Τα έγγραφα που αποδεικνύουν την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης από την Μάνη.

Αποδεικτικά έγγραφα για την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης από την Αρεόπολη και το Γύθειο

 ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΤ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗ

 Το αρχείο που δημοσιεύεται είναι σχεδόν ανέκδοτο και σπάνιο

 

 

 

Από το βιβλίο του  Τζώρτζη Π. Τζωρτζάκη : ΤΟ ΜΑΡΑΘΟΝΗΣΙ (ΓΥΘΕΙΟ) ΕΜΠΟΛΕΜΟ

 

 

Eπιστολές Π. Μαυρομιχάλη - Γρηγοράκηδων

 

Έτσι στη Μάνη άρχισε η Εθνεγερσία. Η προπαρασκευή προηγήθηκε ασταμάτητα, στους αιώνες που πέρασαν. Αυτή γινόταν παραδοσιακά, από τους γενάρχες και τους κληρικούς, χωρίς στη Μάνη να φτάσουν οι Λόγιοι ή οι Οργανώσεις των Ελληνων του εξωτερικού ή ο Θούριος του Φερραίου.

Και μυστικά και εντατικά και παραδειγματικά μονιασμένα, κύλησαν χωρίς να βγει άχνα και να προδωθεί το παραμικρό, τρία ολόκληρα χρόνια αναμονής, (1819-1821), από την υπογραφή της συμφωνίας, με τους Φιλικούς, ως την Επανάσταση.

Στην Ανατολική Μάνη, με κέντρο το Μαραθονήσι, υπεύθυνοι ήταν, οι Γρηγοράκηδες Φιλικοί. Η μύηση απ’ αυτούς των άλλων οπλαρχηγών, έδωσε τις παραμονές της επαναστάσεως, την εικόνα της ανυπομονησίας.

Το πρώτο δεκαήμερο του Μάρτη, οι Ανατολικοί Μανιάτες ήταν κι’ όλας επιστρατευμένοι, πρώτοι από όλους τους Έλληνες.

Θέατρο σπουδαίων ΕΘΝΙΚΩΝ περιστατικών έγινε το Μαραθονήσι και εκτυλίχθηκαν εκεί οι πρώτες σκηνές του ετοιμαζόμενου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ αγώνα.

Η σπουδαιότερη απόδειξη, πως το Μαραθονήσι είχε γίνει το πρώτο και σπουδαιότερο κέντρο επιστρατεύσεως της Νεώτερης Ελλάδος, αρχές Μαρτίου 1821, είναι το παρακάτω γράμμα του Πετρόμπεη, που έγραψε στους Γρηγοράκηδες, στις 11 Μαρτίου 1821, θορυβημένος από τον πρόωρο ξεσηκωμό τους, και στο οποίο τόνιζε «εγώ δεν θέλω κάμω κανένα κίνημα εάν δεν είμαι βεβαιωμένος από την ευγενείαν σας»:

 

 

Α’ Επιστολή

 

«Αδελφοί Μπεϊζαδέδες Πιέρρο Μαγγιόρο Γρηγοράκη και Γιωργάκη Γρηγοράκη σας ασπάζομαι αδελφικώς.

1821 Μαρτίου 11

Επληροφορήθην ότι ο υιός σας Τζαννετάκης κάμει σύναξιν από πολλούς πατριώτες μας. Τούτο μ’ έβαλεν εις θέσιν να υποπτεύσω και ενόμισα χρέος μου δια να σας γράψω και περιμένω απάντησίν σας. Εάν δεν υπάρχει καμμία υποψία, ως προς τον γενικόν σκοπόν τον οποίον γνωρίζετε, να μοι το γράφετε, διότι ο καιρός πλησιάζει και εγώ δεν θέλω κάμω κανένα κίνημα εάν δεν είμαι βεβαιωμένος από την ευγενία σας και λυπούμαι πολύ εάν υπάρχει εις τον υιόν σας Τζαννετάκην σκοπός διαφορετικός επειδή επήραμεν πολλούς αδελφούς Χριστιανούς εις τον λαιμόν μας.

