Πού οφείλεται η ονομασία ΠΥΡΡΙΧΟΣ

Πού οφείλεται η ονομασία ΠΥΡΡΙΧΟΣ

Φωτογραφία: Τα πηγάδια του Παυσανία στην τοποθεσία Σέλλα, κάτω απ' το Καστράκι

 

του Βασίλη Βλασταράκου, Φιλόλογου

 

Β’ ΜΕΡΟΣ

 

Α) Σύμφωνα με την παράδοση λοιπόν, η αρχαία Πύρριχος οφείλει την ονομασία της στον Πύρρο ή Νεοπτόλεμο, γιο του Αχιλλέα ή στον Κούρητα θεό Πύρριχο, στη μεταλλευτική και μεταλλουργική δραστηριότητα ή στο κοκκινοκίτρινο χρώμα που παρατηρείται σε αρκετά σημεία της πόλεως.

Με την πρώτη εκδοχή, συνδέεται και η λέξη Πύρρος,  που είχαν την ονομασία ίπποι και κύνες κατά την αρχαιότητα και κατά την προφορική παράδοση, η κατόπιν ονομασία της πόλεως σε Κάβαλλο, οφείλεται στα κάβαλλα των αλόγων που εκτρέφοντο στην περιοχή και ιδίως οι εργατικοί, αχθοφόροι ίπποι.

Β) Η δεύτερη εκδοχή, να πήρε η πόλη την ονομασία της από τον Πύρριχο, θεό των λεγομένων Κουρήτων, αποδόθηκε από τον Παυσανία, σε έναν από τους Κουρήτες που είναι στενά συνδεδεμένοι με την Άρτεμι της Εφέσου.

Οι Κουρήτες, ήσαν αρχαιότατος λαός της Δυτικής Ελλάδος εν Αιτωλία και Ακαρνανία. Εκαλούντο έτσι, ως εκτρέφοντες το οπίσθιον μέρος της κόμης και κουρεύοντες το πρόσθιον. Κατ’ άλλους, ονομάστηκαν έτσι από το Κούρειον όρος και είχαν αρχηγό τον πατέρα της Αλθαίας και πεθεόν του Οινέως Κούρητα ή Κουρέα. Κατ’ άλλους οι Κουρήτες ήσαν δαίμονες ή πρόπολοι των θεών, απασχολημένοι περί την εν Κρήτη παιδοτροφίαν του Διός και τους εν Φρυγία και εν Ίδη οργιασμούς της μητρός των θεών.

Εκτός της Κουροτροφήσεως του Διός, που είναι πανελλήνια πίστη, εχρησίμευσαν και ως εκπολιτιστικοί παράγοντες των αρχαίων Κρητών στους οποίους εδίδαξαν τη χρήση του πυρός και τη χώνευση των μετάλλων, τον χορό Πυρρίχη, τη χρήση των όπλων, του τόξου, το κυνηγήσιον, την τιθάσευση των ζώων και την κοινωνική συμβίωση. Εδώ, πρέπει να σχολιάσουμε τον Παυσανία γράφοντα: «Οι δε λέγουσι Πύρριχον είναι θεόν των λεγομένων Κουρήτων. Πιστεύομεν ότι η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

 

Πυρρίχιος χορός

 

Και ο Πίνδαρος στους Πυθιόνικους, αναφέρει έναν Κρήτα Πύρριχο και έναν Λάκωνα Πύρριχο.

Κι εδώ, μιλάμε για χορευτή Πύρριχο που δίδαξε τον Πυρρίχιο χορό. Τι είναι όμως η Πυρρίχη ή Πυρρίχειος χορός; Εν συντομία είναι όρχηση ενόπλων ανδρών ενόπλων ανδρών, της οποίας εγένετο χρήση, ιδίως στις Δωρικές πολιτείες της αρχαίας Ελλάδος, για πολεμική αγωγή και η οποία πιστεύεται ότι συνετέλεσε τα μέγιστα στις πολεμικές επιτυχίες των Δωριέων, γιατί τους έκανε ικανούς να εκτελούν με τάξη, διαφόρους ελιγμούς κατά τη διάρκεια της μάχης, τη συνοδεία αυλού ή λύρας.

Χορεύεται ο Πυρρίχειος χορός στις διάφορες θρησκευτικές εορτές των αρχαίων Ελλήνων και ιδιαίτερα στη Σπάρτη κατά των εορτών των Διοσκούρων και κατά τη διάρκεια των γυμνοπαιδιών, ενώ στην Αθήνα, κατά την εορτή των μικρών και μεγάλων Παναθηναίων.

Κατά την παράδοση, η εφεύρεση της Πυρρίχης, απεδίδετο στον Πύρρο τον υιό του Αχιλλέα ή στο μυθικό ήρωα Πύρριχο, καλούμενο. Ο μυθικός αυτός ήρωας, πρέπει να είναι ο ισχυρός, ο χορευτής, ο σύζυγος της Ναϊάδος Σιληνός, η δε κρήνη Ναϊάς στον Κότρωνα, Αρχαία Τευθρώνη, οφείλεται στο όνομά της.

