Το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης

(1) Γενική άποψη του θεάτρου εκ των άνω. 
 
 Το αρχαίο θέατρο της Μάνης
 
Περιγραφή μνημείου
 
Το θέατρο, το οποίο βρίσκεται στη νότια κλιτύ του λόφου της Ακρόπολης της αρχαίας Σπάρτης, διασώζει στοιχεία από πολλές διαφορετικές φάσεις. (βλ. εικ. 1 –3). Θέατρο υπήρχε στη Σπάρτη ήδη από τους χρόνους των Μηδικών (Ηρόδοτος 6,67).
Το θέατρο θα πρέπει να εντυπωσίαζε τους επισκέπτες της αρχαιότητας, αφού ο Παυσανίας το χαρακτηρίζει: «… τò θέατρον, λίθου λευκοῦ, θέας ἄξιον». (Παυσανίου, Ελλάδος Περιήγησις, ΙΙΙ, 14.1). Σήμερα είναι ένα τοπόσημο της αρχαίας Ακρόπολης λόγω του μεγέθους του, της εκτεταμένης διατήρησής του και της πολυτέλειας της κατασκευής του.
 
 
(2) Γενική άποψη του θεάτρου από το σκηνικό οικοδόμημα (ανατολικό ήμισυ). 
 
 
 
(3) Γενική άποψη του θεάτρου από το σκηνικό οικοδόμημα (δυτικό ήμισυ). 
 
Η κατασκευή που βλέπουμε σήμερα ανάγεται στους ρωμαϊκούς χρόνους, ενώ υπάρχουν και πολλά άλλα επί μέρους στοιχεία που χρονολογούνται μέχρι και το τέλος του 4ου μ. Χ. αιώνα. Ίχνη μόνο διατηρήθηκαν από ένα παλαιότερο θέατρο της εποχής του τυράννου Νάβι (200 π.Χ.).
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του θεάτρου είναι ότι διέθετε κινητή σκηνή, γιατί συνήθως το χρησιμοποιούσαν για πολιτικές, κοινωνικές και εορταστικές συγκεντρώσεις. Αυτό προκύπτει από τους τρείς παράλληλους επιμήκεις αύλακες μήκους ~68m, που εντοπίστηκαν στο δάπεδο του άκρου της ορχήστρας. Οι αύλακες καταλήγουν σε ένα κτήριο στη δυτική πάροδο, από το οποίο σώθηκαν τα θεμέλια, εν μέρει κάτω από μεταγενέστερο κτήριο (Νυμφαίο) και η χρήση του οποίου αναφέρεται σε επαναχρησιμοποιημένες οπτόπλινθους του: ΣΚΑΝΟΘΗΚΑ. Η κινητή σκηνή φυλασσόταν λοιπόν στη «σκηνοθήκη», δηλαδή στο υπόστεγο που ήταν κατασκευασμένο στη δυτική πάροδο.
 
Σημαντική ιστορική φάση του θεάτρου είναι η προσθήκη ενός ρωμαϊκού σκηνικού οικοδομήματος το 78 μ. Χ επί αυτοκράτορος Βεσπασιανού. Στη θέση του θεάτρου αναπτύχθηκε ένας οικισμός μεταξύ του 10ου και 13ου αι., τα υπολείμματα του οποίου στο χώρο της ορχήστρας, της σκηνής και του κάτω κοίλου καθαιρέθηκαν κατά τις ανασκαφές.
 
 
(4) Επένδυση αναλήμματος ανατολικής παρόδου. 
 
 
Το θέατρο διέθετε 9 κερκίδες με 32 σειρές εδωλίων στο κάτω κοίλο και 16 κερκίδες με 17 σειρές εδωλίων στο άνω κοίλο. Στην ανατολική πάροδο είναι ενσωματωμένη εξωτερική λίθινη κλίμακα, η οποία διέθετε 55 βαθμίδες και οδηγούσε απ’ ευθείας στο διάζωμα. Το κοίλο σώζεται σε κακή κατάσταση, διότι τα εδώλια και η θεμελίωσή τους χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό σε κατοικίες που κατασκευάστηκαν στο χώρο αυτό κατά τον 9ο μ.Χ. αιώνα. Οι οικίες αυτές δεν έχουν ακόμη ανασκαφεί στο σύνολό τους, μερικά ερείπια μάλιστα φαίνονται καθαρά στο δυτικό τμήμα της ορχήστρας.
Το κοίλο στηρίζεται εν μέρει σε δύο μεγάλους αναλημματικούς τοίχους, που προστέθηκαν για να αυξηθεί η συνολική χωρητικότητα του θεάτρου. Υπολογίζεται ότι στο τεράστιο αυτό οικοδόμημα μπορούσαν να συγκεντρωθούν 16.000 θεατές. Το θέατρο έχει ομοιότητες με το θέατρο της Μεγαλόπολης και το μέγεθός του είναι παρόμοιο με αυτό του θεάτρου της Επιδαύρου.
 
 
(5) Η κατάσταση του ανατολικού τμήματος του κοίλου περί το 1993. Είναι καθαρισμένα: 
ο αγωγός, οι προεδρίες, ο διάδρομος πίσω από αυτές και φαίνονται τα θεμέλια των 
μεσαιωνικών κτισμάτων. (Waywell G.B. Wilkes J.J. 1995). 
 
 
Είχε τις εξής διαστάσεις:
 
Διάμετρος ορχήστρας: 25.52m (Μεγαλόπολης: 31m).
Μήκος από άκρο σε άκρο παρόδων: 147m.
Διάμετρος κοίλου άνω: 114m (Επιδαύρου: 117m).
Πλάτος διαζώματος: 1.80m.
Πλάτος άνω κιονοστοιχίας (στοάς;): 4.8m.
 
Το θέατρο είχε μεγάλη σκηνή και προσκήνιο, πεταλοειδή ορχήστρα και πιθανόν περιμετρική στοά στο άνω μέρος του κοίλου. Μπροστά από το θέατρο διερχόταν κεντρική οδική αρτηρία της Ρωμαϊκής Σπάρτης, διότι κατά το 2ο μ.Χ. αιώνα στον τοίχο της παρόδου χαράχθηκε μεγάλος αριθμός τιμητικών επιγραφών. Όταν μάλιστα γέμισε ο τοίχος, συνέχισαν να γράφουν μέσα στην ορχήστρα του θεάτρου.
 
Βασιλογάμβρου Αδαμαντία, Αρχαιολόγος, Προϊστάμενη Ε΄ Ε.Π.Κ.Α.
Ζάμπας Κωνσταντίνος, Πολιτικός Μηχανικός Δρ Ε.Μ.Π.
 
Τα παραπάνω στοιχεία είναι από το χορηγικό φάκελο της 5ης Εφορίας προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων Διάζωμα.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.