Περιμένω λοιπόν με τον ίδιον εξεπίτηδες εξαποσταλθέντα, απάντησίν σας.

Ο αδελφός σας

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης»

 

(Βλ. Ανώνυμος σελ. 56 - Γούδας, τ. Η’, σ. 28 - Δασκαλάκης, Αρχείον Τζωρτζάκη - Γρηγοράκη, σ. 70).

 

Ο πρώτος παραλήπτης του γράμματος του Πετρόμπεη, ο Πιέρρος Γρηγοράκης, κάλεσε στο Μαραθονήσι τον καπετάν Γιωργάκη Γρηγοράκη, φιλικό, από τους ισχυρότερους πολέμαρχους της Μάνης, που έμενε εκείνες τις ημέρες στα Τρίνησα, σύνορα της Μάνης, μαζί με τρεις αδερφούς του και τα παλλικάρια τους και φρουρούσε το πέρασμα από την πεδιάδα του Έλους προς Μάνη και προς Μονοβασιά, για να λάβει γνώση. Η πρόσκληση σώθηκε και δημοσιεύτηκε (Δασκαλάκης, Αρχείον Τζωρτζάκη - Γρηγοράκη, έγγρ. 46). Πρέπει να γράφτηκε κατά τις 12 Μαρτίου, δηλαδή μόλις λήφθηκε το γράμμα του Πετρόμπεη.

 

Η έλλειψη χρονολογίας δικαιολογείται από το ότι περίττευε σε μήνυμα που μεταδιδόταν σε χρόνο μιας ώρας. Το μήνυμα ξεκαθαρίζει ότι αφορά το γράμμα του Πετρόμπεη:

 

*********

 

Β’ Επιστολή

 

«Την ευγενείαν σας ανηψιέ καπετάν Γιωργάκη αδελφικώς ασπάζομαι. Περικαλώ να λάβης τον κόπον να ορίσετε κάτου να ομιλίσουμε δια το κοινόν όφελος ότι έλαβα γράμμα του Πετρόμπεη και να ταχύνετε τον εφερμόν σας ότι είναι ανάγκη.

Ταύτα και μένομεν

Ο ηγαπητός σας και θείος σας

Μ(αγιόρ) Πιέρρος Μπεηζαντές»

 

Ο καπ. Γιωργάκης φαίνεται ότι κατά τις τοπικές συνήθειες και την ομοψυχία του 1819, ζήτησε σύγκληση συμβουλίου για να δοθεί ομόφωνα η απάντηση στον Πετρόμπεη και να παρθεί η απόφαση πολέμου. Από νεώτερο μήνυμα προς τον καπ. Γιωργάκη, γίνεται γνωστό ότι ωρίσθη Συμβούλιο για την Τρίτη, στο οποίο θα έρχονταν να λάβουν μέρος όλοι οι Γρηγοράκηδες.

 

*********

 

Γ’ Επιστολή

 

«Φιλογενέστατε ανηψιέ καπετάν Γεωργάκη χαίρετε

απόψε εστείλαμε καΐκι εις το Βαθύ δια να ελθούν οι εδικοί μας Κουτζογρηγοριανοί. Λοιπόν αύριο Τρίτη το πολύ ως το γιόμα να είσαι εδώ διατί αύριο Τρίτη πουρνό είναι και αυτοί εδώ και άργητα να μην κάμης παντελώς ότι ο καιρός δεν μας το συγχωρεί να αργοπορούμεν.

Ταύτα και μένομεν

(Δευτέρα 14 Μαρτίου 1821)

Ο θείος σας

Μ. Πιέρρος Μπεηζαδές Γρηγοράκης»

 

(Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, έγγρ. 48, σ. 73).

