Ο Σπαρτιάτης Τυρταίος

Ο Σπαρτιάτης Τυρταίος

Ο Τυρταίος είναι ο μοναδικός άνθρωπος που όντας Σπαρτιάτης έγραψε κάτι για την Σπάρτη. Κανείς άλλος Σπαρτιάτης δεν έγραψε έστω μια λέξη για την σεπτή Λακεδαίμονα και οι λόγοι μπορεί να είναι διάφοροι. Κάτι θα είχαν καταλάβει μάλλον σχετικά με την ματαιοδοξία που κατακλύζει έναν άνθρωπο θέλοντας να αποτυπώσει ..κάτι. Όμως, αυτός ο αινιγματικός ποιητής, που έχει τόσο διαποτίσει τον πλατωνικό στοχασμό, είναι η ηθική ταυτότητα της Σπάρτης. Διαμόρφωσε το ηρωικό λακωνικό φρόνημα που διέπει  την Σπάρτη και είναι αυτός που προσδιόρισε το περιεχόμενο της Σπαρτιατικής αγωγής.. "ομαδική πειθαρχία εν πνεύματι δικαιοσύνης και ατομική θυσία δια την ευημερία και την δόξα της Πόλεως.."(Πανταζόπουλος) Τα μόλις τρία ολοκληρωμένα ποιήματα διασώθηκαν μέσα από τα έργα του Στράβωνα, του Λυκούργου (ρήτορα) και του Στοβαίου.

"Τί τιμή στο παλληκάρι, όταν πρώτο στη φωτιά

σκοτωθεί για την πατρίδα με τη σπάθα στη δεξιά.

Πόσο λυπηρό ν' αφήσει την πατρίδα τη γλυκιά,

τα καλά του τα χωράφια και να ζεί με διακονιά.

Με γονιό να παραδέρνει, με γυναίκα ομορφονιά,

με γερόντισσα μητέρα και μ' ανήλικα παιδιά.

Κι απ' τη στέρηση και φτώχεια όπου πάει, όπου σταθεί,

να γνωρίζει ότι είναι σ' όλους η ζωή του μισητή!

Να ντροπιάζει τη γωνιά του, να ντροπιάζεται κι αυτός,

και ποτέ να μην του λείπει απ' τα χείλη ο στεναγμός.

(Μετάφραση: Σπ. Τρικούπης)

ΥΠΟΘΗΚΕΣ

Δε λογαριάζω ούδε ψηφώ κανένα των ανθρώπων

εγώ για τάχος των ποδιών ή δυναμοχεριά,

κι αν έχει την κορμοστασιά και τη γροθιά Κυκλώπων

μα κι αν νικάει στο τρέξιμο της Θράκης το Βοριά,

κι αν έχει από τον Τιθωνό πιότερα τούτος κάλλη,

κι από τον Μίδα τον πολύ πιο πλούσιος αν γενεί,

και αν ξεπερνάει τον Πέλοπα στην αρχοντιά την άλλη

και αν έχει την γλυκόλαλη τ' Αδράστου τη φωνή,

και αν έχει πάσα χάρη του, χωρίς λεβεντιά να'χει!

γιατ' άνδρας τούτος δεν είναι -του κάκου- αν δεν μπορεί

τους ματωμένους σκοτωμούς να βλέπει μες στη μάχη

και στον εχθρό όλο πιο κοντά να πάει και να βαρεί.

Νά, τούτη είν' παληκαριά, τ' ατίμητο στεφάνι,

π' αξίζει πρώτα να φορεί στον κόσμο κάθε νιός

γιατί και της πατρίδας του και όλων καλό θα κάνει

σαν προσπερνά απο τες γραμμές και μπαίνει ομπρός ομπρός

και ντροπιασμένο τι θα πεί φευγιό μηδέ το ξέρει

και όλη του βάλει την ψυχήν εκεί και το θυμό

και δίνει του συντρόφου του θάρρος πολύ και χέρι

αυτός είναι στον πόλεμον ο άνδρας που τιμώ!

Των αντιμάχων γρήγορα τους λόχους θα σκορπίσει,

αυτός της μάχης σταματά το κύμα, την ορμή.

Και πάλι όποιος ανάμεσα στους πρώτους ξεψυχήσει,

καμάρι της πατρίδας του και των γονιών τιμή,

με κάμποσες λαβωματιές στα στήθη τα πανώρια

ή με πληγές στη μέση του μπροστά - μόνο μπροστά!-

τούτον μαζί μοιρολογούν και γέροντες κι αγόρια

και το χωριό του αλάκερο τη θλίψη του βαστά

και ο τάφος του πασίγνωστος, καθώς και τα παιδιά του

και των παιδιών του τα παιδιά και όλη η γενιά μαζί

κι η δόξα δεν ξεγράφεται ποτές ή τ' όνομά του

και μες στο χώμα γίνεται αθάνατος και ζεί

εκείνος που σαν πολεμά και μάχεται και στέκει,

για την πατρίδα, τα παιδιά σαν άνδρας σκοτωθεί!

Εί δε γλιτώσει το βαρύ του χάρου το πελέκι

και πάρει νίκης ζηλευτής τιμή με το σπαθί,

χαρά του! Όλοι τον 'παινούν, ίδια και νιοί και γέροι

και με πολλά φθάνει καλά την ώρα της θανής.

Όσο γερνάει και πιο πολύ ο κόσμος τόνε ξέρει

κανένας δεν τον αδικεί, δεν τον φθονάει κανείς,

καθένας προσηκώνεται να του παραχωρήσει

την πρώτη θέση, ως κι οι πιο παλαιοί και διαλεχτοί.

Το λοιπόν τούτη την τιμή ν' αξιωθεί ας πασχίσει

καθ' άνδρας, κι από πόλεμο ποτέ μην τραβηχτεί.

(Μετάφραση: Σιμ. Μενάρδος)

ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ

Εμπρός της Σπάρτης τα παιδιά

της λεβεντογεννήτρας,

με την ασπίδα στα ζερβά,

μ' ατρόμητο κοντάρι,

μην τη λυπάστε τη ζωή

σαν άξιοι γιοί της Σπάρτης.

(Μετάφραση: Διον. Μπιτζελέκη)"

 

ΠΗΓΗ

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.