Μερικά από τα επαγγέλματα που χάθηκαν στη Μάνη

Τα επαγγέλματα που χάθηκαν στη Μάνη

 Τα παραδοσιακά επαγγέλματα αντανακλούν τις ιδιαίτερες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν σε ένα ιστορικό πλαίσιο συνεχών και κομβικών αλλαγών, από το 19ο στον 20ό αιώνα στα χωριά μας. Μέσα στις τρομακτικές αλλαγές που έγιναν στον κόσμο και μέσα στους άπιαστους ρυθμούς της εποχής μας-που τρέχει για να φτάσει πού; ορισμένες οικείες μορφές και φωνές που μοιράζονταν τη ζωή μαζί μας εξαφανίστηκαν.

Μικροεπαγγελματίες, δουλευτάδες, πωλητές που πλανιόνταν στις γειτονιές διαλαλώντας το εμπόρευμά τους χάθηκαν ανεπιστρεπτί.,όμως παραμένουν γραφικοί και ανεπανάληπτοι στη μνήμη μας.  

 Ασβεστοποιός :

Ασβεστοκάμινο στη Μάνη

Περισσότερα στο άρθρο μας: Κατασκευή σπιτιού στη Μάνη - και το παραδοσιακό ασβεστοκάμινο 

Ο ασβέστης χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως επίστρωμα στα σπίτια, στις αυλές, στα καλντερίμια  στις κρήνες και στους Πύργους. Οι ασβεστοποιοί έφτιαχναν τον ασβέστη στα ασβεστοκάμινα  χρησιμοποιώντας ως καύσιμη ύλη τους πρίνους και τα κλαδιά της ελιάς, μετά την περίοδο

του κλαδέματος. Τα ασβεστοκάμινα τα κατασκεύαζαν οι ίδιοι: άνοιγαν ένα μεγάλο  λάκκο, έχτιζαν τα τοιχώματά του με «λιγδόπετρες» και συνέχιζαν προς τα πάνω με  μαρμαρόπετρες και λάσπη. Τις μαρμαρόπετρες τις εξόρυσσαν από τα νταμάρια με τη βοήθεια  λοστού ή βαριοπούλας. 

Η καύση μετέτρεπε τις  μαρμαρόπετρες σε ασβέστη. Η φωτιά στο ασβεστοκάμινο ξεκινούσε τα ξημερώματα, ενώ η καύση έπρεπε να είναι συνεχής για ένα εικοσιτετράωρο, ώστε να ασβεστοποιηθεί η πέτρα. Μετά την καύση χρειαζόταν ακόμα μία  μέρα για να κρυώσει το καμίνι. Στη συνέχεια τη διανομή του ασβέστη αναλάμβαναν οι αγωγιάτες, που κουβαλούσαν τον ασβέστη μέσα σε τρίχινα τσουβάλια.. Σήμερα δεν υπάρχουν πια ασβεστοποιοί, εφόσον ο ασβέστης παράγεται μαζικά από ειδικευμένες  βιομηχανίες 

 

Αγωγιάτης:

 Aγωγιάτης - το ταξί στο Mεσοπόλεμο - στην Mάνη. Ποτίζει τα μουλάρια του σε βρύση στη Λαγκάδα.

Οι "αγωγιάτες", είναι επάγγελμα που συναντάμε προπολεμικά στα χωριά μας. Λόγω των μεγάλων αποστάσεων μεταξύ των οικισμών, η μετακίνηση των ανθρώπων και η διακίνηση των προϊόντων με τα ζώα ήταν ο κυρίαρχος τρόπος μεταφοράς μέχρι τη δεκαετία του 1930. Είναι οι "πρόδρομοι" των ταξιτζήδων αυτοκινητιστών. Πραγματοποιούσαν επί πληρωμή ιδιωτικές μεταφορές εμπορευμάτων, διακινούσαν ταξιδιώτες, ιδιώτες, γιατρούς για επίσκεψη σε ασθενείς, κρατικούς λειτουργούς για την εκτέλεση υπηρεσίας. Κι αυτό μέχρι τη δεκαετία του '30, που δεν υπήρχαν μεταφορικά μέσα, ενώ η έλλειψη δρόμων εμπόδιζε τις μεγάλες μετακινήσεις Η αμοιβή του "αγωγιάτη" ήταν σχετικά καλή για κείνα τα χρόνια, όμως η δουλειά ήταν δύσκολη και εξαντλητική.

Οι αγωγιάτες  με τα μουλάρια τους, κουβαλούσαν τα εμπορεύματα από το Λιμένι που έρχονταν από την Καλαμάτα, των μεγάλων εμπόρων Σαμπατακάκη Γεώργιου συμβολαιογράφου, Στέφανου και Κυριάκη Σαμπατακάκη που τροφοδοτούσαν με αλεύρι, υφάσματα και αποικιακά προϊόντα όλη  τη Μάνη. 

