Πολιτιστικό Οδοιπορικό

Πολιτιστικό Οδοιπορικό
 
 Νότια άποψη του συγκροτήματος Καπετανάκηδων στην Τριτότσοβα. Αληθινό κάστρο, με τείχη παχειά δυο και τρία μέτρα, όλο πέτρα κι ασβέστη. Με πολεμίστρες που παραμονεύουν, με μικρά παραθυράκια σιδεροδεμένα που βιγλίζουν.
  
ΑΦΙΕΡΩΜΑ 
 
Πολιτιστικό Οδοιπορικό 
 
Προοπτικές για την ανάδειξη και προστασία της ιστορικής και παραδοσιακής ταυτότητας της Μάνης 
 
Του Γιάννη Σαΐτα 
Αρχιτέκτονα - Πολεοδόμου ΕΟΤ, Εθνολόγου Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών-Ε.Ι.Ε. 
 
ΑΠΟΤΕΛΕΙ κοινή διαπίστωση ότι η ακριτική χερσόνησος της Μάνης έχει τονισμένα ιδιότυπα και ιδιόμορφα χαρακτηριστικά, τόσο ιστορικά, κοινωνικά, εθνολογικά όσο και πολιτισμικά, οικιστικά, αρχιτεκτονικά. Ολα αυτά έχουν διαπλάσει μέσα στους αιώνες τη διακεκριμένη και διαφορετική «μοναδική» φυσιογνωμία της (και της έχουν προσδώσει υψηλή, καλλιτεχνική αξία). 
 
Αξιολογήσεις των περιοχών της Πελοποννήσου με κριτήρια τους πολιτισμικούς πόρους και τα τουριστικά κυκλώματα έχουν ξεχωρίσει τη Μάνη ως τόπο διεθνούς προβολής, μαζί με την Επίδαυρο, το Ναύπλιο και τις Μυκήνες, την Ολυμπία, την Μονεμβασιά, τη Σπάρτη και το Μυστρά. 
 
Για τη γνωριμία, ανάδειξη και προστασία της ιστορικής και παραδοσιακής ταυτότητας του τόπου βρίσκονται σε εξέλιξη από το 1975 κ.ε. ορισμένα προγράμματα παράλληλων παρεμβάσεων, ενώ κατά καιρούς σχεδιάζονται ή νομοθετούνται νέα θεσμικά και αναπτυξιακά πλαίσια. 
 
Ενα από τα προγράμματα αυτά είναι των παραδοσιακών οικισμών του ΕΟΤ στη Μάνη, το οποίο δημιουργεί ξενώνες και συμπληρωματικές εγκαταστάσεις (εστιατόρια, καφενεία κ.λπ.) σε επιλεγμένους οικισμούς, όπως η Βάθεια και η Αρεόπολη. 
 
Μουσεία Μάνης 
 
Ενα άλλο πρόγραμμα έχει σχεδιασθεί για τη δημιουργία μιας υποδομής μουσειακών εγκαταστάσεων, που θα αξιοποιούν ιδιαίτερα παραδοσιακά κτίρια και θα λειτουργούν ως πόλοι προβολής και πληροφόρησης για το παραδοσιακό σύστημα, όπως: 
 
• Το Ιστορικό - Εθνολογικό Μουσείο Μάνης στον ιστορικό πύργο Τζανετάκη Γρηγοράκη, στη νησίδα Κρανάη του Γυθείου. Ο πύργος αυτός, που αποκαταστάθηκε από τον ΕΟΤ (1981-1989) θα συμπληρωθεί και με το Φάρο της Κρανάης, ο οποίος επισκευάζεται ήδη για να στεγάσει εκθέματα σχετικά με τη ναυτική και πειρατική παράδοση των Μανιατών. 
 
• Η πρόταση για τη δημιουργία ενός λαογραφικού Μουσείου στη Μέσα Μάνη, ίσως στον οικισμό Βάθεια, όπου έχουν γίνει ήδη ορισμένες κτιριακές μελέτες και διαρρυθμίσεις. Επιπλέον έχει προταθεί η δημιουργία ενός ανάλογου μουσείου στην Καρδαμύλη της Μεσσηνιακής Μάνης, για την ανάδειξη της ιδιαίτερης παραλλαγής του τοπικού συστήματος της Εξω Μάνης. 
 
