Πως Κρήτες από την Κνωσό ταξιδεύοντας προς την Πύλο προσάραξαν στο Ταίναρο και ασπάσθηκαν την αρχέγονη μανιάτικη λατρεία

Κρήτες από την Κνωσσό ταξιδεύοντες προς την Πύλο προσάραξαν  στο Ταίναρο, ασπάσθηκαν την αρχέγονη μανιάτικη λατρεία

Το Ταίναρο φυσικά είναι παγκοσμίως γνωστό γιατί εδώ είναι το τέλος του κόσμου τούτου και η αρχή του άλλου, η Πύλη του Άδη.

«Πύλη τις εστί Ταινάρου προς εσχάτοις» γράφει ο Μένανδρος, η οποία και «Αϊδός στόμα» αποκαλείται από τον Πίνδαρο.

«Έστι γαρ εν Ταινάρω της Λακωνικής στόμα, όθεν και Άδου κάθοδον αυτό λέγουσι» κατά τον Τζέτζη.

Το Ψυχοπομπείο του Ταινάρου, όπου άγονταν και φέρονταν οι ψυχές των ανθρώπων, όπου διαμέσου των «ψυχαγωγών» ιερέων γίνονταν η «ανάκληση» των ψυχών των νεκρών και η επικοινωνία με τον Άνω Κόσμο των ζωντανών.

Εδώ έφερε ο Πλούτωνας την Περσεφόνη, εδώ κατέβηκε ο Ηρακλής κι άρπαξε «τον ωμηστήν Αΐδεω, τον χαλκεόφωνα κύνα», τον τρικέφαλο Κέρβερο, και τον πήγε στον Ευρυσθέα, εδώ κατέβηκε και ο Ορφέας αναζητώντας την Ευριδίκη, εδώ ακούγεται ακόμα το «μανιάτικο μοιρολόι» του, σύμφωνα με το οποίο, κατά τη λαϊκή λύρα του πρώτου διδάξαντος την χρήση της:

«Μόνος πάλιν ανεβαίνει/ εις το Ταίναρον, και μόνος/ εις τον κόσμον πλέον μένει./ Ήτο έρημος η γη./ Ο ολολυγμός του γλάρου/ μετά της βροντής ενούται,/ αλλ' ο βράχος του Ταινάρου/ εναρμόνιος λαλεί,/ ενώ πέριξ απειλή/ και ερήμωσης απλούται./ Είναι στόνος του βορέως/ διεγείροντος την φρίκην/ ή το άσμα του Ορφέως/ κλαίοντος την Ευρυδίκην;».

Εδώ στο Ταίναρο λατρεύονταν ο Ποσειδώνας, ο «Ποσειδών, ο επί Ταινάρου θεός» όπως λέει ο Αριστοφάνης στο έργο του «Αχαρνής», στο ιερόν του Ποσειδώνος το «Θεοπρεπέστατον» όπως το αποκαλούσαν οι αρχαίοι.

Τον ναό και το παρακείμενο σπήλαιο του ψυχοπομπείου περιγράφει γεωγράφος Στράβων: «Εν δε τω κόλπω της παραλίας το μεν Ταίναρον ακτή εστίν εκκειμένη το ιερόν έχουσα του Ποσειδώνος εν άλσει ιδρυμένον· πλησίον δ' έστι άνδρον δι' ού τον Κέρβερον αναχθήναι μυθεύουσιν υφ' Ηρακλέους εξ Άδου», ενώ ο περιηγητής της αρχαιότητας Παυσανίας μας δίνει τη δική του παρεμφερή εκδοχή:

«επί τη άκρα ναός εικασμένος σπηλαίω και προ αυτού άγαλμα Πσειδώνος».