 

Το μήνυμα αχρονολόγητο, είναι δυνατόν, να χρονολογηθεί ακριβώς. Με βάση το υπ’ αρ. 55 έγγραφο, (Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη), που γράφτηκε στις 14 Απριλίου 1821 και αναφέρει ότι η επόμενη είναι ημέρα Παρασκευή, εντοπίζονται οι ημέρες Μαρτίου και Απριλίου 1821.

Έτσι, προσδιορίζεται, ότι η επιστολή του Πετρόμπεη, της 11 Μαρτίου 1821 γράφτηκε ημέρα Παρασκευή.

Το προς χρονολόγηση μήνυμα του Πιέρρου Γρηγοράκη, είναι γνωστό πως γράφτηκε ημέρα Δευτέρα. Τούτο προκύπτει, από το αύριο Τρίτη, του ίδιου του γράμματος.

Δεν υπάρχει όμως άλλη Δευτέρα εκτός την 14 Μαρτίου, μεταξύ της 11 Μαρτίου, που γράφει ο Πετρόμπεης και της 17 Μαρτίου, που ξεκίνησε για την Καλαμάτα. Έτσι εντοπίζεται ότι, η Τρίτη που το πρωΐ (πουρνό), φτάνουν οι Γρηγοράκηδες Αγερανού και το μεσημέρι (γιόμα), πρέπει να είναι όλοι παρόντες για την κήρυξη του πολέμου και την εξόρμηση από Μαραθονήσι, πολεμικό κέντρο της Ανατολικής Μάνης, είναι η 15 Μαρτίου 1821.

Αλλ’ ο καπετάν Γιωργάκης Γρηγοράκης, έκρινε απαραίτητη την παραμονή του τους πύργους του Τρινάσου και έστειλε αντιπρόσωπό του στο πολεμικό συμβούλιο του Μαραθονησιού, με πλοιάριο (φελούκι), τον αδελφό του καπετάν Θωμά.

Ο καπ. Θωμάς, την «Τετράδη δείλι», που χρονικά αντιστοιχεί στην 16 Μαρτίου, ενημέρωσε πρόχειρα και βραχύλογα τον αδελφό του, για τα διαμειφθέντα, ότι δηλαδή το «μάζεμα έγινε» και «εύκολα (με σύμπνοια) τελείωσε κάθε υπόθεσιν», που σημαίνει πως πάρθηκε η ιστορική απόφαση και έμεινε λίγο για να συγκεντρώσει τους πολεμιστές του. Το μήνυμα δίνει και την εικόνα των γεγονότων του Συμβουλίου.

 

********

 

Δ’ Επιστολή

 

«Καπετάν Γεωργάκη προσκυνώ

Το μάζωμα έγινε εις τους συγγενείς και ευκόλως ετελείωσε κάθε υπόθεσιν. Όμως διαγράφως δεν ημπορώ να τα κάμω. Μόνον αύριο με τον ερχομόν μου τα λέγω. Το φελούκι να έρθη οπίσω δια να έρθω, τους ανθρώπους μου ηύρα χαζήρικους δια να έρθουν και επήρα το φελούκι. Ο Παύλος είναι φερμένος και ταχειά έρχεται μαζύ μου, παράγγειλα και του Κανέλλου να κατέβη και αυτός να τους φέρω μαζύ μου. Ταύτα.

(16 Μαρτίου1821) Τετράδη δείλι Μαραθονήσι

Θωμάς Αντωνίου (Γρηγοράκης)»

 

(Βλ.: Τζωρτζάκη Γρηγοράκη  - Ανέκδοτα Χειρόγραφα, Φ. ΙΣΤΟΡΙΑ, ΥΠ. 1821, Φωτοτυπία παραρτήματος).

