Πως "είδαν" τη γυναίκα στη Μάνη οι περιηγητές

Πως "είδαν" τη γυναίκα στη Μάνη οι περιηγητές
 
Πως είδαν τη γυναίκα στη Μάνη οι περιηγητές
 
Ο Επίσκοπος Μαΐνης Παρθένιος Καλκανδής το 1676 είπε σε κατάθεση που έδωσε στη Γένοβα, όπου έφθασαν οι μετανάστες, που τελικά πήγαν στην Κορσική:
 
Ερώτ: Τι εργασία έκαναν στον τόπο τους οι άνδρες και οι γυναίκες;
Απόκρ: Οι άνδρες καλλιεργούσαν τη γη και οι γυναίκες εβοηθούσαν τους άνδρες των στις γεωργικές εργασίες, ένεθαν και ύφαιναν πανιά.
Ερώτ: Τι εκαλλιεργούσαν;
Απόκρ: Βαμβάκι, σιτάρι, κριθάρι, έκαναν κουκούλια και υπήρχε και υλοτομία.
Επίσης αναφέρεται ότι τους άνδρες απασχολούσε το επάγγελμα του ναυτικού και του κουρσάρου. Π. Καλονάρου, Μεγάλη Ελλάς, σ. 134.
 
 
Mανιάτισσα που ποτίζει τα ζα της πάνω στη γιστέρνα. Bόιδα και κατσίκες στο Oρος της Mέσα Mάνης, 1935.
 
 
Πληροφορίες για τους μετανάστες στην Ιταλία:
 
"Τινές εξ αυτών ήσαν εργατικοί και επιδέξιοι, άλλοι ήσαν αμελείς, οκνηροί και νωθροί, αι δε γυναίκες ήσαν περισσότερον εργατικαί και από τους άνδρας...".
 
Κ. Σπηλιωτάκη, Νεώτερα στοιχεία περί μετοικήσεως των Μεδίκων, Λακωνικαί Σπουδαί 1(1972)206.
 
Ο John Montagne Earl of Sandwich που επισκέφθηκε τη Λακωνία το 1738 γράφει ότι δουλειά των Μανιατών είναι τα άρματα, "τις γεωργικές εργασίες έχουν αναλάβει οι γυναίκες". Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τόμ. Β', σ. 183.
 
 
Μανιατοπούλα ρίχνει στάρι στο χερόμυλο για να φτιάξει το «χόντρο».
Φωτ. Π. Καλονάρου, 1950.
 
 
Ένας Κόρσος πλοικτήτης επισκέφθηκε το Σκουτάρι στα χρόνια 1762-4 και έδωσε πληροφορίες για την εργατικότητα των Μανιατισσών:
 
"Αι γυναίκες εις αυτόν τον τόπον είναι ακαταπόνητοι. Εκτός των γεωργικών εργασιών, όταν επιστρέφουν εις την οικίαν των, ασχολούνται με την καλλιέργειαν μεταξοσκώληκος, με το γνέσιμο και την ύφανσιν υφασμάτων θαυμασίας ωραιότητος. Δεν δύναταί τις να κατανοήση πώς είναι δυνατόν να επαρκούν εις τόσας εργασίας...". Δ.Βαγιακάκου, Ειδήσεις περί Μανης εκ Γαλλικού υπομνήματος, Λακωνικαί Σπουδαί 3(1977)191 και 195.
 
Από τον Castellan μαθαίνουμε τα ακόλουθα: "Oι Μανιάτισσες είναι πολύ εργατικές, μυαλωμένες και ενάρετες. Αυτές φορτώνονται όλες τις δουλειές, εσωτερικές και εξωτερικές, γιατί οι άντρες ασχολούνται με τα όπλα και την αρπαγή.
 
 
Η εισβολή των Αλβανών στο Μωριά αποκάλυψε τον τρόμο που εμπνέει σ' αυτές τις γυναίκες η δουλεία και ο κίνδυνος να πέσουν στα χέρια ξένων και κυρίως εχθρών. Πολλές Μανιάτισσες έπνιξαν τα παιδιά τους για να μπορέσουν να τρέξουν ελεύθερα και σώθηκαν ύστερα από ανείπωτες δοκιμασίες. Έχουν τόσο εξοικειωθεί στα όπλα, ώστε πολλές φορές, επειδή δεν έχουν οι ίδιες τουφέκι, προσφέρουν τον ώμο τους για να στηριχθή η κάννη του τουφεκιού και να βρη το βόλι με σιγουριά το στόχο". Κ.Σιμόπουλου, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τόμ. Β΄, σ. 674-5.
 
