), Άρα η βυζαντινή Μάνη εκλείετο εντός της περιοχής εκείνης, που εξετείνετο προ της μεσημβρινής κλιτύος του Ζυγού του Ταϋγέτου, ταυτόν ειπείν της χώρας μεταξύ Λεύκτρου και Οιτύλου. Προς αυτήν συμπίπτει και η κατά τους χρόνους της Φραγκοκρατίας καλουμένη Μεγάλη Μάνη ή παλαιά Μάνη. Ταύτην ακριβώς ησφάλιζε το φραγκικόν κάστρον της Μαϊνης, που εκτίσθη και εθεωρείτο ως το τρίτον μέγα φρούριον της Λακωνικής ομού μετά των κάστρων Μυστρά και Μονεμβασίας…».
Άντε να γράψω λίγα και για εσάς που ασχολιόσαστε με τα τοπωνύμια, τα επώνυμα και την προέλευσή τους, ότι μέσα στο κάστρο της Μάϊνας ή Μαϊνης στο Βοίτυλο μέχρι σήμερα τις τρεις από τις πέντε καστρόπορτες τις φύλαγαν μπροστάρηδες στην κυριολεξία μπροστά και έξω από το κάστρο Αλβανοί πολεμιστές, όταν οι ντόπιοι κιότευαν και τρέχανε στα μοναστήρια και στις σκήτες που χτίζανε αράδα σε όλη την Μάνη για να γλιτώσουν το τομάρι τους και την ψυχή τους. Ήσαν οι Αλμπανεζιάνοι, (Albanese) που ξακλήρισαν λίγο μετά το ’21 και φύλαγαν την είσοδο την Κακιάς Σκάλας, αυτοί είχαν για οικογενειακή εκκλησία θαβόντουσαν στον Αϊ-Νικόλα ερείπιο σήμερα κάτω από το Κάστρο στην Φτέρδα. Οι Λαβουρεντιάνοι (Laurentes) που φύλαγαν τον μεγάλο Γουλά στον Κύλιντρα έχουν εκκλησία τους το Άγιο Σώζων και παλαιότερα θαβόντουσαν εκεί. Οι Κακασαγγιάνοι, που φύλαγαν μπροστά από τον πύργο και την πόρτα στο Φρύγανο, έχουν για εκκλησία τους τον Σωτήρα μισιαρικό με τους Μέδικους (Medici)-Γιατριάνους. Οι Μέδικοι μόνο έμεναν μέσα στο Κάστρο. Πολλοί από αυτούς φέρουν Ιταλικά και Φράγκικα επίθετα που τους τα κόλλησαν από αγορά περιουσιών Λατινογενών κατοίκων του Κάστρου, όπως Τζαχούτας, Ραζέλος, Σαλμπάνος, Ντεκούλος, Μπαταλάρης, Μπαρμπεράκης, Μπατσινίλας, Μπαρέλος, Πατρινέλης, Σκουτζέας, Μπάβαβος, αυτό είναι επώνυμο Κακασάγγου, τα άλλα Μεδίκων, όμως αξίζει ν’ αναφέρω και τον Φάντε, που ο πύργος του σώζεται και είχε για απωπανινό νόφλι το μεγαλύτερο επιστύλιο από αρχαίο ναό που υπάρχει στο Οίτυλο, είναι μέσα στο Κάστρο στον Κύλιντρα στην είσοδο του Σωζώτη και επειδή ήταν πολεμική γενιά έστειλε η διοίκηση από την γενιά του στους Απάνου Μπουλαριούς, όπως έκαναν και με τον Λαριγγά, ή τους Κακασάγγους-Σπηλιωταίους να φυλάνε τον Σαγγιά και τις κλεισούρες, όμως και εκεί ξακλήριαν. Αλήθεια κύριοι ερευνητές μήπως ξέρεται κανένα άλλο κάστρο στη Μάνη ή τόσα λίγα τετραγωνικά μέτρα να φιλοξένησαν τόσα Λατινογενή επώνυμα. Η πλέον πολύχρονη πρωτεύουσα της Μάνης Οίτυλο στάθηκε εμπόδιο στις έρευνες όλων, γιατί ήταν πολύ μεγάλο και η καμπούρα του το ξέρει τι ιστορία σούρει, ήθελε μία ζωή ολόκληρη να αφιερώσω και ακόμη μαθαίνω για δαύτο.
 