 
Ενιαίο σχήμα 
 
Τα μουσεία αυτά του νεώτερου ελληνισμού μπορούν να υπαχθούν σε ένα ενιαίο οργανωτικό θεσμικό σχήμα, με τη μορφή ενός νομικού προσώπου Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου και με θεσμικούς εταίρους το υπουργείο Πολιτισμού, το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, τον Ε.Ο.Τ., το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ιδρυμα και την τοπική αυτοδιοίκηση. 
 
Το σχήμα αυτό για τα μουσεία τοου νεώτερου μανιάτικου πολιτισμού συμπληρώνει το σχέδιο για δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου στο κτίριο του τέως Παρθεναγωγείου στο Γύθειο, καθώς και του νέου Βυζαντινού μουσείου στον πύργο του Στυλιανού Μαυρομιχάλη (παλιό Γυμνάσιο) στην Αρεόπολη, καθώς και στο γειτονικό οίκημα του πύργου Πικουλάκη. 
 
Τα δύο αυτά μουσεία μαζί με το πολύ ενδιαφέρον μουσείο με τα νεολιθικά ευρήματα στο σπήλαιο Αλεπότρυπα του Διρού υπάγονται στην αρμοδιότητα του υπουργείου Πολιτισμού. Επιπλέον, με ιδιωτική πρωτοβουλία λειτουργεί εδώ και χρόνια ένα μικρό μουσείο στο χωριό Κουτήφαρι (Θαλάμες) της Μεσσηνιακής Μάνης. 
Οι μουσειακοί αυτοί πυρήνες νοούνται ως ειδικευμένοι χώροι μέσα στον ενιαίο τόπο της Μάνης που συνιστά καθεαυτός το ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ. Το γεγονός αυτό μπορεί να συνδυαστεί με τη νομοθέτηση της χερσονήσου ως εθνικού ιστορικού τόπου που απαιτεί ιδιαίτερες θεσμικές και οικονομικές φροντίδες. 
 
 
 
Μάνη, Μέσα Νύφι. Πυργόσπιτα το ένα κατ' αντίκρυ στο άλλο, γεμάτα μοναξιά και σιωπή. Τα πιο πολλά είναι έρημα, αφημένα στην τύχη τους σήμερα. 
 
Πολιτιστικό οδοιπορικό 
 
Μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις για την ανάδειξη της περιοχής είναι η ανάπτυξη ειδικών ήπιων μορφών τουρισμού, από τις οποίες μακροχρόνια μπορούν να αντληθούν τα μέσα για την ενεργό προστασία του μνημειακού πλούτου. 
Τέτοια είδη μη μαζικού τουρισμού είναι ο μορφωτικός-πολιτιστικός, ο εκπαιδευτικός-επιστημονικός, ο περιπατητικός-φυσιολατρικός, ο αγροτορουρισμός. 
Ήδη, τα τελευταία χρόνια, έχει δρομολογηθεί και είναι σε εξέλιξη το πρόγραμμα «ΜΑΝΗ, πολιτιστικό οδοιπορικό», για το οποίο την πρωτοβουλία έχει από το 1991 το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Το υπουργείο Πολιτισμού, ο ΕΟΤ και η Περιφέρεια Πελοποννήσου είχαν ενισχύσει οικονομικά και οργανωτικά την προσπάθεια. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τρεις κύριες ενότητες πολιτιστικών και επιστημονικών δραστηριοτήτων: 
 
Α. Έκθεση ιστορικού υλικού με τίτλο «Περιηγητές στη Μάνη, 15ος - 19ος αι.», Λειτουργησε  ήδη από τον Ιούλιο 1993 στους χώρους του «Ιστορικού Εθνολογικού Μουσείου Μάνης» στον πύργο της νησίδας Κρανάη στο Γύθειο και  διάρκεσε έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994. 
 
Η έκθεση περιλαμβάνει 400 εκθέματα που προέρχονται από τις πιο σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. 
 
Κείμενα των ξένων περιηγητών (που αντλούνται από την εκτενή ταξιδιωτική φιλολογία), σπάνια βιβλία, παλαιοί χάρτες, απεικονίσεις τοπίων, μνημείων, οικισμών, προσώπων και σκηνών της καθημερινής ζωής, συσχετίζονται με τα δρομολόγια των περιηγητών (που χαρτογραφήθηκαν για πρώτη φορά) καθώς και με σύγχρονες φωτογραφίες (από τους περιγραφόμενους τόπους) ή με ιστορικά κειμήλια (όπλα, ενδυμασίες, προσωπογραφίες κ.λπ.), ώστε να προσεγγίσει ο θεατής την πραγματικότητα που αντίκρυσαν οι περιηγητές. 
 
