Μονεμβασιά: Μαγεμένη καστροπολιτεία

Μονεμβασιά: Μαγεμένη καστροπολιτεία
 
Η μεσαιωνική αρχόντισσα του παραμυθιού αγναντεύει από τον βράχο της, καλώντας μας να αποκρυπτογραφήσουμε τα μυστικά των θρύλων της.
Ο γοργός βηματισμός στα στενά λιθόστρωτα στενάκια του Κάστρου, με τον καθαρό αέρα του Μυρτώου Πελάγους να σβήνει την κάψα από το φλογισμένο σου πρόσωπο, αν μη τι άλλο, σε ξανανιώνει. Σου δίνει δύναμη να ανανεώσεις τους όρκους αγάπης σου με τη ζωή, που ίσως έχουν ξεθωριάσει κάπως από τη ρουτίνα της καθημερινότητας.
 
Η Μονεμβάσια ή Μονεμβασία ή Μονεμβασιά ή Μονοβάσια, γνωστή στους Φράγκους και ως Μαλβαζία, είναι μια μικρή ιστορική πόλη του Nομού Λακωνίας. Το «πέτρινο καράβι» του Γιάννη Ρίτσου, η όμορφη Μονεμβασιά, στέκει καρτερικά, ζει στο παρελθόν της και σε ταξιδεύει στον χρόνο. Αγγίζεις τα πέτρινα τείχη προσπαθώντας να αφουγκραστείς την πολυτάραχη ιστορία του τόπου.
Γοητεύεσαι από τα παλιά αρχοντικά, τις περίτεχνες βυζαντινές εκκλησιές, περπατάς στα πέτρινα καλντερίμια και περνάς σκυφτά κάτω από τις παλιές χαμηλές καμάρες με τις εντυπωσιακές αψίδες και τα οικόσημα, τα οποία δίνουν τη δική τους αίγλη στο παραμύθι που αφήνεσαι να ζήσεις. Ο χρόνος στο διάβα του δεν άφησε σημάδια, δεν άγγιξε τη μοναδική βυζαντινή καστροπολιτεία του Νότου, τη Μονεμβασιά. Ηταν γνωστή ως «Γιβραλτάρ της Ανατολής» αλλά και ως η «Θεόσωστος Πόλη» των Παλαιολόγων του Μυστρά.
Ακόμη και οι Τούρκοι υπέκυψαν στη γοητεία της, αποκαλώντας τη «Μενεξέ Καλέσι» (δηλαδή, Κάστρο των Μενεξέδων). Η θάλασσα με τα αιώνια παιχνίδια της αγκαλιάζει τούτο το ξεχωριστό κάστρο μπλέκοντας την ιστορία του με τον βράχο του, τον οποίον ο καθένας βλέπει και από μια διαφορετική οπτική: Στον Νίκο Καζαντζάκη, μια νύχτα που κατέφθασε στη Μονεμβασιά, φάνηκε «σαν ένα φοβερό θεριό που ενέδρευε ξαπλωμένο μέσα στο νερό», ενώ ο επιβλητικός όγκος του εντυπωσίασε τόσο τον Στρατή Μυριβήλη ώστε να τον παρομοιάσει με «πελώριο πολεμικό κράνος».
 
 
Μια μικρή νησίδα, που ενώνεται με την ενδοχώρα με τούτη τη μικρή γέφυρα και την αγκαλιάζει προστατευτικά τo Μυρτώο Πέλαγος
 
 
Ταξίδι στο παρελθόν
 
Σε αγκαλιάζει με την αίγλη της Ιστορίας και σε περιμένει να την ανακαλύψεις. Αρκεί να διανύσεις τη Γέφυρα, που είναι η μοναδική είσοδος στον βράχο -η «μόνη έμβασις», εξού και το όνομά της πόλης. Πρωτοκατοικήθηκε πριν από 8.000 χρόνια και θεωρείται ο μοναδικός Πρωτοελλαδικός οικισμός στις ανατολικές ακτές της επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς. Τότε, αποκαλούσαν την περιοχή Ακρα Μινώα και ήταν ακόμη στεριά. Τη σημερινή μορφή της την απέκτησε μετά τον ισχυρότατο σεισμό του 375 μ.Χ., που είχε ως αποτέλεσμα να αποκοπεί μέρος της στεριάς, η Ακρα Μινώα, και να μετατραπεί σε νησί, τη Μονεμβασιά.
 