 
ΤΟ ΧΤΙΣΙΜΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ
 
Ο Φράγκος ηγεμόνας βρήκε μαγιά για ξεκίνημα από το παλαιό Βυζαντινό κάστρο της Μάϊνας, επί πλέον όπως έχω διαπιστώσει από έρευνες επί τόπου, άνοιξε ολόκληρο λατομείο εξόρυξης ογκολίθων από την Τυλιγή, τον Αϊ- Γιώργη, τον Αϊ-Δημήτρη, μέχρι τ’ Αλευριάνικα και Ντουβιάνικα. Εκεί έβαζε τους ντόπιους και τους Μεληγγούς που συνελάμβανε να δουλεύουν εξοντωτικά μέχρι θανάτου για να τελειώσει η κατασκευή του κάστρου. Τους πελώριους ογκόλιθους τους κατέβαζαν από τις χιουτάρες (απότομες κατηφοριές), που είχαν φτιάξει ειδικά για αυτό το σκοπό, στην Τυλιγή και στην Κούτσουβα, ρίχνοντάς τες στον Καστάνουκα και από εκεί τις προωθούσαν στο Κάστρο, έτσι λέγεται μέχρι σήμερα η τοποθεσία που ήταν το πρώτο μπάσιμο στο φρούριο. Όμως έχω ανακαλύψει από εκσκαφές βόθρων, ότι στον Κάτου Μαχαλά του Οιτύλου ορισμένες αυλές και κήποι σπιτιών είναι πάνω σε λατομεία ογκολίθων, η πέτρα ήταν μαλακή στην κοπή της και όταν την έβλεπε ο ήλιος γινότανε πολύ σκληρή, οι ντόπιοι που δουλεύουν τα κομπρεσέρ την λένε μυρμηγκόπετρα. Εκεί σκάβοντας ο Βιλλαρδουΐνος έπεσε πάνω στους Μυκηναϊκούς τάφους του Οιτύλου, βρήκε τον χρυσό και έχτισε το κάστρο του Μυστρά και του Λεύκτρου. Οι Μυκηναϊκοί τάφοι γίνανε γηστέρνες από τους Φράγκους και οι σημερινοί Βοιτυλιώτες τις έκαναν βόθρους. Υπάρχουν όμως ακόμα θαμμένες σε δύο μέτρα βάθος σκεπασμένες με μακρόνια πλέχτουρα απείραχτες. Σε ένα τέτοιο σημείο τον προηγούμενο αιώνα έμπειροι χτίστες, όρθωσαν τοιχείο, όμως έγινε τοπικός σεισμός και το τοιχείο άνοιξε καταμεσής στο δέσιμο της πέτρας. Φοβισμένοι το παράτησαν γιατί έγινε «Φανέρωση» πιστεύοντας σε προκαταλήψεις. Όμως αν έσκαβαν πλατύτερα στο άνοιγμα των θεμελίων θα έβρισκαν τα τεράστια ορθογώνια πλέχτουρα του Βιλλαρδουΐνου, που σκέπαζαν τους  Μυκηναϊκούς τάφους και μετέπειτα γηστέρνες.
Οι Μελιγγοί άφησαν πολλά κουφάρια στους τόπους του λατομείου, Αϊ-Γιώργη και Αϊ-Δημήτρη, δεν θα ήσαν λιγότερα και τα θύματα από τους ντόπιους, όλων η ελπίδα είχε στηριχθεί στους κονταροφόρους Άγιους της Χριστιανοσύνης Γεώργιο και Δημήτριο, γι’ αυτό και αργότερα στα λεύτερα χρόνια έχτισαν επί τόπου τους ομώνυμους ναούς τους.
Στον Αϊ-Γιώργη στην οικογενειακή εκκλησία των Στεφανοπουλιάνων, η επιγραφόμενη πλάκα που βρίσκεται πάνω από την εξώπορτα της εκκλησίας, μαρτυρεί ότι το 1331/1332 χτίστηκε από τον Βοιτυλιώτη άρχοντα Μελιγγό Λαριγγά Σλαβούρι και την γυναίκα του Άννα –το επώνυμο Σλαβούρι αργότερα αλλάζεται προς το Ελληνικότερο και γίνεται Λασβούρι,- τότε συνεχίζει η επιγραφή, ήταν βασιλιάς του Βυζαντίου ο Ανδρόνικος Παλαιολόγος και Τζάσις –αρχηγός- των Μελιγγών, ο Κωνσταντίνος Σπανίς. Οι εκκλησίες χτίστηκαν μάλλον πάνω σε προηγούμενα προσκυνητάρια ή ταφικά μνημεία που εντελώς πρόχειρα θα είχαν ανεγείρει στο χώρο του λατομείου στα χρόνια της καταναγκαστικής και εξαντλητικής δουλειάς. Τούτο συμπεραίνω από την δεύτερη επιγραφή στην ίδια πλάκα αλλά από την μεγαλύτερη επιφάνειά της και αναφέρεται σε μνημόσυνο «των προκεκοιμηθέντων πατέρων και αδελφών της Σλαβουροπούλας, από τον παπά Νικολό, την γυναίκα του Καλή και του μοναχού Θεοδούλου».
Σε ολόκληρο το μέρος του λατομείου απέφυγαν διακριτικά μέχρι σήμερα να οικοδομήσουν τα σπίτια τους οι Βοιτυλιώτες, σαν να θέλουν τάχα να αποφύγουν τις μοιραίες κραυγές αγωνίας και πόνου των ανθρώπων που έχυσαν το αίμα τους στον καταραμένο εκείνο τόπο, που μόνος εξαγνισμός στάθηκε το χτίσιμο των δύο εκκλησιών.
Το κάστρο λευτερώθηκε το 1262, τότε οι Φράγκοι αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν, σε αντάλλαγμα της ελευθερίας του Γουλιέλμου Βιλλαρδουϊνου, που πιάστηκε αιχμάλωτος από τον ελευθερωτή αυτοκράτορα του Βυζαντίου Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, μαζί με τα άλλα δύο κάστρα της Λακωνίας του Μυστρά και της Μονεμβασιάς.
 