 

Ανεξάρτητα από το γράμμα του Θωμά, λόγω της προσωπικότητας του Καπ. Γιωργάκη, του στάλθηκε τρίτο ξεχωριστό προσωπικό μήνηυμα από τον Πιέρρο Γρηγοράκη, με εσώκλειστο αντίγραφο της επιστολής του Πετρόμπεη, καλώντας τον, το γρηγορότερο, στο Μαραθονήσι, που ήταν απαραίτητη η παρουσία του για το ξεκίνημα πια των όπλων. Μέσα στις φράσεις «Ψωμί να βαστάς» και «να κινηθούμε» διατυμπανίζονταν 1) η απόφαση που πάρθηκε την Τρίτη, στο συμβούλιο του Μαραθονησιού δηλ. ξερό ψωμί και τα όπλα, ξεκίνημα για την Λευτεριά, αλλά και 2) η ηγετική θέση του Κπ. Γιωργάκη Γρηγοράκη.

 

*********

 

Ε’ Επιστολή

 

«Φιλογενέστατε ανηψιέ καπετάν Γεωργάκη αδελφικώς χαιρετώ

Λάβε το ίσον απαράλλακτον της γραφής του Πετρόμπεη. Λοιπόν ψωμί να βαστάς και ναν τα παρατήσης ότι τώρα δεν είναι καιρός δια να αμελούμε και να έρχεσαι το ογληγορότερον δια να παρακινήσωμε την πατρίδα να κινηθούμε και αργοπορία να μην κάμης παντελώς.

Ταύτα και μένω

Μ. Πιέρρος Μπεηζαδές»

(Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη Γρηγοράκη, έγγρ. 47, σ. 73)

 

Το γράμμα πρέπει να γράφτηκε στις 15 Μαρτίου, μετά το Συμβούλιο.

 

Από τα παραπάνω βγαίνει ότι η ανατολική Μάνη, με επίκεντρο το Μαραθονήσι την 15ην Μαρτίου, γίνηκε εμπόλεμη με την Τουρκική Αυτοκρατορία, και σήκωσε την σημαία της ελεύθερης Ελλάδος, μια καινούργια σημαία, που πήρε τη θέση της Βυζαντινής, και που βρίσκεται στο Εθνολογικό Μουσείο, στα κειμήλια της Πατρίδος, (δώρο της οικογενείας του Πιέρρου Γρηγοράκη).

Δύο φάλαγγες ξεκίνησαν, αμέσως, για την ευλογημένη πορεία του Έθνους, με γενικό αρχηγό τον γέροντα Φιλικό και άλλοτε Ηγεμόνα της Μάνης Αντωνόμπεη Γρηγοράκη, που με τη μία προωθήθηκε στο Μυστρά ξεκαθαρίζοντας στην πορεία του τους Μπαρδουνιώτες κ.λ. Τούρκους. Ο Αρχηγός της ανέλαβε σαν πρώτος στρατιωτικός Διοικητής Λακωνίας (Δασκαλάκη, Αρχείον Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, σ. 95 και Γούδας, τ. Η. σ. 29).

Η δεύτερη βάδισε κατά του Τρίνασου, Έλους, Μονοβασιάς, με τον κυρίως μαχητικό όγκο και το σύνολο σχεδόν των καπεταναίων της ανατολικής Μάνης, με τριμελές Αρχηγείο, από τους Πιέρρο Γρηγοράκη (Μαγγιόρο), Τζαννετάκη Γ. Γρηγοράκη και Δημ. Τσιγούριο Γρηγοράκη.

Ο καπ. Γρηγοράκης, με τα υπόλοιπα δύο αδέρφια του, τους Παναγιωτάκη και Θόδωρο και τους πολεμιστές τους, δεν κατέβηκαν στο Μαραθονήσι που τους αντιπροσώπευσε ο Θωμάς, μένοντας εμπροσθοφυλακή στο φρούριο του Κακοσκαλιού, το Καστέλλι, που για ακριτικό φυλάκιο τώχαν χτίσει από παληά.