Ο Φ.Κ.Ο.Λ.Πουκεβίλ, Ταξίδι στο Μοριά, Αθήνα 1980, σ. 193, γράφει: "...Οι γυναίκες αυτών των Μανιατών, το ίδιο θαρραλέες με τα παιδιά τους, μοιράστηκαν μερικές φορές μαζί τους τους μεγαλύτερους κινδύνους. Ωστόσο όταν εκείνα σκοτώνονται, τα κλαίνε γιατί τα αγαπούν με μια τρυφερότητα άξια θαυμασμού.
 
Αυτές οι γυναίκες είναι, επιπλέον, πρότυπο μητέρων, αφού υπήρξαν και παραδείγματα θυγατέρων. Από τη στιγμή που κάνουν το γάμο που επιθυμούσε η καρδιά τους, δεν τις βλέπεις πια στους χορούς, όπου, κατά το γέρμα της ημέρας, μαζεύονται οι κοπέλλες για να ασκηθούν κάτω από τα πλατάνια. Οι κοτσίδες των μαλλιών τους, απλωμένες άλλοτε πάνω στο στήθος τους, έχουν για παντοτεινά σηκωθεί και στερεωθεί στην κορυφή του κεφαλιού. Έχουν διατηρήσει αυτό το έθιμο από τις Ελληνίδες της αρχαιότητας, οι οποίες, όπως είναι γνωστό, παρατούσαν μετά το γάμο τους οποιαδήποτε κόμμωση για να την αντικαταστήσουν με άλλη που δεν την εγκατέλειπαν πιά. Είναι ένα έθιμο, που μάταια θα το αναζητούσε κανείς σε μας, και που, ωστόσο, φαίνεται να βασίζεται στην καλή τάξη της κοινωνίας. Υποταγμένες και πιστές σαν σύζυγοι, είναι όπως είπα πιο πάνω, παράδειγμα μάνας. Έτσι, όταν ο θεός χαρίζει καρπό στην αγνή τους αγάπη, διπλασιάζει κατά κάποιο τρόπο την ύπαρξή τους. 
 
Με το βλέμμα στηλωμένο στην κούνια του μικρού τους, το κουνάνε σιγανά με το πόδι, ενώ ταυτόχρονα με το άλλο χέρι γυρίζουν το αδράχτι. Υποχρεωμένες να αναβαίνουν στα βουνά για να πάνε να συναντήσουν τους άνδρες τους που ασχολούνται ή με την επιτήρηση του εχθρού ή με την καλλιέργεια της γης, κρατάνε τα παιδιά τους κρεμασμένα στους ώμους τους, μέσα σε μια κούνια από τομάρι προβάτου. Αν το μωρό πεινάει και κλαίει, φέρνουν την κούνια μπροστά στο στήθος τους και σ' αυτή τη θέση, το βάζουν να θηλάσει.
 
Οι κάτοικοι της Μάνης, προσηλωμένοι με θρησκευτική ευλάβεια στην απλοϊκή πίστη της πρωτόγονης εκκλησίας, για την οποία θάδιναν  και τη ζωή τους, σε καμιά περίπτωση δεν παραδίδονται στις ακολασίες της κοινοκτημοσύνης των γυναικών, όπως έγραψε ο περιηγητής Πάουβ. Επίσης θα έτρεμαν και μόνο στη σκέψη να μιμηθούν, με το σκοτωμό των παιδιών τους, τα απαίσια (194) συμπόσια των ανθρωποφάγων. Από πια παράκρουση αυτός ο τόσο δίκαιος και συνετός στις κρίσεις του, θέλησε να αποδώσει τα έθιμα των άγριων λαών της Αφρικής και στους κατοίκους της Λακωνίας;"
 
Από το W. Leake (1805) έχουμε τις ακόλουθες πληροφορίες από τις Μαντίνειες:
 
"Εδώ υπάρχουν μερικά υπέροχα χωράφια με σιτάρι, τα οποία γυναίκες καθάριζαν από αγριόχορτα. Καθώς περνούσαμε, ένας από την ομάδα μας τις ρώτησε τι κάνουν, βοτανίζομεν ήτο η Λακωνική των απάντηση".
 
W.Leake, idem, p. 325.
 