 
ΟΙ ΓΚΡΑΒΟΥΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ
 
Όλες σχεδόν οι γκραβούρες για το κάστρο της Μαΐνης έχουν μερικά κοινά στοιχεία:
 
1. Το κάστρο έχει σχήμα ωοειδές.
2. Έχει πέντε πύργους ο ένας είναι στρογγυλός και πανύψηλος, υπάρχει επίσης ένας δεύτερον στρογγυλός αλλά μικρότερος και τρεις τετράγωνοι πύργοι.
3. Το υλικό για το χτίσιμο του κάστρου είναι από ορθογώνιους ογκόλιθους.
4. Το κάστρο είναι χτισμένο κοντά στην θάλασσα, αλλά πίσω έχει βουνά.
5. Δίπλα από το κάστρο υπάρχουν λαγγάδια.
6. Στην θάλασσα υπάρχουν και καράβια τονίζοντας έτσι την ασφάλειά τους για ελλιμενισμό.
 
Αλήθεια έχετε την εντύπωση ότι οι καλλιτέχνες ήρθαν στην Μάνη και ζωγράφιζαν ή είχαν κάποιο κοινό πρότυπο, ή αντιγράφοντας αλλήλους μας πρόσφεραν τα έργα τους και οι εδώ σοφοί κόπτονταν η μία είναι στο Πόρτο Κάγιο, η άλλη στο Κάβο Γκρόσσο και άλλη στο Τηγάνι.
Ε! Λοιπόν για να βρείτε την αλήθεια της γκραβούρας αλλά και της ιστορίας έπρεπε να βρείτε που είναι το μεγαλύτερο λατομείο ορθογώνιων ογκολίθων για να χτιστεί το ένα από τα τρία μεγαλύτερα κάστρα της Λακωνίας. Δεύτερον έπρεπε να βρείτε ποίο ήταν το μεγαλύτερο λιμάνι της Μάνης και στο πολυανθρωπότερο σημείο της, αυτό ήταν εύκολο, αλλά δεν ευκολοκαταπίνεται. Τρίτον του Depper η γκραβούρα δεν αρκείτε σε ένα λαγκάδι αλλά έχει ένα εκ δεξιών και ένα εξ αριστερών, και πάλι όμως βρέθηκαν καλοθελητές και το πήγαν το κάστρο πάλι στο Πόρτο Κάγιο.
Ο τόπος της Μέσα Μάνης είναι κυρίως ο τόπος που υπερασπίστηκε από το κάστρο της Μαΐνης και δεν έχει σχεδόν καθόλου Σλαβικά τοπωνύμια. Αλήθεια δεν διερωτήθηκαν που έπρεπε να ήταν το κάστρο χτισμένο, στο κέντρο της, στην καρδιά της το Τηγάνι, στο Κάβο Γκρόσσο, στο άκρο της το Πόρτο Κάγιο ή στα σύνορά της στο Οίτυλο για να φυλάει Θερμοπύλες από Μελιγγούς;
Δυστυχώς για τον τόπο μας και για την διαμόρφωση της ιστορίας το Οίτυλο υπήρξε πολύ μεγάλο για έρευνα από τους μέχρι τώρα ιστορικούς και πολεμούν σαν Μεσομανιάτες όπως ο αρχαιότερός τους Καλονάρος να εδραιώσουν το κάστρο της Μαΐνης στην Μέσα Μάνη. Όμως μη αρκούμενοι στα στοιχεία να θεμελιώσουν ιστορική άποψη άφησαν σε άλλους όπως τον Κατσαφάδο με αυτοτελή τόμο περί των κάστρων της Μαΐνης, να βγάλει το φίδι από την τρύπα κατά το κοινώς λεγόμενο. Ο Δ. Β. Βαγιακάκος πήγε στα Κόρσικα και παρ’ όλες τις διαβεβαιώσεις των Κορσικανών ότι είναι από το Βοίτυλο, αυτός τους έβαλε ταμπέλα ότι είναι Μανιάτες από όλη την Μάνη, υποκινούμενος βέβαια από τα επώνυμα που συνάντησε στα βιβλία τους και ήσαν από διάφορες περιοχές της Μάνης. Όμως αν είχε μελετήσει καλά το Οίτυλο και τα τοπωνύμιά του θα γνώριζε ότι πολλές οικογένειες έφυγαν από το Οίτυλο για τα Κόρσικα και για την υπόλοιπη Μάνη, λόγω υπερπληθυσμού αλλά και του άμεσου ελέγχου διαφόρων περιοχών της Μάνης. Θα γνώριζε ότι και η ρίζα του δικού του επιθέτου είναι από το Οίτυλο και ίσως να μη το κρέμαγε έτσι στην ιστορία με την άτυπη σχολή που ίδρυσε και τους υποστηρικτές του. Ο Α. Κουτσιλιέρης καταγόμενος από του Ρίτσου την γενιά τους Ρικιάνους, ούτε κι αυτός δεν γνωρίζει ότι ο Ρίτσος ήταν από το Οίτυλο. Καιρός είναι τώρα παρ’ όλω που σας γνώρισα από κοντά και γνώρισα τις απόψεις σας, να σας πληροφορήσω από πού ξεκίνησε η γενιά σας, γιατί εγώ πάντα πίστευα ότι για να γράψει κάποιος ιστορία για τους άλλους, πρέπει να βρει πρώτα την δική του οικογενειακή ιστορία. Όπως λέγει και το ρητό: «Ο γνωρίζων τον τόπον του γνωρίζει τον εαυτόν του». Ο Κουτσιλιέρης αντίπαλος βέβαια του Βαγιακάκου, συνυποστηρικτής όμως ότι στην Μέσα Μάνη ήταν το κάστρο της Μαΐνης διαφωνώντας όμως για τον τόπο. Το Οίτυλο επιφανειακά το περνάει στην ιστορία της Μάνης που συνέγραψε, με εξαίρεση βέβαια τον Οιτυλιώτη ήρωα Τσαλαφατίνο, που υπερτονίζει τα κατορθώματά του.
 
