Παλιοκοτρώνα: Ο αρχαίος οικισμός που εποπτεύει όλη τη Λακωνία

 
Παλιοκοτρώνα: Ο αρχαίος οικισμός που εποπτεύει όλη τη Λακωνία
 
Την πρώτη φορά που επισκέφτηκα τη Δροσοπηγή μετά από προτροπή της γυναίκας μου ανεβήκαμε στο «παλιό χωριό», όπως το λένε οι ντόπιοι, την Παλιοκοτρώνα
 
Πριν ανέβουμε, ένα γεροντάκι που δεν υπάρχει πια μας είπε για τον Άγιο Γεώργιο τον μύλο που υπάρχει δίπλα του και να δούμε αν υπάρχει το «βότσαλο» που έτριβαν το αλάτι ακόμη εκεί. Άκουσα και για τα καμάρια, αλλά για αυτά έμαθα τι ήταν όταν επιστρέψαμε στο χωριό.
Ξεκινήσαμε την ανάβαση πριν καν χαράξει, ώστε να γλυτώσουμε τις φονικές ακτίνες του καλοκαιριάτικου ήλιου. Η ανάβαση είναι πιο εύκολη αν γίνει κυκλικά από την δεξιά πλευρά της, αυτό εξ άλλου φαίνεται και στο πιο άπειρο μάτι.
 
Φωτογραφία 1
 
Όταν φτάσαμε, έμεινα έκπληκτος με τον αριθμό των κτισμάτων του αρχαίου οικισμού. Σημειωτέον ότι από το χωριό δεν φαίνεται σχεδόν κανένα κτίσμα, παρά μόνο δυο του μπροστινού υψώματος, που και αυτά φαίνονται μόνο από όταν βαδίζεις στον δρόμο του κοιμητηριού.
 
Φωτογραφία 2
 
Μετά από συνεχή άνοδο καταλήξαμε πίσω από το επιλεγόμενο «παλάτι της βασίλισσας», εκεί βρίσκεται ένα κάπως φαρδύτερο μονοπάτι (1) ακριβώς πίσω από το κτίσμα και ακολουθεί ένας απότομος και βαθύς γκρεμός. Από εκεί υπάρχει δυνατότητα να ανέβεις πάνω στο «παλάτι» όπου η θέα είναι ασύλληπτη, βλέπεις όλη σχεδόν τη Λακωνία (2). Με τη βοήθεια χοντρών κλαδιών από αγριομάραθο που χρησιμοποιήσαμε σαν βακτηρίες αρχίσαμε την κατάβαση φθάνοντας στο ναό του Αγίου Γεωργίου (3). Ο ναός έστεκε επί αιώνες όρθιος χωρίς τρούλο μέχρι που δυνατοί άνεμοι γκρέμισαν τον δυτικό του τοίχου το 1999.
 
Φωτογραφία 3
 
Διαπιστώσαμε ότι δεν υπάρχουν τοιχογραφίες, αν και κάποιοι χωριανοί μου έλεγαν ότι έβλεπαν κάποια υπόλοιπα χρωμάτων στους τοίχους του ναού.
Ο ναός είναι μονοκάμαρος, κτισμένος πάνω σε παλαιότερο μεγαλιθικό και είναι το νεότερο κτίσμα που είναι το μόνο στο οποίο έχει γίνει χρήση λάσπης (που ούτε ακόμη και στο παλάτι χρησιμοποιήθηκε).
Στα θεμέλιά του ανάμεσα στις τεράστιες πέτρες υπάρχει ξερολιθιά που συμπληρώνει το κτίσμα και από κει και πάνω διακρίνονται ίχνη λάσπης (4).
 
Φωτογραφία 4
 
Στην νότια πλευρά του ναού και δίπλα ακριβώς από την είσοδό του, υπάρχει ο μύλος της εποχής εκείνης που αυτός από μόνος του κατατάσσει την Παλιοκοτρώνα χρονικά, τότε δηλαδή που είχε γίνει γνωστή η χρήση της αιολικής ενέργειας (ανεμόμυλοι) άλλωστε το μόνο που δεν λείπει από το σημείο είναι οι δυνατοί άνεμοι. Η πρώτη αναφορά στην παλιά Καρυούπολη έγινε το 800μΧ περίπου και περιέγραφε την ύπαρξη ανεμόμυλου.  
 
Φωτογραφία 5
 
Φωτογραφία 6
 
Η «μυλόπετρα» είναι τοποθετημένη μέσα στον ναό του Αγίου Γεωργίου και σύμφωνα με πληροφορίες των παλαιών κατοίκων μέχρι πριν μισό αιώνα ανέβαιναν με 15 κιλά αλάτι ο καθένας στην πλάτη του και το ξανακατέβαζαν τριμμένο. Η μέθοδος ήταν η εξής:
Αφού έβαζαν στην κοιλότητα του μύλου (5) το αλάτι  τοποθετούσαν από πάνω την «μυλόπετρα» (6) την οποία, ξαπλωμένοι στο έδαφος, ο ένας από την μια πλευρά κι ο άλλος από την άλλη έσπρωχναν την πέτρα ο ένας στον άλλο με τα πόδια μέχρι που γινόταν σκόνη το αλάτι,.....ηρωικές εποχές!
 