Εκείνη την εποχή αγωγιάτες (ταξιτζήδες και μεταφορείς) ήταν ο Στέφανος Πιερρακάκης, ο Μήτσος ο Ξεπαπαδάκης, ο Κώστας ο Καλαποθαράκος, ο Τζιμής ο Παναγιώτης, ο Νιαρχάκος, η Αρετή η Καλοπαιδίτσα που είχε δύο μουλάρια, ο Παναγής ο Στρατάκος και ο Ηλίας ο Κασιδάκος από την Αρεόπολη.

Πριν τον πόλεμο, ήταν όχι μόνο αγωγιάτες αλλά και μετέφεραν το ταχυδρομείο, ο Νικόλας και ο Ηλίας Χρυσικάκης από το Γύθειο στο Ταίναρο. Επίσης, αγωγιάτες Ρουφουνάς Κυριάκος, Παναγιώτης Χαφτάκος από τη Μίνα, Βουνισέας Νίκος κουβαλούσε άμμο από την Τσίπα. Ρεμπάκος Νίκος, Στρατής Κρυάλης. Επίσης Ορφανάκος από τον Πύργο. Είχε επίσης και η Πετρουλίνα ένα μουλάρι που κουβαλούσε πράγματα από το Λιμένι στην Αρεόπολη. 

Η δουλειά του αγωγιάτη ήταν για όλες τις μεταφορές. Λάδι, προϊόντα, ανθρώπους (γιατρούς, δασκάλους κ.λπ.), πεθαμένους για τη Μέσα Μάνη που τους έφερναν πάνω στη σχάρα του λεωφορείου. 

Επίσης, υπήρχαν και φορτοεκφορτωτές από τις βενζίνες που έφερναν σε μαούνες ο Στάθης ο Στρατάκος, οι Γιανναριάνοι, ο Μαυροειδάκος. Οι βενζίνες, που έφερναν τα πράγματα από την Καλαμάτα 2 φορές την εβδομάδα ήταν των Κυρικιάνου, Κατσάκου και Λεβή. 

 Για την εργασία του αγωγιάτη πληρώναν φόρο τότε στον Έφορο Δημήτρη Τριανταφυλλόπουλο και στον ταμία Αλουμανή ή Θανάση Κουράκο, 10 δρχ. το χρόνο.

Βαρελάς:

1957: O γερο-Λυκούργος ο Zερβέας κατασκευάζοντας βαρέλια στον Aη Δημήτρη στο βουνό.  Φωτ. Iστορικό - Λαογραφικό Mουσείο Eξωχωρίου.

 Ήταν τεχνίτης, ειδικός στην κατασκευή βαρελόσχημων και σκαφοειδών σκευών, που τα κατασκεύαζαν από ξύλο βελανιδιάς, καρυδιάς, καστανιάς ή δρυός. Το ξύλο περνούσε από ειδική επεξεργασία και μετά το έκοβαν σε λεπτές σανίδες, που βρέχανε για να παίρνουν εύκολα την κατάλληλη κλίση. Κατόπιν περνούσαν τα σιδερένια στεφάνια, τα χτυπούσαν με το ματσακόνι για να σφίξουν καλά και μετά τοποθετούσαν τους δυο επίπεδους πυθμένες.

Γανωτής (Καλαντζής):

Τα παλιά μπακιρένια οικιακά σκεύη (ταψιά, καζάνια, κουτάλια, πιρούνια κλπ.), με τον καιρό οξειδώνονταν και έπρεπε να γανωθούν, να περαστεί δηλαδή η επιφάνειά τους με ειδικό μέταλλο (καλάι - κασσίτερος). Έτσι προστατεύονταν από τα δηλητηριώδη οξείδια του χαλκού. Η διαδικασία αυτή παλιά γίνονταν από ειδικούς τεχνίτες, συνήθως γυρολόγους, τους γανωτήδες. Είχαν μαζί τους τα απαραίτητα εργαλεία και έκαναν τη δουλειά τους επί τόπου, ενώ παλιότερα η πληρωμή τους ήταν σε είδος (αυγά, καλαμπόκι, σιτάρι). Αφού καθάριζαν καλά τα σκεύη, άλειφαν το εσωτερικό τους με σπίρτο και το τρίβανε με κουρασάνι (=τριμμένο κεραμίδι). Μετά κράταγαν το σκεύος με την τσιμπίδα πάνω από τη φωτιά και έριχναν μέσα το νησιαντήρι (=χλωριούχο αμμώνιο), για να στρώσει καλύτερα το καλάι πάνω στο χάλκωμα. Αφού το σκούπιζαν καλά, άπλωναν το λιωμένο καλάι σ' όλη την επιφάνεια του σκεύους μ' ένα χοντρό βαμβακερό ύφασμα... Στο τέλος το σκούπιζαν με καθαρό βαμβάκι για να γυαλίσει. 