 
ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ
 
Το κάστρο της Μαΐνης του Βιλλαρδουϊνου σύμφωνα με τα ερείπια των τειχών, τα σπαρμένα πλέχτουρα, τις γηστέρνες στην βάση των τότε πύργων και τις μπασίες του κάστρου, που έχω σαν οδηγό, περιελάμβανε τον χώρο από το Φρύγανο, όπου ήτανε ένας τετράγωνος πύργος με καστρόπορτα, που έλεγχε την μπασία από τα μπροστινά οχυρά φυσικά μπαλκόνια, όπου ήσαν σε χαμηλότερο επίπεδο, και πιάνουν από Παναγία μέχρι Φρύγανο και από Φρύγανο-Στριλόσπιλα μέχρι Αϊ-Νικόλα. Στον Αϊ Νικόλα, κοντά στο Μύλο του Μπαρούνη, ήταν άλλος πύργος τετράγωνος με καστρόπορτα, που έλεγχε την μπασία από τα οχυρά μπαλκόνια απ’ τα Στριλόσπιλα, αλλά και της Κακιάς Σκάλας. Την Κακιά Σκάλα την έλεγχε και ένας προκεχωρημένος πύργος που ήταν χτισμένος πάνω από το σπίτι του Νίκου Παναγιωτούνη, ακόμα φαίνονται σκαλισμένα στην ριζωμιά οι πατούρες των πλέχτουρων. Από τον Αϊ-Νικόλα ανέβαινε δια μέσου του παλιού σπιτιού της Μεγάλης Γιορτής, στην άκρη των Μπατσινιλιάνικων κήπων, εκεί στην Ρούγα ήταν ένας άλλος τετράγωνος πύργος με την επίσημη καστρόπορτα, από όπου έμπαιναν επίσημα οι ερχόμενοι από την θάλασσα δια μέσου την Μεγάλης Σκάλας-Νιάμιτσας-Αλώνια, (εκεί στο Μπατσινιλιάνικο αλώνι ήταν άλλος ένας προκεχωρημένος πύργος, σώζονται τα θεμέλιά του και της αυλής του). Η Μεγάλη Σκάλα άρχιζε από το Μεσιακό, περνούσε από την Ασπέλιοβα, στην θέση Κάτου Πλακίδια (εκεί υπάρχουν και τα ερείπια άλλου μικρότερου των Γιαρνών-Ακουμπίστρας-Πάνου Πλακίδια, προκεχωρημένου τείχους ή πύργου δυτικά με πλέχτουρα και ανατολικά του δρόμου με οχυρό πύργο χτισμένος από μεγαλιθικούς ογκόλιθους, που έγινε αργότερα μύλος, το τοπωνύμιο λέγεται Ανεμόμυλας και σήμερα λουρί χωραφιού των Πατρινελιάνων). Η Μεγάλη Σκάλα πάνω από την Ακουμπίστρα, (η Ακουμπίστρα ήτανε έξω και κάτω ακριβώς από τα τείχη του προκεχωρημένου τείχους δεξιά και αριστερά της εισόδου της Μεγάλης Σκάλας, όπου ακουμπούσαν όσοι περιμένανε να ανεβούν στο Κάστρο της Μάϊνας) στα Πάνου Πλακίδια, που ήταν το κύριο