Στην ανατολική Μάνη επικρατούσε η οικογένεια Γρηγοράκη, που καταγόταν από το Σκουτάρι και ήταν χωρισμένη σε δύο βασικούς κλάδους, οι οποίοι συνήθως βρίσκονταν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Εξαίρεση αποτέλεσε η έναρξη της επανάστασης, που ήταν μονιασμένοι, προφανώς από τις ενέργειες της Φιλικής Εταιρείας.

Με την επέκταση των συνόρων της ανατολικής Μάνης, που έγινε περίπου πριν 50-60 χρόνια από την επανάσταση, ο ένας κλάδος εγκαταστάθηκε στην περιοχή που εκτείνεται από το Σκουτάρι μέχρι το Βαθύ και ο άλλος από το Μαυροβούνι και το Γύθειο μέχρι το Κακοσκάλι.

Μια ανιψιά του Αντώνμπεη, η Αικατερίνη, είχε παντρευτεί τον Πιέρο Μαυρομιχάλη και ήταν μητέρα του Πετρόμπεη.

Στο Γύθειο δέσποζε ο πύργος του Πιέρου-Μπεηζαντέ Γρηγοράκη, ο οποίος ήταν γνωστός και ως Μαγγιόρος από το βαθμό που έφερε στο στρατό των Ιονίων νήσων επί ρωσικής κατοχής. Γιος του Πιέρου-Μαγγιόρου ήταν ο Πέτρος Πιερράκης-Γρηγοράκης. Άλλος γιος του Τζανήμπεη Γρηγοράκη ήταν ο Γεώργιος και γιος του ήταν ο Τζανετάκης Γρηγοράκης, που εξελίχθηκε στη σημαντικότερη μορφή της οικογένειας κατά την επανάσταση και μετά. Μια κόρη του Τζανήμπεη είχε παντρευτεί τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

 

 

Η προετοιμασία της επανάστασης

Άρχισε και στην ανατολική Μάνη από νωρίς. Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης πληροφορήθηκε ότι ο Τζανετάκης Γεωργ. Γρηγοράκης στρατολογούσε και ανησύχησε, μήπως χτυπήσει καμία άλλη μανιάτικη οικογένεια ή ενεργήσει επαναστατικές κινήσεις πρόωρα και ανεξάρτητα από τα άλλα μανιάτικα σώματα. Γι’ αυτό έγραψε στις 11 Μαρτίου 1821 στον θείο και πατέρα του Τζανετάκη επιστολή. (Την αναφέραμε στο προηγ. φύλλο της Φ.Μ. αρ. 57).

 

Στις 22 Μαρτίου, όταν άρχισαν να μπαίνουν οι Μανιάτες στην Καλαμάτα, μετά από την πρόσκληση του Αρναούτογλου, οπότε η επανάσταση θα άρχιζε νωρίτερα από την καθορισμένη ημέρα της 25ης Μαρτίου, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης από τη δυτική Μάνη, πήγε στην ανατολική για να συντονιστούν οι ενέργειες όλων των Μανιατών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός, ότι δεν ακολούθησε τους Γρηγοράκηδες στην πολιορκία της Μονεμβασίας, αλλά πήγε χωριστά μετά τη σύντομη πολιορκία του κάστρου της Βαρδούνιας και την κατάληψη του Μυστρά, οχυρώθηκε μαζί με το Λακεδαιμόνιο Αντώνιο Νικολόπουλο στη Βλαχοκερασιά, που είναι κοντά στην Τριπολιτσά.