 

Εκστρατεία Αμαζόνων στο Πύρριχο

 

Μυστήριο παραμένει η εκστρατεία των Αμαζόνων, που κατά τον Παυσανία, ετερμάτισαν την εκστρατεία τους στην Πελοπόννησο, στην πόλη της Πυρρίχου.

Η εκστρατεία των Αμαζόνων, από την Αττική προς τη Λακωνική γη και συγκεκριμένα στην αρχαία Πύρριχο, γίνεται στους χρόνους του Θησέα, πλησιάζουμε δηλαδή χρονολογικά, στο 1250 π.Χ. περίπου. Χρονολογικά λοιπόν, η αρχαία Πύρριχος υπάρχει κατά την Υστεροελλαδική εποχή (περίοδο), χωρίς να είναι δυνατόν να εντοπίσουμε το βάθος του χρονικού ορίζοντα ιδρύσεώς της.

Ωρισμένα όμως, αρχαιολογικά ευρήμερα, π.χ. πέτρινη σάλπιγγα στην περιοχή της σέλας, όπως διηγούνται οι κάτοικοι της περιοχής, μας παραπέμπουν σε παλαιότερες περιόδους. Δημιουργείται το ερώτημα γιατί οι Αμαζόνες εξεστράτευσαν μέχρι την Πύρριχο: Η επίσκεψη των Αμαζόνων ενισχύει την άποψη ότι η Πύρριχος είχε ιδρύσει αποικία στην περιοχή του Θερμώδοντα ποταμού.

Φαίνεται ότι ο μέγας χορευτής ο Σιληνός, που ονομάζεται και Πύρριχος, δίδαξε την Πυρρίχη ή Πυρρίχειο χορό στην Ανατολή και ότι ο πολεμικός αυτός χορός έλκει την καταγωγή του από την Πύρριχο.

Η Θεμίσκυρα, αρχαιοτάτη πόλη των παραλίων του Ευξείνου Πόντου, επί του Θερμώδοντος ποταμού, ολίγον απέχουσα της θαλάσσης, χώρα ευφορωτάτη και πλουσιωτάτη σε δημητριακά και οπώρας και πρωτεύουσα των Αμαζόνων ιδρύθηκε υπό εποίκων Ελλήνων. Το γεγονός ότι οι Αμαζόνες, μέσω Αττικής, τερμάτισαν την πορείαν τους στην Πύρριχο της Λακωνικής γης και όχι σε άλλη περιοχή της Πελοποννήσου ή της Λακωνικής γης, φανερώνει; υποδηλώνει; επίσκεψη σεβασμού αποικίας προς Μητρόπολη και ο σεβασμός των Αμαζόνων φαίνεται, αφού εδώ στην πόλη της Πυρρίχου, ιδρυσαν και δύο ιερά της Αστραείας Αρτέμιδος στη θέση Κάτω Βαρυκά και το ναό του Αμαζωνίου  Απόλλωνα, στην θέση Κάτω Βιλιατρός. Τα ιερά αυτά, απέχουν μεταξύ τους στη χρυσή απόσταση των 400 μέτρων. Φαίνεται ότι και οι δύο τόποι των ιερών, είναι ενεργειακά τοπία, αφού μόνο σε τέτοια εκτίζοντο οι αρχαίοι ναοί. Εξάλλου, τα μνημεία και τα ιερά της Ελλάδος, έχουν κτιστεί βάσει αρμονικών μαθηματικών νόμων και όπως γράφει ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του, οι θέσεις και οι αποστάσεις είναι μετρημένες με απόλυτη ακρίβεια και αντιπροσωπεύουν κατ’ ευθείαν γραμμήν, αριθμούς και κωδικούς.

Σχετικά με την εκστρατεία των Αμαζόνων στον Ελλαδικό χώρο, τα πράγματα είναι αρκετά σύνθετα, όπως γράφει και ο κ. Γρηγόριος Παπαδοθωμάκος (Αν. Μάνη τ.40) και δεν μπορούν να προσδιοριστούν χρονικά, θα προσθέταμε ακριβώς χρονικά.

Ο Θησέας είναι ο Δημιουργός του Αθηναϊκού κράτους.

Οι Αμαζόνες, που εξεστράτευσαν στην Αττική, είχαν έλθει με σκοπό να βοηθήσουν το Θησέα να δημιουργήσει και διευρύνει το Αθηναϊκό κράτος και στην περιοχή της Πελοποννήσου. Και ο στόχος του επετεύχθη αφού όλη η Επικράτεια, μέχρι το Ταίναρο, είχε κατακτηθεί (παρακμή Αώων θεών, άνοδος Ολυμπίων).

Ο ιστορικός Γερμανός καθηγητής Λάουφελ τονίζει, ότι πολλές προφορικές παραδόσεις εντάσσονται στην μυθολογική εποχή, αλλά με ιστορικά στοιχεία και αποδείξεις, όπως συμβαίνει στην Πύρριχο.

 

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.