 
Η κεντρική πλατεία, με την εκκλησία του Ελκόμενου Χριστού (12ος αιώνας) και το παλιό κανόνι
 
Πιθανολογείται ότι η πόλη και το φρούριο ιδρύθηκαν το 583 μ.Χ από τους Λάκωνες, οι οποίοι αναζητούσαν καταφύγιο προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιδρομές των Σλάβων και των Αβάρων. Δυσπρόσιτο, παραθαλάσσιο μέρος, που προσφερόταν για οχύρωση. Η περιοχή που κατοικήθηκε εκείνη την περίοδο ήταν ο Γουλάς (οχύρωμα) ή η Πάνω Πόλη του βράχου.
 
Οι αιώνες κύλησαν και η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο. Το κάστρο, ως «ακοίμητος φρουρός», απέτρεψε κατακτήσεις. Οι Βυζαντινοί επέλεξαν τη Μονεμβασιά ως στρατιωτική βάση τους, ενώ στη συνέχεια έγινε διοικητική έδρα των αυτοκρατορικών κτήσεων στην Πελοπόννησο. Η πόλη αναπτύσσεται, και μαζί αυξάνονται οι εμπορικές και ναυτικές δραστηριότητες. Σιγά σιγά, δημιουργείται με τα χρόνια η Κάτω Πόλη, στην ακροθαλασσιά του νησιού. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ενδιαφέρουσας ιστορίας της, η Μονεμβασιά αποτελούσε το αντικείμενο του πόθου των επίδοξων κατακτητών. Προφανώς, «ήταν της μοίρας της γραμμένο» να κυβερνηθεί διαδοχικά από τους Φράγκους, τους Βυζαντινούς, τους Ενετούς, τον Πάπα και τους Τούρκους.
 
Η Μονεμβασιά σήμερα
 
Περπατώντας στα δαιδαλώδη δρομάκια της Κάτω Πόλης, που θυμίζουν λαβύρινθο, εντυπωσιάζεσαι από την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της. Μόλις διαβείς την πύλη αριστερά, θα αντικρίσεις το σπίτι του Μονεμβασίτη ποιητή της «Ρωμιοσύνης» Γιάννη Ρίτσου και στη συνέχεια θα προχωρήσεις στο βυζαντινό καλντερίμι. Ο δρόμος θα σε οδηγήσει στην Κεντρική Πλατεία, για να θαυμάσεις το παλαιό, γερασμένο πλέον κανόνι και την Εκκλησία του Ελκόμενου Χριστού τη μεγαλύτερη μητροπολιτική εκκλησία (12ος αι.) αλλά και το τζαμί, ένα κτίριο του 16ου αιώνα όπου στεγάζεται η Αρχαιολογική Συλλογή Μονεμβασίας. Πιο κάτω, θα συναντήσεις την Παναγία τη Χρυσαφίτισσα, ναό του 17ου αιώνα. Αξίζουν προσοχή και προσφέρονται για μια καλή δόση στοχασμού οι εκκλησίες της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Στέφανου, του Αγίου Παύλου, της Αγίας Αννας, της Παναγίας της Κρητικιάς. Θα δεις ακόμη και το εργαστήρι και μουσείο αργυροχρυσοχοΐας. Ήδη έχεις ξεκινήσει τη γνωριμία με την πόλη: Περνάς πύλες και στοές, χαλάσματα, ιστορικά μνημεία, προμαχώνες, ανάκτορα και σπίτια που δίνουν το δείγμα γραφής του τότε πολεοδομικού σχεδίου. Όταν ανηφορίσεις στον Γουλά, στην Ανω Πόλη θα δεις ερείπια αλλά και τις τρεις στέρνες που σώθηκαν και τον οκταγωνικό ναό της Αγίας Σοφίας, που καμαρώνει στην κορυφή του κάστρου. Αφήνεις τη ματιά σου να ταξιδέψει στη μαγευτική θέα της θάλασσας. Ρουφάς τον αλμυρό αέρα, που γεμίζει δροσιά το είναι σου πριν το βλέμμα εστιάσει στα τείχη αλλά και στη δαιδαλώδη Κάτω Πόλη. Ο ορίζοντας μοιάζει να βαθαίνει: Αγναντεύεις, και κάπου εκεί στο βάθος διαγράφονται αχνά οι κορυφογραμμές των βουνών της Κρήτης. Εάν επιλέξεις να μείνεις στο Κάστρο, η διαμονή σου σε κάποιο από τα παραδοσιακά, αναπαλαιωμένα αρχοντικά που έχουν μετατραπεί σε ξενώνες θα σε αποζημιώσει.
 
