ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ

ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ
 
ΛΕΥΚΩΜΑ της ΜΑΝΗΣ ,Φωτεινός & Ελεύθερος Τόπος  του Νίκου 
Καλαποθαράκου
ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ ΚΑΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ
“Σ’ αυτά τα όρη φύγανε οι Μαύροι Σπαρτιάτες
και είν’ αυτοί που λέγονται την σήμερον Μανιάτες.
Για να φυλάξουν την ζωήν και την ελευθερίαν
έκτισαν χώρες στα βουνά και περισσά χωρία.
Δεν ήτο φυσικόν σ’ αυτούς να γίνουν σκλάβοι, δούλοι,
αλλά να είν’ ελεύθεροι, γιατί δεν ήταν μούλοι,
αλλ’ ήταν Σπάρτης γνήσια παιδιά τα καημένα
κι ελεύθερα γεννήματα και καλομαθημένα”.
 
O Νικήτας Νηφάκης, λαϊκός στιχουργός 
του 18ου αιώνα στο μεγάλο και σημαντικό στιχούργημά του για τα χωριά και έθιμα της περιοχής.
 
Oι νεώτεροι Μανιάτες πιστεύουν πως προέρχονται απ’ ευθείας από τους αρχαίους Σπαρτιάτες και αυτός ο ισχυρισμός έχει αναντίρρητα ιστορική βάση. Είναι όμως ελλειπής. Oι Μανιάτες έχουν γηγενή καταγωγή πριν από 300.000 π.Χ. που δεν υπήρχε η Σπάρτη! Αργότερα με την εμφάνιση των πληρεστέρων μνημείων του πολιτισμού συνδέθηκαν. Oι δεσμοί της Σπάρτης με τη Μάνη είναι συνεχείς από την ιστορική αρχαιότητα.
 
 
Aνάγλυφη παράσταση σε βράχο (ριζωμιά) στην τοποθεσία Kιόνια πάνω στο Kουρνό. H φωτογραφία απεικονίζει τα άτομα που ήταν μέσα στον τάφο. Eνας είναι όρθιος με ρόπαλο και ο άλλος καθισμένος. Πρωτόγονη γλυπτική αναθήματος!
 
 
Oι Δωριείς, όταν εγκαταστάθηκαν (και παλιννόστησαν) στη Λακωνική, ήταν οργανωμένοι σε πατριές (γένη). Η διάσπαση του δωρικού γένους οδήγησε στην πόλη - κράτος της Σπάρτης. Oι Δωριείς δεν εξετόπισαν τους αυτόχθονες κατοίκους της νότιας λακωνικής και της Μάνης αλλά τους άφησαν να ζουν στις αρχαίες κώμες.
Oι αρχαίοι Μανιάτες της Μέσα Μάνης υπήρξαν περίοικοι της Σπάρτης, δηλαδή δουλοπάρικοι, ιδιοκτήτες γης και περιουσίας που πλήρωναν σε γεωργικά προϊόντα το 50%. Στα πλούσια μέρη της έξω και κάτω Μάνης υπήρχαν και είλωτες.
Oι στενοί δεσμοί των Μανιατών και των Σπαρτιατών καταδεικνύονται από την κοινή λατρεία των προδωρικών θεοτήτων. Oι Σπαρτιάτες, όχι μόνο σεβάστηκαν τις πατροπαράδοτες θρησκευτικές τελετές των αρχαίων Μανιατών, αλλά και τις υιοθέτησαν, Όπως, τη λατρεία της “Ισσωρίας Αρτέμιδος” στη Τευθρώνη (Κότρωνα). Της αφιέρωσαν διάφορα ιερά ονόματα (Κναγία, Άρτεμις, Αιγιναία, Oρθία, Λιμνάτις). Η λατρεία του Ταινάριου Ποσειδώνα μεταφέρθηκε στη Σπάρτη που ιδρύθηκε ιερόν προς τιμή του με τις ιδιότητες του ασύλου. Η γιορτή των Ταιναρίων στη Σπάρτη που συνδέεται με  θρησκευτικές λειτουργίες και επιβλητική πομπή από κήρυκες, αθλητές, θεοφόρο, μάντη κ.ά. είναι καταγεγραμμένα από το Θουκυδίδη.
“Το ότι δε οι Μανιάτες είναι οι γνήσιοι των αρχαίων Σπαρτιατών απόγονοι, επιμαρτυρείται όχι μόνο υπό του Maurer αλλά και εκ του ιστορικού γεγονότος του χωρισμού της Μάνης από τη Σπάρτη κατά το 198 π.Χ. εις χωριστόν κράτος “του κοινού των Λακεδαιμονίων” το οποίον απετελέσθη εκ της αριστοκρατίας της Σπάρτης, η οποία κατέφυγε εις τη Μάνη φεύγουσα τότε την κατ’ αυτής, υπό του Βασιλέως Νάβη, εξαπολυθείσα σφαγήν”.
Έχει μείνει στην ιστορία το “Ταινάριον Άγος”, που οι Σπαρτιάτες σκότωσαν τους είλωτες που είχαν καταφύγει στο ναό του Ποσειδώνος στο Ταίναρο, ενώ εθεωρείτο ο ναός άσυλο. Κατά τις προλήψεις η καταστροφή με σεισμό της Σπάρτης οφείλονταν σε αυτή την ιεροσυλία.  
“Oι γαρ Λακεδαιμόνιοι αναστήσαντες ποτέ εκ του Ιερού του Ποσειδώνος (από Ταινάρου) των ειλώτων ικέτας απαγάγοντες διέφθειραν”.  (Θουκυδίδης)
Τέλος, από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα η Μάνη ονομαζόταν Σπάρτη, διότι η Σπάρτη παρήκμασε και υποδουλώθηκε από τους Ρωμαίους και διαλύθηκε (με την πολιτική του “διαίρει και βασίλευε”).
Η πολεμική στρατιωτική οργάνωση των Σπαρτιατών προσφύγων, φυγάδων αριστοκρατών που δεν επέστρεψαν στα εδάφη τους συνεκροτήθη με τους περιοίκους Μανιάτες και δημιούργησαν τη μανιάτικη - σπαρτιάτικη κοινωνία.
 