προκεχωρημένο τείχος από τον Άγιο Σπυρίδωνα του Φρύγανου μέχρι Ασπέλιοβα συναντάμε τα τοπωνύμια Φτέρδα Γιαρνοί Πάνου Πλακίδια, Ακουμπίστρα. Στην Ακουμπίστρα η Μεγάλη Σκάλα χωρίζεται σε δύο δρόμους της Κακιάς Σκάλας που έμπαινε στον Αϊ-Νικόλα των Αρμπανεζιάνων και τώρα των Παναγιωτουνιάνων, και στην άλλη την κατάλληλη για τους καβαλάρηδες, από Νιάμιτσα-Αλώνια. Το τείχος για να επανέλθουμε πάνω στο Οίτυλο, από την Ρούγα συνέχιζε κατά μήκος του σημερινού Κοινοτικού κτιρίου, στου Αποστολάκου το σπίτι και του Παναγιωτούνη, από εκεί συνέχιζε στου Ζουμπανέα τους κήπους μέχρι τον Κύλιντρα, εκεί ήταν χτισμένος ο μεγαλύτερος και ψηλότερος στρογγυλός πύργος (γουλάς) του κάστρου, φόβος και τρόμος των Μελιγγών. Μέσα σ’ αυτόν τον στρογγυλό γουλά στεγάστηκε το πρώτο σύγχρονο για την εποχή του λιοτρίβι της Μάνης, -το χάϊ χούπ και με τον κύλιντρα λιώνανε τις ελιές, απ’ αυτό το λιοτρίβι ο κατσίγαρος βρώμισε το λαγκαδάκι που ονομάστηκε Σκατέας. Το κάστρο από τον Κύλιντρα έπιανε σύρριζα στο λαγκαδάκι του Κριτσιλή, μέχρι την πλατεία του σημερινού Κάστρου και από εκεί πάλι κοντά στο γκρεμό, στου Παναγιωταριάνου το σπίτι, που το έχει ο γαμπρός τους Διακουμής Κουμουτσέας, ήταν ένας μικρότερος στρογγυλός πύργος με μία μικρή καστρόπορτα που κατέβαινε στα φυσικά οχυρά μπαλκόνια. Από εκεί συνέχιζε πάλι όλο στο γκρεμό μέχρι το Φρύγανο. Το Παλατάκι ήταν κοντά στον γκρεμό με απέραντη θέα, στου Γιώργου Καραμουσαλή «στου Φραγκάκη», δίπλα από τον Άγιο Δημήτρη την μοναδική εκκλησία εντός των τειχών, που δεν υπάρχει σήμερα και είναι πλατεία, τα θεμέλιά της ακόμα βρίσκονται μέσα στη γη. Όμως κατά την έλευση του Αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου το 1415 για την άνετη φιλοξενία του κτίστηκε το Παλάτι έξω από τα τείχη, ενθαρρύνοντας έτσι τον λαό και εφαρμόζοντας έμπρακτα την πολιτική του για την μη αναγκαιότητα πλέον του κάστρου και έτσι έπρεπε να γκρεμιστεί. Το Παλάτι μετά από προσθήκες των κληρονόμων Μεδίκων-Γιατριάνων, από τους Παλαιολόγους, σώζεται μέχρι σήμερα.
 