Η Μονεμβασιά έχει αναπτυχθεί τουριστικά, αλλά διατηρεί σε εξαιρετικό επίπεδο τη γεωργία (με βιολογικές καλλιέργειες ελιάς και αμπελιού), την κτηνοτροφία και την αλιεία. Αξιόλογη είναι η προσπάθεια μικρών μονάδων που δραστηριοποιούνται στην ανάδειξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς μέσα από τη διατήρηση των παραδοσιακών προϊόντων.
 
ΕΚΤOΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ
 
Η νέα πόλη της Μονεμβασιάς, που αναπτύχθηκε εκτός των τειχών, στη Γέφυρα, εκφράζει το τουριστικό κομμάτι με τα σύγχρονα και παραδοσιακά ξενοδοχεία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Η μυρωδιά από ψητό χταποδάκι θα σε σύρει από τη μύτη στα όμορφα ταβερνάκια και μετά στα καφέ δίπλα στο μικρό γραφικό λιμανάκι, που προσφέρει μοναδική θέα στο κάστρο. Ατμόσφαιρα χαρούμενη, ξέγνοιαστη. Αν, πάλι, αποζητάς στιγμές μοναχικές, τότε στην άκρη δίπλα στον βράχο είναι ο φάρος. Ομορφες είναι και οι βόλτες μέχρι τα ερείπια της Επιδαύρου Λιμηράς ή στην περίφημη πλαζ της παραλίας Πορί και στη γραφική παραλία, στα Νόμια.
 
ΑΝΘΟΣΜΙΑΣ ΟΙΝΟΙΣ
 
Η Μονεμβασιά ήταν διάσημη στα πέρατα του κόσμου για την ποικιλία Μαλβαζία που οινοποιούσαν οι ντόπιοι. Ο ανθοσμίας οίνος, όπως τον αποκαλούσαν με την υπέροχη γλυκιά γεύση, όπως μαρτυρούν παλιά συγγράμματα έρεε άφθονος στα ποτήρια των βασιλικών αυλών της μεσαιωνικής Ευρώπης. Εφέτος τον Ιούλιο, θεσμοθετήθηκε ως οίνος προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης Μονεμβασία - Malvasia. Την αναβίωσή του ανέλαβε η «Οινοποιητική Μονεμβασιάς» και ο παραγωγός Γιώργος Τσιμπίδης με τη συμμετοχή της γυναίκας του, Ελλης. «Οινοποιητική Μονεμβασιάς»: Τηλ. 27320-53096.
 
Γαστρονομία
 
Οι πλαγιές προσφέρουν σε αφθονία όλο τον χρόνο λάπατα, γαλατερές, ζοχούς, αγριοράδικα και τόσα άλλα χόρτα, με τα οποία γίνονται τα φημισμένα ντόπια τσαΐτια: Πίτες που φτιάχνουν οι τεχνίτρες νοικοκυρές ανοίγοντας ένα μεταξένιο φύλλο, το οποίο γεμίζουν με τούτα τα χόρτα και το ευωδιαστό αγνό ελαιόλαδο του τόπου, και τις ψήνουν σε ξυλόφουρνους. Τα χιονάτα αμυγδαλωτά έχουν το άρωμα μιας άλλης εποχής: Τότε που οι ανθισμένες νεραντζιές χάριζαν μέσα από το καζάνι της απόσταξης το πολύτιμο ανθόνερο. Όλο το κάστρο μοσχοβολούσε!
Οι άξιες νοικοκυρές έβαζαν την ψυχή τους στην παρασκευή του αμυγδαλωτού και του γλυκού κουταλιού μυγδαλάκι. Αξιοπρόσεκτο και το γλυκό που μοιάζει με φλογέρα και μέσα στις περίτεχνες πτυχές του ανακαλύπτεις το καρύδι και το αμύγδαλο σε μια γευστική αρμονία με το μελωμένο σιρόπι. Στα παραδοσιακά γλυκά του τόπου αλλά με ρίζες στη βυζαντινή περίοδο ανήκει και ο σαμουσάς: Αμύγδαλα, καρύδια και σουσάμι αναδεικνύονται μέσα από τις στρώσεις λεπτών φύλλων που ζυμώνονται με περισσή τέχνη. Τα κλασικά: Οι μελωμένες δίπλες με καρύδι, οι κουραμπιέδες, τα μελομακάρονα, το σκαλτσούνι με το ζαχαρωμένο φύλλο, τα φινετσάτα μελιτίνια.
 
ΝΙΚΗ ΜΗΤΑΡΕΑ
 
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.