Φωτογραφία 7
 
Τα καμάρια
 
Τα καμάρια (7) είναι το πρώτο που βλέπουμε όταν πλησιάσουμε στο δυτικό μέρος, είναι κάπως χαμηλότερα για να είναι μακριά από την κατοικημένη περιοχή, αφού πρόκειται για το τοπικό κοιμητήριο της εποχής. Είναι θολωτοί τάφοι κτισμένοι μόνο από πέτρα χωρίς λάσπη και τα περισσότερα αντέχουν στον χρόνο. Είναι μάλιστα προσανατολισμένα νότια, (προς το Ταίναρο) όπως επιτάσσει η χριστιανική θρησκεία.
 
Όλη η Παλιοκοτρώνα είναι κτισμένη επάνω σε δυο υψώματα το ένα κοντά στο άλλο, αν σκεφτούμε μάλιστα ότι ο Σλήμαν συνέλαβε σε ποιο λόφο ήταν θαμμένες οι Μυκήνες, αφού ήταν απαραίτητο να είναι κτισμένες σε στρατηγικό σημείο, έτσι αντιλαμβάνεσαι γιατί είναι κτισμένη κατά αυτόν τον τρόπο η Παλιοκοτρώνα που από χαμηλότερη θέση δεν την βλέπεις ενώ όταν φτάσεις εκεί βλέπεις τα πάντα.
 
Αξιοσημείωτο είναι ότι σε όλα ανεξαιρέτως τα χαλάσματα, οι πέτρες έχουν πέσει μέσα στα κτίρια και καμία εκτός, και αν παρατηρήσουμε καλά, στο πάνω μέρος τους οι τοίχοι γίνονται κυκλικοί. Πιθανόν οι σκεπές τους να ήταν κτισμένες όπως τα καμάρια με πέτρα χωρίς λάσπη (8). 
 
Φωτογραφία 8
 
Οι γέροντες όταν συζητούν για την Παλιοκοτρώνα, λένε ότι είναι η παλιότερη θέση του χωριού, και την αποκαλούν το «παλιό χωριό». Η παράδοση αναφέρει ότι μετακινήθηκαν προς το νέο χωριό για να κάνουν πιο εύκολη τη ζωή τους ανάμεσα στον 17ο με 18ο  αιώνα. Μάλλον όμως κάνουν λάθος και πιθανότερο είναι ότι το παλιό χωριό είναι η Παλιά Καρυούπολη. Ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι όταν ο επίσκοπος της Παλιάς Καρυούπολης, Παρθένιος Καλκανδής, οδήγησε αρκετούς Μανιάτες στο ταξίδι προς την Κορσική το 1675, ήταν λογικό να πάρει και αρκετούς ανθρώπους από την επισκοπή του μαζί και έτσι όσοι απέμειναν έμειναν στη Δροσοπηγή και οι υπόλοιποι δημιούργησαν τη Νέα Καρυούπολη με αποτέλεσμα να ερημώσει η παλιά. 
 
Φωτογραφία 9
 
Από το 1994 κάθε χρόνο ανέβαινα πάνω στο ύψωμα γιατί η αίσθηση είναι υπέροχη. Όταν όμως το 1999 είδα γκρεμισμένο τον τοίχο του Αη Γιώργη (9) έκανα να να ανέβω εκεί παραπάνω από δέκα χρόνια. Αργότερα το ξεπέρασα και τώρα ανεβαίνω και πάλι με διαφορετικές παρέες κάθε φορά . 'Οταν επιστρέψουν, όλοι καταθέτουν ότι έζησαν μια ξεχωριστή εμπειρία!
 
Οι φωτογραφίες που θα βγάλετε από εκεί την Παλιά Καρυούπολη μοιάζουν να είναι αεροφωτογραφίες, όπως βλέπετε παρακάτω. (10)
 
Φωτογραφία 10
 
Ο εξωραϊστικός σύλλογος του χωριού «η Τσεροβά» (11) έχει αποφασίσει την διάνοιξη των παλιών μονοπατιών σε όλο το χωριό, τους οικισμούς  και τα ξεμόνια του  και ειδικά για την Παλιοκοτρώνα σχεδιάζει να ανοιχτεί περισσότερο το μονοπάτι, ώστε να μπορούν να πλησιάζουν οχήματα. Είναι ο μόνος τρόπος για να διευκολυνθούν τα συνεργεία της αρχαιολογικής υπηρεσίας ώστε να προγραμματιστούν αναστηλώσεις αυτών των μνημείων. Μάλιστα για τις επισκευές που έγιναν  στον Άγιο Γεώργιο στην Παλιά Καρυούπολη τα υλικά και το νερό τα κουβαλούσαν στα χέρια οι αρχαιολόγοι.
 
Φωτογραφία 11
 
Πιστεύουμε ότι κάποια στιγμή θα αξιοποιηθούν οι θησαυροί της Μάνης οι οποίοι κάθε άλλο παρά λίγοι είναι, αφού το κάθε χωριό ξεχωριστά έχει τα δικά του αξιοθέατα και τις δικές του ιστορίες και θρύλους.
 
Άρης Πολυδάκης
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.