Ζευγάς-όργωμα:

Οι εργασίες σποράς γίνονταν με πρωτόγονα μέσα: οι αγρότες χρησιμοποιούν το ίδιο άροτρο που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες την εποχή του Ησίοδου. Ο θερισμός γινόταν το καλοκαίρι. Θέριζαν με το δρεπάνι και συγκέντρωναν τα κομμένα στάχυα σε θημωνιές. Το αλώνισμα γινόταν στο αλώνι με αδοκάνα ή ντουκάνα που την έσερναν ζώα. Στη φωτό ο Κ.Καλαποθαράκος.

Οργωναν από το Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, τα περιβόλια της Μάνης. Κάβαλο, Πύργο, Κότρωνα, Λάγια. Στα αμπέλια στον Κάβαλο, έβάζαν ένα μουλάρι με ένα υνί και το μουλάρι καβάλαγε το αμπέλι (κούρβουλο) και δεν το έσπαγε. 

Αλώνισμα τον Ιούνιο-Ιούλιο. Με 2-4 μουλάρια έβγάζαν 2 αλωνιές. Τα μουλάρια ήταν καλικωμένα μπρος-πίσω. Τα μπροστινά συμπαγή, με πλάκα πέταλο, τα πίσω γερμανικά με νυχάκι να κρατάει στο χώμα. 

 Μούστος. Το Σεπτέμβρη με τουλούμια, κουβαλούσαν το μούστο από τον Κάβαλο στις ταβέρνες της Αρεόπολης, στον Πέτρο Μπαθρέλο, στον Πιερράκη, στο Γιάννη τον Ξιφαρά, Φιρφιρή, Φουρναράκο Κούλη. Τον Αύγουστο του Σωτήρος 6 Αυγούστου, γινόταν Ζωοπανήγυρι στην Αρεόπολη. Επίσης, πηγαίναν στα πανηγύρια στην Τρίπολη, στο Μυστρά, στη Σκάλα, το Γύθειο, Νησί Καλαμάτας, στη Θουρία, Μελιγαλά και αγόραζαν και πουλούσαν τα ζώα. 

 

Λιτριβάρης. 

Λιοτρίβι: Ο λιτριβάρης κυνηγάει το μουλάρι γύρω - γύρω  στα λιθάρια να κόψουν τις ελιές,  να γίνουν χαμούρι για το λάδι.  Φωτ. Γ. Bουρλίτη, 1955.

Με τα μουλάρια έπρεπε να κουβαλήσουν τις ελιές βρέξει-χιονίσει και έπαιρναν 5000 οκάδες λάδι τη χρονιά. Μετά από κάθε λαδιά, πήγαιναν τα μουλάρια στο πανηγύρι και τα πουλούσαν σε ξυλοκόπους για να τραβάνε τους κορμούς των δένδρων από τα δάση. Τα Λιτριβεία ήταν από του Αγίου Δημητρίου έως Φεβρουάριο - Μάρτιο. Δεν σταμάταγε η δουλειά βρέξει-χιονίσει. Είναι μια περίοδος που ο εργάτης δεν μπορεί να καθίσει καθόλου. Δούλευαν στα λιθάρια που τα γύριζαν τα μουλάρια 3-4 ώρες και κατόπιν άλλα μουλάρια. Δε σταμάταγε καθόλου, μόνο αν χαλούσε. Κοιμόντουσαν στα λιοκόκια. Φαΐ φέρνανε οι νοικοκυραίοι. Τα πρώτα χρόνια, μετά το ‘55 δεν έφερναν. Η πληρωμή ήταν αποκοπή 4000-5000 οκάδες το χρόνο. 

  Ν.Γ.Παπαδόπουλος για το www.manivoice.gr

 

Σχόλια

Υποβλήθηκε από Νικολαος Αυγερινος (χωρίς επαλήθευση) στις .

Επαγγελματα που χαθηκαν εδωσαν σ εναν λαον σιγουρο και στερεο υποβαθρο να επιξησει. Συχγρονα επαγγελματα δεν εγγυωνται διαρκεια. Η ραγδαια εναλλαγη συστηματων και τεχνολογιας αναιρει αρδην την ρηση μαθε τεχνη κι αστεινε, κι αν πεινασεις πιαστηνε. Η λυση. Πισω στις ριζες !

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.