 
Kιόνια! Aρχαίος ναός με τους κίονες διάσπαρτους αναφέρεται από τον Παυσανία στα Mεσσηνιακά. 
Είναι ο ναός της Δήμητρας στην αρχαία Αίγιλα = Κιόνια.
 
O Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης στις 2 Φεβρουαρίου 1819 από τις Κιτριές της έξω Μάνης έγραφε στους φιλικούς χαρακτηρίζοντας τη Μάνη Νέα Σπάρτη και τους Μανιάτες απογόνους των παλαιών Σπαρτιατών.
“Oι αρχαίοι Σπαρτιάτες δεν εντρέποντο δια την πτωχείαν των και αυτή αποκατέσταινε τη δύναμή των και εβεβαίωνε την ελευθερίαν των.
Oι κάτοικοι της Νέας Σπάρτης ως απόγονοι των παλαιών κατατρεχόμενοι από τους κυριεύσαντας το λοιπόν Γένος, ετραβήχθησαν εις μίαν πετρώδη και ολιγόκαρπον γωνία της γης..., η οποία εις το μέσον του γενικού ολέθρου τους “εφύλαξεν” ελευθέρους...”
O ίδιος πάλι ως ηγεμών και αρχιστράτηγος των Σπαρτιατών, απευθύνει στις 25 Μαρτίου 1821 από το “Σπαρτιατικόν στρατόπεδον της Καλαμάτας”, την περίφημη προκήρυξη της Μεσσηνιακής Γερουσίας “προς τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς”.
Το δε 1826 στις Μάχες Βέργας και Διρού υπόγραφαν στα πρώτα πολεμικά ανακοινωθέντα ως οπλαρχηγοί Σπαρτιάτες.
“...O πόλεμος έπαυσε προς το παρόν εις τας τρεις ήμισυ ώρας και οι μεν εχθροί ησυχάζουσιν εις Αγιασώ, οι δε Σπαρτιάται υπό των ταμπουριών των υγιαίνοιτε.
Τη 22 Ιουνίου 1826
Εκ του στρατοπέδου του Αλμυρού 
Oι αδελφοί σας Oπλαρχηγοί της Σπάρτης
 
 
Oι εφημερίδες της εποχής έγραφαν:
“Oι Σπαρτιάτες απεδείχθησαν και εις αυτήν την περίπτωσιν άξιοι της προγονικής φήμης...”, η “Γενική Εφημερίς της Ελλάδος”: “Ιδού η Σπάρτη εθριάμβευσε και πάλιν και εταπείνωσε την επηρμένην ορφύν του Ιμπραήμ...”
O Κώστας Ρωμαίος στο έργο του “ΕΛΛΑΣ” περιγράφει τους Μανιάτες τονίζοντας ότι ως λαός παρουσίαζαν πάντοτε, σ’ όλους τους περασμένους αιώνες, τα αυτά χαρακτηριστικά της σκληρής και αδυσώπητης Σπάρτης, δηλαδή: το πάθος της ελευθερίας, τη σκληραγωγημένη και λιτή ζωή, το πολεμικό μένος, την κοινωνική και ιεραρχική πειθαρχία, την απεριόριστη αυστηρότητα των ηθών. 
Κατά την εποχή της τουρκοκρατίας οι ιδιότητες αυτές, τους ανέδειξαν πολύτιμους προμάχους του εθνικού πνεύματος και διαμόρφωσαν ορισμένες και έντονα πολύτιμες κοινωνικές αρετές, που σε πάρα πολλά σημεία τους, διατηρούνται ακέραιες και σήμερα: Ήταν φιλόξενοι στο έπακρο, φιλόθρησκοι έντονα, απέφευγαν την κλοπή μεταξύ τους - την ασκούσαν μόνο έξω από τα σύνορά τους - και τηρούσαν αυστηρά το λόγο τους, σε βαθμό, ώστε για εκατονταετηρίδες ποτέ σχεδόν δεν έκαναν αγοραπωλησίες με “χαρτιά” και με συμβόλαια, αλλά μόνο με τον προφορικό τους λόγο. 
Παράλληλα, σέβονταν με θρησκευτική ευλάβεια τους γέροντες και την τιμή όλων των γυναικών, ακόμα και των γυναικών εκείνων που ανήκαν στις εχθρικές οικογένειες. Όλα όμως αυτά τα χαρακτηριστικά είναι Σπάρτη.  Είναι θα έλεγε κανείς ένα σπουδαίο και μεγάλο ανάγλυφο που σώθηκε από τον αρχαίο βίο της Σπάρτης.
 
Κατά τον Maruer:
“Oι Μανιάτες, γνήσιοι απόγονοι οι περισσότεροι των αρχαίων Σπαρτιατών, είχαν κατορθώσει από τον Μεσαίωνα και μετά να παραμείνουν ανεξάρτητοι, δεν υποτάχθηκαν τελείως ούτε στους Τούρκους, ούτε και στους Ενετούς”.
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.