 
ΤΑ ΚΑΣΤΡΑ ΚΑΙ ΚΑΣΤΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
 
Στη Μάνη εκτός από το ιστορικό κάστρο της Μαΐνης ήσαν και μία σειρά από μικρότερα φρούρια που μέχρι τις ημέρες μας λέγονταν καστρία. Από αυτά άλλα είναι μεγαλύτερα και έδρες των παλαιών βυζαντινών Κόμητων ή αργότερα των Τοπαρχών, και άλλα μικρότερα και εμπροσθοφυλακές ή Βάρδιες του κάστρου της Μαΐνης ή των καστρίων.
 
Τα μεγαλύτερα καστρία της Μάνης στην Βυζαντινή περίοδο ήσαν:
1. Καστρί Τηγανιού –(Αποσκεροί, Νικλιάνικο).
2. Καστρί Κολοκύθι –(Προσηλιακοί).
3. Καστρί Καρυούπολης –(Φωκάδες).
4. Σιδερόκαστρο –(Μαλεύρηδες).
5. Καστρί του Μελιγγού –(Σπανήδες),
6. Καστρί Σκουτάρι (Τρυγονάδες).
 
Από τους Φράγκους χτίστηκαν εκτός του κάστρου της Μαΐνης τα κάστρα:
1. Κάστρο του Λεύκτρου.
2. Κάστρο του Πασσαβά.
 
Και από τους Τούρκους ή Ενετούς τα κάστρα:
1. Κάστρο Ζαρνάτας.
2. Κάστρο Κελεφάς.
3. Κάστρο Πόρτο-Κάγιου.
4. Κάστρο της Μπαρδούνιας.
 
Το κάθε κάστρο και καστρί έχει την ιστορία του.
 