Οι δύο κλάδοι των Γρηγοράκηδων, παρά το γεγονός ότι συνήθως ήταν σε αντίθετα στρατόπεδα, με την έναρξη της επανάστασης φαίνεται να συνεργάζονται απόλυτα. Μια αχρονολόγητη επιστολή του Πιέρου-Μπεηζαντέ Γρηγοράκη στον καπετάν Γιώργάκη Γρηγοράκη μπορεί να τοποθετηθεί με πιθανότητες στις 21 Μαρτίου ή στις 26 Απριλίου 1821 και αναφέρεται στη μετακίνηση των κάτω Γρηγοράκηδων από το Βαθύ στο Μαραθονήσι (Γύθειο):

 

«Φιλογενέστατε ανηψιέ

καπετάν Γιωργάκη χαίρε.

Απόψε εστείλαμε καΐκι εις το Βαθύ δια να ελθούν οι εδικοόι μας Κουτσογρηγοριάνοι. Λοιπόν αύριο Τρίτη το πολύ ως το γιόμα να είσαι εδώ διατί αύριο Τρίτη πουρνό είναι και αυτοί εδώ και άργητα να μην κάμης παντελώς ότι ο καιρός δεν μας το συγχωρεί να αργοπορούμεν.

Ο θείος σας

Μ. Πιέρρος Μπεηζανδές Γρηγοράκης»

 

Για την επανάσταση στην Ανατολική Μάνη, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης περιληπτικά υπαγόρευσε. 

«Η Ανατολική Σπάρτη εκινήθη την ίδια ώρα. Ο Τζανετάκης με την Κακαβουλιά εκινήθη δια τον Μυστρά. Οι Τούρκοι της Μπαρδούνιας και Μιστρά υπάγουν, τραβιούνται εις την Τριπολιτζά... Οι Σπαρτιάται αφού επήραν λάφυρα, υποχωρουν και πολιορκούν την Μονοβασιά...».

 

Οι Μανιάτες της ανατολικής πλευράς είχαν να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους του Μυστρά, αλλά κυρίως τους γείτονές τους Τουρκο-Βαρδουνιώτες, οι οποίοι ήταν αλβανικής καταγωγής, μουσουλμάνοι χωρίς όμως τζαμιά και ιμάμηδες. Ήταν σκληροί και έμπειροι πολεμιστές και κατείχαν το κάστρο της Βαρδούνιας και 46 οχυρούς και καλά εφοδιασμένους πύργους, που η κατάληψή τους θα ήταν δύσκολη και χρονοβόρα. Ακόμη στο Μυστρά υπήρχαν πολλοί Τούρκοι και το έργο των Μανιατών φαινόταν επίπονο και δυσχερές.

 

Ο Αμβρ. Φραντζής, αναφερόμενος στους Τούρκους του Μυτρά και της Βαρδούνιας, γράφει ότι από τις 11 Μαρτίου και μετά, που κυκλοφόρησαν φήμες για επανάσταση των Ελλήνων, είχαν ανησυχήσει πολύ και προσθέτει:

«...απαριθμούντο περίπου των 2490 δυνατά όπλα των Μπαρδουνιωτών και λοιπών, εναντίον των οποίων δυσκόλως ήθελον τολμήσει οι Έλληνες ν’ αντιπαραταχθώσι, μάλιστα εάν οι Οθωμανοί απεφάσιζαν δια να αποκλεισθώσιν οχυρωθέντες εις τους πύργους των, να μετακομίσωσι δε τας γυναίκας και τα τέκνα των εις το των Μπαρδουνοχωρίων Φρούριον, όχι μόνον εαυτούς ήθελον διασώσει, αλλ’ ίσως ήθελον δίδει βοήθειαν ακόμη και εις τους Μονεμβασίους, ώστε ήθελον είσθαι δύσκολον να πολιορκηθώσι και αυτοί από τους Έλληνας...».

