Οικονομική Κρίση και Κατάθλιψη

 
Οικονομική Κρίση και Κατάθλιψη
 
Παύλος Σακκάς
Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
 
Η απότομη αλλαγή στις οικονομικές συνθήκες της κοινωνίας μας είναι αναμενόμενο να φέρει άγχος και κατάθλιψη.
Άρχισε από τους άντρες, 40-60 περίπου ετών, που ήταν οι περισσότερο εκτεθειμένοι σε επιχειρήσεις και δάνεια.
Ο βίαιος επαναπροσδιορισμός της οικονομίας, τους άφησε γυμνούς, αφ’ ενός προς το εργασιακό τους περιβάλλον, αφ’ ετέρου προς την οικογένειά τους.
Και αυτό γιατί στην κοινωνία μας, πιο εύκολα δικαιολογείται μια γυναίκα χωρίς δουλειά, παρά ένας άντρας, στους ώμους του οποίου, καλώς ή κακώς, ακόμα πέφτει το βάρος της οικογενειακής οικονομικής αποκατάστασης.
 
Σε αυτή την ηλικιακή ομάδα ανήκουν και οι περισσότεροι αυτόχειρες. Άντρες, οι οποίοι όχι μόνο αισθάνονταν άχρηστοι, αλλά κυρίως υπεύθυνοι. Η προσπάθεια ελαχιστοποίησης της προσωπικής τους υπευθυνότητας και η μετατόπιση της ευθύνης σε μια ομαδική, εθνική, ή ακόμα καλύτερα οικουμενική κρίση, απαλλάσσει το άτομο από το βάρος των ενοχών του.
 
Δίνει στην κρίση μια διάσταση γενικευμένου πολέμου, μέσα στον οποίο όχι μόνο χάνεται η ατομικότητα, αλλά και διακινούνται ατομικά προστατευτικά αντανακλαστικά. Ο άνθρωπος σταματά την αυτομομφή που τον οδηγεί σε κατάθλιψη και προσπαθεί να προφυλάξει τον εαυτό του και αυτούς που προστατεύει από επερχόμενα μεγαλύτερα δεινά.
 
Τα επόμενα θύματα της οικονομικής κρίσης, εμφανίστηκαν μέσα από την ηλικιακή ομάδα των 30-40. Μάλιστα σε αυτή την ομάδα πλέον, η πρωτοκαθεδρία των ανδρών άρχισε να μειώνεται. Το πρόβλημα αυτής της ομάδας ήταν ότι, μόλις είχε αρχίσει να συμμετέχει στο πάρτι της ανάπτυξης και της ατομικής ευφορίας, συνειδητοποιούσε ότι η γιορτή έφτανε στο τέλος της.
Καριέρες που μόλις απογειωνόταν, έβλεπαν να χάνουν το σημείο στήριξης, καθότι συρρικνωνόταν δραστικά ο επιχειρηματικός τους κλάδος. Ατομικοί ή οικογενειακοί προϋπολογισμοί και σχεδιασμοί ζωής, τιναζόταν στον αέρα. Και το χειρότερο ήταν ότι δεν φαινόταν στον ορίζοντα, εύκολη και προσιτή εναλλακτική λύση.
 
Το νεαρό της ηλικίας οδήγησε κάποιους σε δραματικές αλλαγές στον προσανατολισμό της ζωής τους. Άλλοι μετανάστευσαν, ενώ άλλοι μετοίκησαν στην επαρχία. Κινήσεις βέβαια, που ενώ ακούγονται σαν τυχοδιωκτικές στις μέρες μας, όμως ήταν απόλυτα φυσικές στις προηγούμενες γενιές.
Αυτή ακριβώς ήταν και η προτροπή μου, σε όσους μεσυμβουλεύτηκαν: «Όλοι οι μεγάλοι ευεργέτες του έθνους μας, με τα σημερινά δεδομένα, υπήρξαν τυχοδιώκτες. Οι βιογραφίες των περισσοτέρων επιτυχημένων οικονομικά ατόμων παγκοσμίως, διέπονται από το πνεύμα των ρηξικέλευθων επιχειρηματικών κινήσεων και των τυχοδιωκτικών μεταναστεύσεων».
 