Ο Ποσειδώνας, θεός της θάλασσας και προηγούμενος ναούχος (κτήτωρ) του Μαντείου των Δελφών πριν το ανταλλάξει με το Ψυχοπομπείο του Ταινάρου, που αρχικά ανήκε στον Απόλλωνα, είναι επίσης ο κοσμοσείστης (ενοσίχθων και εννοσίγαιος), ο πατέρας των σεισμών και των ηφαιστείων, υποθαλάσσιων και γήινων, όλων αυτών που αποτέλεσαν την γενεσιουργό αιτία της γεωμορφολογίας της Μάνης και της εκρηκτικής και πολυδύναμης ιδιοπροσωπίας των κατοίκων της.

Από τον «Ομηρικό Ύμνο εις τον Απόλλωνα» πληροφορούμαστε ότι Κρήτες από την Κνωσσό ταξιδεύοντες προς την Πύλο προσάραξαν με το πλοίο τους στο Ταίναρο, ασπάσθηκαν την αρχέγονη μανιάτικη λατρεία του Ηλίου-Απόλλωνος («Κρήτες απο Κνωσσού Μινωΐου ες Πύλον ημαθόεντα έπλεον· ως έπλεον· κραιπνός δε νότος κατόπισθεν έπειγεν νήα θοήν.

Πρώτον δε παρημείβοντο Μάλειαν (Μαλέαν) παρ' δε Λακωνίδα γαίαν, Έλος τ' έφαλον πτολίεθρον, ίξον, και χώρον τερψιμβρότου Ηελίοιο, Ταίναρον, ένθα τε μήλα (=πρόβατα) βαθύτριχα βόσκεται αιεί Ηελίοιο άνακτος, έχει δ' επιτερπέα χώρον») και, οδηγούμενοι από τον θεό Ήλιο (Απόλλωνα) μεταμορφωμένο σε δελφίνι (δελφίς), έγιναν οι πρώτοι ιερείς του Μαντείου των Δελφών (Δελφοί από το δελφίς) το οποίο παραχώρησε ο προηγούμενος κάτοχός του, ο Ποσειδώνας, στον Απόλλωνα, ανταλλάσσοντάς το με το λατρευτικό λακωνικό κέντρο του Ταινάρου: «και φασί Ποσειδώνα αλλάξασθαι προς Απόλλωνα Ταίναρον αντιδόντα Πυθώ» κατά τον Στράβωνα. Πυθώ ήταν το αρχέγονο όνομα των Δελφών (από το μυθικό φύλακά τους, τον δράκοντα Πύθωνα) και η ανταλλαγή θεωρήθηκε ισοδύναμος και ισότιμος: «ίσον Πυθώ τ' ηγαθέην και Ταίναρον ηνεμόεντα» κατά τον Στράβωνα, και «εν Ταινάρω ιερόν Ποσειδώνος υπό των Λακώνων ήν ιδρυμένον ισότιμον του εν Δελφοίς» κατά τον Σκύλακα.

Κοινή ήταν επίσης, τόσο στο Ταίναρο όσο και στους Δελφούς, η λατρεία του Διονύσου (όπως φαίνεται και από την εν Ταινάρω επιγραφή «Μελισίης Διονύσωϊ») ενώ ενδεικτική της ιερής συνάφειας μεταξύ Κρήτης-Ταινάρου-Δελφών ήταν και η λατρεία της αδελφής του Απόλλωνος, της Αρτέμιδος («και η Άρτεμις η Βριτόμαρτις ήν Ταιναρία· από Ταινάρου και Κρήτης αφίδρυμα»).

Εξάλλου το δελφικόν διπλούν ∈ υπό την μορφήν ∋Ι∈, ιδιαίτερα δημοφιλές ακόμη και σήμερα στα σύγχρονα «γκράφιτι» και τις βραχογραφίες της Μάνης, δεν είναι παρά το Κρητικό Μινωικό Έψιλον που απαντάται ένθεν και ένθεν του θρόνου του Μίνωα στην «αίθουσα του θρόνου» στην Κνωσσό.

από το βιβλίο του Χρίστου Δρακούλη Γούδη, «Οδοιπορικό στην Μάνη», του εκδοτικού οίκου Αδούλωτη Μάνη

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.