 

Για τους Τουρκοβαρδουνιώτες ο Γ. Χέρτσβεργ γράφει τα ακόλουθα:

«...οι άλλοι επί αφοβία γνωστοί μωαμεθανοί Αλβανοί Βαρδουνιώται, καταληφθέντες υπό τρόμου εκ των πρώτων εκ Μεσσηνίας αιματηρών ειδήσεων, καταπλαγέντες υπό της γενικής πανταχού αναδιδομένης φλογός της επαναστάσεως, ταραχθέντες δε και εκ της διαδοθείσης φήμης περί αφίξεως ξένων επικουρικών στρατευμάτων εις τους Έλληνας, απεχώρησαν το γε νυν αμαχητί έμπροσθεν των Μανιατών από των εστιών αυτών και απεχώρησαν (εξαιρουμένων εξήκοντα περίπου εις την Μονεμβασίαν φυγόντων οικογενειακώς) εν πρώτοις εις Μυστράν, ένθα η άφιξις αυτών εις μεγίστην ενέβαλεν αθυμίαν τους απολέμους μουσουλμάνους της πόλεως ταύτης. Ότε δε και ούτοι υπό την πίεσιν των Βαρδουνιω τών εκείνων ήρξαντο μετά σπουδής της εις Τριπολιτσάν φυγής, ηκολούθουν αυτούς κατά πόδας πλήθη επαναστατών Ελλήνων και απηνών Μανιατών...».

 

Ο πανικός όμως, ο οποίος είχε καταλάβει όλους τους Τούρκους της Πελοποννήσου, από την ιδέα ότι έρχονται ξένα στρατεύματα, δεν άφησε ανεπηρέαστους τους κατοίκους του Μυστρά και των γύρω περιοχών, ιδιαίτερα μετά τις συμβουλές του Σεχ Νετσήπ στο γιο του. Σε αυτό ίσως συνετέλεσε και η θύμηση, ότι στα Ορλωφικά οι Τουρκοβαρδουνιώτες είχαν πάει στο Μυστρά για να προφυλαχθούν από τους Ρώσους και τους Μανιάτες, αλλά και εκεί δεν μπόρεσαν να αμυνθούν αποτελεσματικά και τότε πολλοί από αυτούς είχαν χάσει τη ζωή τους.

 

Η πονηριά του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη

 

Πέρα από το φόβο που κατείχε τους μουσουλμάνους της περιοχής, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης έφθασε στις 22 Μαρτίου στο Γύθειο με 400 άνδρες και έγραψε σε φίλους του Τουρκουβαρδουνιώτες, ότι όσα γίνονται είναι ενέργειες των Φράγκων και ότι έρχονται “φράγκικα στρατεύματα” και από ενδιαφέρον τους συνεβούλευσε να ασφαλισθούν στο εσωτερικό της Πελοποννήσου. Πρόσθεσε ακόμη, ότι ήταν αναγκασμένος και αυτός να εκστρατεύσει εναντίον τους. Τότε οι Τουρκοβαρδουνιώτες με αρχηγό το Ρουμπή εγκατέλειψαν τους οχυρούς πύργους τους και κατέφυγαν στο Μυστρά, εκτός από εξήντα οικογένειες, κυρίως από τα Λεβέτσοβα (Κροκεές), που κλείστηκαν στο κάστρο της Μονεμβασιάς. Μόνοι από τους Τουρκοβαρδουνιώτες είχαν απομείνει στα Τρίνησα, ο Χονδρολιάς και ο Ζαλούμης, οι οποίοι ήταν φημισμένοι για την παλικαριά τους. Τον ίδιο καιρό, εξ αιτίας της φημολογούμενης επανάστασης των Ελλήνων με τη συμβολή των ξένων βασιλιάδων και το φόβο των τουρκικών αντιποίνων, πολλοί Έλληνες τοιυ Μυστρά εγκατάλειψαν τα σπίτια τους και κατέφυγαν στην ύπαιθρο.

