Μια εξαιρετική ερμηνεία για την προέλευση της λέξης Γύθειο

Μια εξαιρετική ερμηνεία για την προέλευση της λέξης Γύθειο

Το Γύθειο αναφέρεται στην ελληνική ιστορία από τον 5ο αιώνα π.Χ. Oι  ιστορικοί Ξενοφών και Παυσανίας αναφέρουν τη λέξη  Γύθειον με ει.

Μεταγενέστεροι Ιστορικοί όπως ο Διόδωρος Σικελιώτης και ο Πλούταρχος γράφουν το Γύθιο με  ι. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι αρχικά υπήρχε μια γραφή με ει και μετά οι συγγραφείς χρησιμοποιούσαν  και τη γραφή με το ι.

Η πρώτη προσπάθεια για την ετυμολογία της λέξης έγινε τα ελληνιστικά χρόνια από τον περιηγητή Παυσανία το 170 μ.χ. 

Καθώς μάλιστα αναφέρει χαρακτηριστικά στα «Λακωνικά» του: 

«Γυθεάται δε της πόλεως ανθρώπων μεν ουδένα οικιστήν γενέσθαι λέγουσιν Ηρακλέα δε και Απόλλωνα υπέρ του τρίποδος εις αγώνα ελθόντας ως διαλαλάγησαν, μετά την έριν οικίσαι κοινή την πόλιν» 

Κατά τη μυθολογική μας παράδοση λοιπόν κάποτε ο ήρωας Ηρακλής σκότωσε κατά λάθος στην Oιχαλία ένα σπουδαίο τοξότη, τον Ίφιπο.

O ημίθεος για να απαλλαχθεί από το μίασμα του φόνου κατέφυγε στους Δελφούς και ζήτησε μέσω της Πυθίας  χρησμό-βοήθεια από τον Απόλλωνα.

Η ιέρεια φαίνεται να του αρνήθηκε κι εκείνος θυμωμένος άρπαξε το μαντικό τρίποδα κι έφυγε σκοπεύοντας να ιδρύσει δικό του Μαντείο.

O Απόλλωνας κυνήγησε τον Ηρακλή και τον έφτασε στο Γύθειο.

Τη μεταξύ τους φιλονικία και διαμάχη για τον έλεγχο του μαντικού τρίποδα αποσόβησε ο ίδιος ο Δίας και  τους οδήγησε σε συμφωνία.

Σαν ανάμνηση αυτής της συμφωνίας ίδρυσαν ιερό και πόλη στο μέρος που συναντήθηκαν και την ονόμασαν Γυία(=γη) θεών για να καλύπτονται και οι δυο τους.

Σύμφωνα λοιπόν με όσα πίστευαν οι Γυθειάτες η ονομασία της πόλης τους προέρχεται από την ομηρική λέξη Γυία-γη και τη λέξη θεός, δηλαδή γη των θεών και αντί να την πουν Ηράκλεια ή Απολλωνία την ονόμασαν Γυία Θεών για να τιμήσουν και τους δυο.

Αν ακολουθήσουμε πιστά τους κανόνες της γλωσσολογικής επιστήμης η ετυμολογία της λέξης  όπως μας τη δίνει ο Παυσανίας δεν είναι απόλυτα σωστή 

Επειδή το πρώτο συνθετικό είναι θηλυκό ουσιαστικό το δεύτερο συνθετικό θα έπρεπε να ήταν  θηλυκό επίθετο και όχι ουδέτερο δηλαδή Γυ-θεία και όχι Γύ-θειον

Απ ότι μάλλον μπορούμε να υποθέσουμε οι Γυθειάτες της εποχής του Παυσανία, που ήταν από τις ευγενέστερες και ευπορότερες οικογένειες της Πελοποννήσου, για να δώσουν μεγαλύτερη αίγλη στην  πόλη τους απέδωσαν την ονομασία της στους θεούς.

Ας μην ξεχνάμε πως σε εκείνη την εποχή το Γύθειο ήταν  το σπουδαιότερο εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της νότιας Ελλάδας και συναγωνιζόταν σε πλούτο πόλεις όπως η Κόρινθος η Θεσσαλονίκη και η Νικόπολη

Αργότερα στα βυζαντινά χρόνια ο λεξικογράφος Ησύχιος προτείνει τη λέξη Γύθειον με ει σα συνθετικό της λέξης γη και του ρήματος θείω-θέω=τρέχω

O Γερμανός γλωσσολόγος Ντάπες υποστηρίζει ότι το Γύθιον προέρχεται από τη λέξη Πύθιον με παράφραση του Π σε Γ.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας η περιοχή του Γυθείου ήταν γνωστή με το όνομα Μαραθονήσι.

Επειδή λοιπόν η αρχαία ονομασία του  μάραθου είναι  γύθος πολλοί είναι και εκείνοι που υποστήριξαν την ονομασία του Γυθείου από την αρχαία ονομασία του φυτού.

Μερικοί υποστήριξαν ότι το όνομα του Γυθείου παράγεται από τη λέξη γυία και θείον=θειάφι…., αλλά ύπαρξη κοιτασμάτων θειαφιού δεν έχουν ποτέ διαπιστωθεί στη περιοχή, οπότε και δε στέκει  ετυμολογικά η άποψη

Άλλοι πάλι υποστηρίζουν πως η ονομασία της πόλης οφείλεται από τα ασβεστολιθικά πετρώματα του Λαρυσίου που περιέχουν μεγάλη ποσότητα γύψου…. δηλαδή……με παράφραση του ψ σε θ έχουμε από Γύψιον σε Γύθιον.

 

Δημήτρης Ροζάκης 

Πρόεδρος Συλλόγου Φίλων 

Δημοτικής Βιβλιοθήκης Γυθείου     

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.