 
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
1. Benoit de Peterborough, Vita et Gesta Henrici II Angliae Regis, στο «Recueil des Historiens des Gaules et de la France» νέα έκδ. Μ.L. Delisle, t. XVII, Paris 1978, σελ. 533. Πρβλ. Α. Bon, “Le Peloponnese byzantin jusqu’en 1204”, Paris 1951, σελ. 155, σημ. 1.
Άννας Αβραμέα, “Ιστορικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά τεκμήρια από το Οίτυλο της Μάνης”, Λακωνικαί Σπουδαί, τόμ. Ζ΄ σελ. 6.
2.Εβλιγιά Τσελεμπή «Οδοιπορικό στην Ελλάδα», (1668-1671) Αθήνα 1994, σελ. 281.
3. Σόφης Παπαγεωργίου, «Περιήγηση Λακωνίας και Κυθήρων από δύο Αμερικανούς Ιεραπόστολος 1837-1838 Λακωνικαί Σπουδαί τόμ Β΄, Αθήναι 1975, σελ. 245.
4. Τάσος Αθ. Γριτσόπουλος. «Μάνη», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 8ος σελ. 564.
5. P. MAGDALINO ‘A NEGLECTED AUTHORITY FOR THE HISTORY OF THE PELOPONNESE IN THE EARLY THIRTEENTH CENTURY: DEMETRIOS CHOMATIANOS, ARHBISHOP OF BULGARIA’ BYZANTINISCHE ZETSCHRIFT APRILL 1977 σελ 315-323
6. Δ. Πάλλα, Ανασκαφή Βασιλικής Λεχαίου, ΠΑΕ 1959, σελ.130, εικονίζεται το κιονόκρανο στην φωτογραφία του πίν. 113α
7. Α. Πετρίδης, «Περί τίνων εν Μάνη επιγραφών», Πανδώρα, 1 Δεκ. 1868, τόμ 19, φύλ. 449 σελ. 334-338.
8. Ο Ph. Fallmerayer, “Geschichte der Halbinsel Morea wahrend des Mittelalteres”, Stuttgart, Tubingen, 1830-1836. Ο Φαλμεράϋερ υποστήριξε λανθασμένα τον πλήρη εκσλαβισμό των Ελλήνων, αλλά πολλοί που τον αντέκρουσαν οδηγήθηκαν σε άτοπα συμπεράσματα, ότι δηλαδή δεν ήλθαν ποτέ Σλάβοι στον Μοριά.
9. Σπ. Λάμπρου. «Κανανός Λάσκαρης και Βασίλειος Βατάτζης, δύο Έλληνες περιηγηταί του ΙΕ΄ και ΙΗ΄ αιώνα». Παρνασσός. Αθήναι 1881, τόμ. Ε΄ σελ. 706-707. Και Μικταί Σελίδες, Αθήναι 1905 σελ. 581. Ο Κανανός Λάσκαρης που επισκέφθηκε στα 1412-1418 την πόλη της Βαλτικής Lubeck αναφέρει: «Μετά την επαρχίαν ταύτην και εν τω μυχώ του κόλπου εστίν η επαρχία της Προυσίας (Πρωσσίας), έχει δε προκαθεζομένην πόλιν Τάντζικ (Danzig) ονομαζομένην. Μετ’ αυτήν έστιν η Επαρχία της Σθλαβουνίας, ήτις έχει προκαθεζομένην πόλιν Λουπήκ (Lubeck) ομομαζομένην. Απ’ αυτής της επαρχίας υπάρχουν οι Ζυγιώται οι εν Πελοποννήσω επεί εκείσε υπάρχουν πλείστα χωρία άτινα διαλέγονται την γλώσσαν των Ζυγιωτών. Μετ’ αυτήν την επαρχίαν υπάρχει η επαρχία της Δανίας, ήτις η Δανία, έχει πόλιν καλουμένην Κουπανάβε».
10. Δ. Μέξης. «Η Μάνη και οι Μανιιάτες» Αθήνα 1977, σελ. 184. Στην σημείωση υπ’ αριθμ.2 αναφέρεται στον D. Georgaka. “The Medieval Names Millingi and Ezeritae of Slavic Groups in the Peloponnesus”. Byzantinische Zeitschrift, 1950, Munchen, σελ. 43 και 49.
11. Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν 50. 71-73. «Ιστέον ότι οι του κάστρου Μαϊνης οικήτορες ουκ εισίν από της γενεάς των προρρηθάντων Σκλάβων, αλλ’ εκ παλαιοτέρων Ρωμαίων, οί και μέχρι του νύν των εντοπίων Έλληνες προσαγορεύονται…». 
12. Κωνσταντίνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος «De Thematibus Έκδ. Α΄ Pertusi, Βατικανό 1952.
«…Εσβλαβώθη πάσα η χώρα (Πελοπόννησος) και γέγονε βάρβαρος ότε ο λοιμικός θάνατος πάσαν εβόσκετο την Οικουμένην, οπηνίκα Κωνσταντίνος ο της κοπρίας επώνυμος τα σκήπτρα της των Ρωμαίων διείπεν αρχής ώστε τινά εν Πελοποννήσω…».
13. Σ. Π. Λάμπρου, «Το περί κτίσεως της Μονεμβασίας Χρονικόν», Ιστορικά Μελετήματα, Εν Αθήναις 1884 σελ. 98-109.
14. P. A. Jaubert, “Gèographic d’ Edrisi“ Paris 1840.
15. «Recueil des Historiens des Gaules et de la France», XVII, Paris 1818, σελ. 533.
16. Π. Α. Φουρίκη. «Παρατηρήσεις εις τα τοπωνύμια των Χρονικών του Μορέως» Αθηνά Μ΄(1928), σελ. 31.
17. Π. Α. Φουρίκη. «Παρατηρήσεις εις τα τοπωνύμια των Χρονικών του Μορέως», Αθηνά Μ΄(1928), σελ. 39.
18. Τάσος Αθ. Γριτσόπουλος. «Μάνη», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 8ος σελ. 564.