 
Πολλαπλή παρουσίαση 
 
Ένα τμήμα της έκθεσης είναι αφιερωμένο στα έργα της γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής στο Μοριά (1829-1831). Ένα άλλο τμήμα παρουσιάζει τον παραδοσιακό κοινωνικο-στρατιωτικό σχηματισμό και τις οχυρές εγκαταστάσεις των μπέηδων, των καπετάνιων και των γενών στις διάφορες τοπικές ενότητες της χερσονήσου. 
 
Σ' ένα τελευταίο τμήμα εκτίθενται νεώτερα βιβλία για τη Μάνη (περιηγητικά, ιστορικά, λαογραφικά, λευκώματα, κ.λπ.). Στον ίδιο χώρο λειτουργεί ένα πωλητήριο βιβλίων και χαρτών. Την έκθεση συμπληρώνει ένας αναλυτικός και εικονογραφημένος κατάλογος. 
 
Β. Επιστημονική Συνάντηση με θέμα «Οι περιηγητές πηγή της ιστορίας της Μάνης, 15ος-19ος σι.» που πραγματοποιήθηκε στο Γύθειο και το Λιμένι της Μάνης από 4 έως 7 Νοεμβρίου 1993. 
 
Έλληνες και ξένοι μελετητές παρουσίασαν θέματα από την ιστορία, την αρχιτεκτονική, τη λαογραφία κ.λπ. της Μάνης, όπως καταγράφηκαν από τους ξένους περιηγητές. Μια ημέρα αφιερώθηκε ειδικά στα έργα και τους απόηχους της γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής στο Μοριά και οργανώθηκε με γαλλική επιστημονική συνεργασία. 
 
Γ. Ενας κύκλος πρότυπων μορφωτικών εκδρομών με ξενάγηση για τη γνωριμία με το ιστορικό και φυσικό περιβάλλον της χερσονήσου λειτούργησε κανονικά από την άνοιξη του 1994. 
 
Υπάρχουν 4 έως 7 διαφορετικές πορείες με ξεναγήσεις, θα γίνονται με αυτοκίνητα, καίκια, υποζύγια και πεζή και θα διαρκούν από μία έως πέντε ημέρες. Ειδικευμένοι ξεναγοί θα οδηγούν Ελληνες και αλλοδαπούς, καθώς και ομάδες νέων και παιδιών, τόσο στα ίχνη των περιηγητών όσο και στους οικισμούς, τα μνημεία και τα αξιοθέατα, συμπεριλαμβανομένων των ορεινών του Ταϋγέτου. Οι διανυκτερεύσεις θα γίνονται σε ξενώνες (του ΕΟΤ ή ιδιωτικούς) σε κατάλληλα καταλύματα (όπως του αγροτοτουρισμού) καθώς και σε ξενοδοχεία. Επιχειρείται με αυτό τον τρόπο η διάδοση ενός εναλλακτικού ποιοτικού τουρισμού, φιλικού προς το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία, που μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες ενδιαφέρουσες περιοχές της χώρας, όπως συμβαίνει ήδη σε πολλές χώρες του εξωτερικού. 
 
Το πρόγραμμα αυτό για τη Μάνη, όπως περιγράφηκε εδώ παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο σε πρόσφατη συνάντηση εργασίας (20 έως 22 Οκτωβρίου) το έθεσε υπό την αιγίδα του και το ενέταξε στις Ευρωπαϊκές Πολιτιστικές Διαδρομές, και ειδικότερα στο πρόγραμμα «Οικισμένος αγροτικός χώρος». Το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα αποσκοπεί στην ανακάλυψη τόπων με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία και την εξερεύνηση των δρόμων που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Οι διαδρομές αυτές μπορούν να διασχίζουν είτε πολλές χώρες, είτε ορισμένες περιφέρειες μιας χώρας ή και να αναπτύσσονται στο εσωτερικό μιας μόνον περιοχής, εφ' όσον το ιστορικό, πολιτιστικό και κοινωνικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο συγκεκριμένος τρόπος ξεπερνά τα σύνορα της περιοχής και της χώρας. 
 
 
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.