Από το Bory de Saint Vincent έχουμε τις ακόλουθες πληροφορίες για τις γυναίκες στις Μαντίνειες:
 
"Συναντήσαμε νέα κορίτσια, που ανεβασμένα σε μουριές μάζευαν τα φύλλα και γυναίκες που αψηφώντας τον καυτό ήλιο του μεσημεριού θέριζαν το σιτάρι. Όταν κάναμε νήξη σε αυτές τις γενναίες ελλληνίδες για την απορία μας, πως δεν τις βοηθούσαν οι άνδρες τους ή τα αδέλφια τους, μας απάντησαν ελληνικά χωρίς ντροπή και θαρρετά ότι "οι άνδρες που είναι γενημένοι για τα όπλα και τα κοινά, δεν έπρεπε να κατεβαίνουν στα χωράφια". Η ασύγκριτη καλλιέργεια του τόπου, μαζί με τη συμμετρία της καθαριότητας και του πλούτου συνέτειναν ώστε ο θαυμασμός μου να αυξάνεται συνεχώς. Ήμουνα επίσης κατάπληκτος κοιτάζοντας με προσοχή αυτές που έρχονταν να μας μιλήσουν, με ένα τρόπο ταυτόχρονα τόσο ταπεινό και τόσο περήφανο...". Bory de Saint Vincent, idem, p. 345-6.
 
Ο Δ. Δημητράκος, Οι Νυκλιάνοι, σ. 44, γράφει για τις εργασίες της Μανιάτισσας:
 
α) Το Χειμώνα, όταν σπέρνουν, η γυναίκα σκάβει με την αξίνα τα στραβλά (= το μέρος που έχει πολλές ριζόπετρες και το ζευγάρι δεν μπορεί να μπει) μέρη του χωραφιού, τα οποία συχνά είναι ίσα με εκείνα που περνά ο άντρας με το ζευγάρι. Όταν τελειώσει η σπορά, μαζεύει όλη την ημέρα ελιές, και τη νύχτα κουρά (καθαρίζει τον ελαιοκαρπό από τα φύλλα) τον ελαιοκαρπό που μαζεψαν την ημέρα. Οι γυναίκες τέλος αλέθουν στο χερόμυλο το κριθάρι για το ψωμί του σπιτιού.
 
β) Το καλοκαίρι, οι βαρύτερες δουλειές των γυναικών είναι: Να πάνε στα βουνά ή στο Κριτήρι για ξύλα με τους γαΙδάρους, και όταν δεν έχουν γάΙδαρο, να φέρουν ξύλα στην πλάτη τους. Ο Λήκ διηγείται ότι τον Απρίλη του 1805 συνάντησε μεταξύ Μπουλαριών και Αλίκων 200 περίπου γαϊδάρους φορτωμένους ξύλα που ερχόταν από το Κριτήρι (Ταίναρο) που τους οδηγούσαν γυναίκες. Ο άνθρωπος βέβαια απόρησε, με το δίκιο του, για το ομαδικό αυτό κουβάλημα ξύλων, γιατί δεν ήξερε ότι πλησίαζς Λαμπρή και τα ξύλα χειάζονταν για τις τυρόπητες και ότι οι αργάνες ήταν άδειες, γιατί τα ξύλα τους είχαν καεί το χειμώνα.
 
Γνέθουν και υφαίνουν λιόπανα από λινάρι, βαμβάκι για ρούχα και σπανιώτερα μαλλί.
Τον Ιούλιο πάνε τις βελέντζες στη θάλασσα να τις πλύνουν, πριν μπούν οι δρίμες. Το καλοκαίρι θα μαζέψουν το αλάτι της χρονιάς από τους βράχους.
 
Ο ίδιος, στη σελ. 20, γράφει: "Ο Χειρόμυλος. Και ο χειρόμυλος, που αλέθουν οι γυναίκες το κριθάρι τη νύχτα, είναι απόγονος του αρχαίου χειρομύλου, και τα μυρολόγια των γυναικών της Μάνης, που συνοδεύουν το άλεσμα, είναι συνέχεια των επιμυλίων ωδών των αρχαίων".
 
Ο Α.Κουτσιλιέρης, Μανιάτικα Μελετήματα, σ. 133, αναφέρει, για τα τελευταία χρόνια, ότι το όργωμα, το κλάδεμα και το λιοτριβειό ήταν ανδρικές δουλειές. Όλες οι άλλες ήταν έργο των γυναικών. (Αλώνισμα;). Την ημέρα εκτελούσαν τις γεωργικές ασχολίες επίσης τακτοποιούσαν τα ζώα και το βράδυ άλεθαν στο χειρόμυλο, ό.π., σ. 132.
 
 

Σχόλια

Υποβλήθηκε από Νικολαος Αυγερινος (χωρίς επαλήθευση) στις .

Εξυμνουμε την Μανιατισσα, η Μανη παραμενει ομως ανδροκρατουμενη, ο Μανιατης παιζει ακομη το πρωτο βιολι.

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.