Σχόλια

Υποβλήθηκε από Ηλίας Παλαμιώτης (χωρίς επαλήθευση) στις .

Θα ήθελα να εκφράσω τη διαφωνία μου με το ότι η ασφαλέστερη τοποθέτηση για το από πού ήρθαν οι Πρωτοσλάβοι Μηλιγγοί του Ζυγού της Έξω Μάνης, είναι του Κανανού Λάσκαρη, που λέει πως ήρθαν από την Πολωνία και εκεί υπήρχε επαρχία που ονομαζόταν Σθλαβουνία. Έψαξα για την επαρχία της οποίας ήταν "προκαθεζομένη" πόλη το Lubeck το 1412-1418 και δεν υπάρχει καμία Σθλαβουνία ή Σκλαβουνία ή Σκλαβονία, παρά μόνο το γνωστό και σήμερα Schleswig-Holstein. Είναι προφανές ότι παρερμήνευσε το Δανικό τοπωνύμιο Schleswig με την ονομασία Σθλάβοι με την οποία ονόμαζαν τους Σλάβους τότε. Άλλωστε και την Κοπεγχάγη, την ονομάζει Κουπανάβε. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι καταλήγει στην καταγωγή των Ζυγιωτών όχι από πληροφορία την οποία αλίευσε κατά το πέρασμα του από εκείνα τα μέρη, αλλά από προσωπικό συμπέρασμα μόνο και μόνο επειδή άκουσε να ομιλούν Σλαβική γλώσσα. (επεί εκείσε υπάρχουν πλείστα χωρία άτινα διαλέγονται την γλώσσαν των Ζυγιωτών). Προφανώς επίσης το Schleswig-Holstein δεν ανήκε ποτέ στην Πολωνία. Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την κοιτίδα των Πρωτοσλάβων, καμία όμως δεν την τοποθετεί στο Schleswig-Holstein ή και ανατολικότερα σε οποιαδήποτε περιοχή της Βαλτικής ή της βόρειας Πολωνίας. Οι σημερινοί ομιλητές Σλαβικών γλωσσών στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι απόγονοι λαών οι οποίοι πριν δύο χιλιετίες δεν ομιλούσαν Σλαβική γλώσσα. Μόνο οι λίγοι Πρωτοσλάβοι ομιλούσαν Σλαβική γλώσσα, από τους οποίους απέκτησαν τη γλώσσα οι περισσότεροι λαοί της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Οποιαδήποτε συσχέτιση των Πρωτοσλάβων με τους σημερινούς Πολωνούς, Ρώσους, Σέρβους κ.λ.π. είναι δύσκολο να αποδειχτεί.

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.