Τις ημέρες της έναρξης της επανάστασης του 1821 στη θάλασσα του Μαραθονησίου, βρίσκονταν τρία πλοία με σημαία των Ιονίων νήσων και άλλα τρία Μανιάτικα, ένα των οποίων ανήκε στον Παναγιώτη Μαυρομμάτη-Μπουζουναρά από το Γύθειο. Ένα από τα αναφερόμενα ως Ιόνια πλοία ανήκε στο Φραγκιά Φαμέλη από τη Μύκονο, ο οποίος παρέδωσε στις 25 Μαρτίου στον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, 61 οκάδες μπαρούτη. Οι πλοίαρχοι των καραβιών μετά από συνεννόηση με τον Κυριακούλη, άρχισαν να κανονιοβολούν, για να διαδοθεί η είδηση της έναρξης της επανάστασης.

Την ειδοποίηση όμως που έφτασε στους Τουρκοβαρδουνιώτες «Ήρθε ο Φραγκιάς, Φραγκιάς» , την παρερμήνευσαν πως το πλοίο ήταν Φράγκικο, δηλαδή από τη Γαλλία, ενώ το πλοίο ανήκε στον Φραγκιά και ήρθαν στο Μαραθονήσι και άρχισαν να αποβιβάζουν στρατό. Τότε, οι δύο Τουρκοβαρδουνιώτες των Τρινήσων, ο Ζαλούμης και ο Χονδρολιάς, εγκατέλειψαν βιαστικά τους πύργους τους, πήγαν στο Μυστρά, διέδωσαν τη φήμη των φράγκικων πλοίων και όλοι μαζί Τουρκοβαρδουνιώτες και Μυστριώτες, κατέφυγαν σε κατάσταση πανικού στην Τρίπολη.

Στον πανικό που δημιουργήθηκε μεταξύ των Τουρκοβαρδουνιωτών και των κατοίκων του Μυστρά από τον κανονιοβολισμό, μας περιγράφει ο Αμβρόσιος Φραντζής:

«Ακούσαντες οι της πόλεως και των Μπαρδουνίων Οθωμανοί τον τοσούτον κανονιοβολισμόν, έτι μάλλον υπέπεσαν εις παραφροσύνην, και έσπευδεν ο καθείς εξ αυτών να τρέξη με ό,τι δυνηθή ν’ αρπάση πρόχειρον, δια να οχυρωθή εις την Τριπολιτζάν...

Εκ τούτου μη δόντες καιρόν, άφισαν των τραπεζών των και τας τροφάς (ούσης ώρας γεύματος) δια να μη τους προφθάσωσιν οι Φράγκοι, και χωρίς να συλλογισθώσιν ούτε οικίας, ούτε κινητήν περιουσίαν, παραδόντες δε μόνον εκ των κινητών των πραγμάτων όσα εδυνήθησαν εις τους αδελφούς Ιατρακαίους, και εις άλλους δια να τα φυλάξωσιν επ’ ελπίδι ότι επιστρέψανες να τα λάβωσι, (την 26 Μαρτίου Μ.Μ.) ανεχώρησαν όλοι ομού με τόσην βίαν, ώστε Αγάδες, Κυρίαι, Χανούμαι και κοράσια και γραίαι έτρεχον ανυπόδητοι εις τας οδούς δια να εισέλθωσιν εις την Τριπολιτζάν μίαν ώρα προτήτερα... Εν τοσούτο τόσαι χιλιάδες ψυχών οδεύουσαι εν αυτή τη οικτρά καταστάσει άνδρες τε και γυναίκες έφθασαν εις την Τριπολιτζάν (την 27 Μαρτίου), όπου και απεκλείσθησαν μετά των άλλων, ώστε η Τριπολιτζά επλημμύρισεν από το πλήθος των συρρευσάντων εις αυτή Οθωμανών Λεονταριτών, Λακεδαιμονίων, Φαναριτών, Καρυτινών, Ζουρτζάνων και λοιπών...».

 

 

(Προσφορά του βιβλίου

από τον Αντώνιο Ροζάκη)

 

 

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.