Επομένως την σημερινή οικονομική κρίση, οι άνθρωποι αυτοί μπορούν αντί για καταστροφική, να την θεωρήσουν σαν ευκαιρία. Γιατί τους εξαναγκάζει σε κινήσεις, που μπορεί να αποδειχτούν μακροχρόνια, εξαιρετικά επιτυχημένες. Κινήσεις, τις οποίες η μαλθακότητα της εύκολης ευημερίας, θα τους είχε αποτρέψει ακόμα και να τις είχαν φανταστεί για τον εαυτό τους.
Άλλωστε στο ηλικιακό αυτό φάσμα, όπως βέβαια και στις μικρότερες ηλικίες, υπάρχει κρυμμένο δυναμικό θάρρους, θράσους και αγάπης για την περιπέτεια.
 
Δυναμικό που εγκλωβίζεται από την αστική ευμάρεια και την ευκολία στην πραγμάτωση των πρωταρχικών σχεδιασμών της ζωής.
Αργότερα χρονικά, η κρίση επηρέασε και τις δυο ακραίες ηλικιακές ομάδες. Οι μεν ηλικιωμένοι, έχοντας και την φυσική ευαισθησία στην ανάπτυξη κατάθλιψης, παρουσιάζουν όλο και συχνότερα συμπτώματα κατάθλιψης.
 
Η έλλειψη εναλλακτικών απασχολήσεων, τους οδηγεί στα δίχτυα της τρομολάγνας πληροφόρησης από τα παραδοσιακά ΜΜΕ.
Λύση γι’ αυτούς ίσως αποτελεί η ενεργοποίησή τους σε οργανώσεις και δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης. Εξάλλου η στενότερη επαφή των συνταξιούχων με την κοινωνική και πραγματική ζωή, βάζει σε ορθότερες διαστάσεις το μέγεθος της κρίσης, το οποίο προβάλλεται μεγαλύτερο μέσα από τα ΜΜΕ.
Οι νέοι κάτω των 30, μπήκαν στην κρίση αργότερα από όλους. Η χρονική επέκταση της οικογενειακής φροντίδας, τους προστάτεψε αρχικά. 
Όπως επίσης και η «αυτιστική» ενασχόληση τους αποκλειστικά με συνομηλίκους τους, τους κράτησε σε απόσταση από τα πραγματικά οικονομικά προβλήματα.
 
Το κράτος κατέρρεε και αυτοί ανέβαζαν φωτογραφίες τους στο διαδίκτυο, έκαναν καταλήψεις ή τσακωνόταν μέσα και έξω από τα γήπεδα, εκτονώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη νεανική τους ορμή.
 
Τελικά η κρίση για αυτή την ηλικιακή ομάδα μπορεί να αποδειχθεί ευλογία. Γιατί δυστυχώς δεν υπήρχε άλλος τρόπος επαναπροσδιορισμού τους, σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, που εξελίσσεται ραγδαία. Οι γονείς τους είναι «ευνουχισμένοι» από την ανώδυνη ανάπτυξη των προηγουμένων δεκαετιών και είναι ανίκανοι να δείξουν με το παράδειγμά τους τον δρόμο προς τον ανταγωνισμό. Ενώ δυστυχώς η πνευματική και πολιτική ηγεσία δεν γεννά ιδανικά, όπως όφειλε.
 
Όσοι νέοι αντιληφθούν νωρίς, ότι είναι μάταιο να περιμένουν διορισμό ή επιδότηση και καταστρώσουν εναλλακτικά σχέδια για την ζωή τους, θα ανακαλύψουν ευκαιρίες επιτυχίας.
Η δημιουργία είναι αποτέλεσμα της αναζήτησης και η αναζήτηση δυστυχώς είχε ατονήσει από την εύκολη ανάπτυξη. Η οικονομική κρίση δίνει ακριβώς αυτό το κίνητρο που χρειαζόταν οι νέοι μας.
 
Προδημοσίευση από: «Η Ψυχιατρική Aλλιώς» εκδόσεις Βήτα
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.