Μανιάτικες λιχουδιές του χειμώνα ,μέσα από προσωπικές αφηγήσεις.

Διατροφικές συνήθειες το χειμώνα και τα Χριστούγεννα στη Μάνη

Η µανιάτικη διατροφή (ανατολικής Μάνης) 

Το ιδιαίτερο γεωλογικό χαρακτηριστικό που επικρατεί στην ανατολική Μέσα Μάνη διαµόρφωσε σε απόλυτο βαθµό την παραδοσιακή τοπική διατροφή. Το άγονο, άνυδρο και κυρίως κακοτράχαλο αυτό κοµµάτι γης ανάδειξη τον δικό του τρόπο επιβίωσης που βασίστηκε στην εκµετάλλευση και του ελάχιστου κοµµατιού γης που θα µπορούσε να έχει γεωργική απόδοση. Ακολούθως αναλύεται η διατροφή των κατοίκων της ανατολικής Μάνης ανάλογα µε την εποχή. 

 

ΧΕΙΜΩΝΑΣ 

Κατά την διάρκεια του χειµώνα το κυνήγι συνεχιζόταν αυτήν την φορά µε θήραµα την µπεκάτσα και παραπλήσια είδη. Αν και στην Μάνη δεν πέφτει πολύ χιόνι λόγω των ήπιων κλιµατικών συνθηκών ωστόσο υπήρχαν µεγάλες ποσότητες αυτών των πουλιών. Ιδιαίτερα στην περιοχή της Κολοκυθιάς µέσα στα βράχια τρύπωναν οι µπεκάτσες που οι Μανιάτες αφού τις σκότωναν τις µαγείρευαν µε παρόµοιο τρόπο µε τις πέρδικες (δηλ. µε ρύζι ή κοκκινιστή). 

Άλλο χαρακτηριστικό χειµωνιάτικο φαγητό ήταν οι κουταλίδες. Ήταν µικρές πρόχειρες πίτες που η Μανιάτισσα έφτιαχνε για να προσφέρει µια λιχουδιά στην οικογένεια. Ήταν γλυκές πίτες, που φτιάχνονταν από αλεύρι, νερό, λάδι και έµοιαζαν πριν τηγανιστούν σαν χηλός. Αφού τις τηγάνιζαν τις συνόδευαν µε µέλι ή µε ζάχαρη. Αν ήταν πολύ φουσκωτά τα πιττάκια αυτά οι γυναίκες τα έλεγαν φουσκάρια. 

 

Σήµα κατατεθέν της µανιάτικης διατροφής που φτιάχνονταν κυρίως το χειµώνα ήταν τα λαλάγγια. Οι τηγανίδες όπως συνήθιζαν να τις αποκαλούν στην ανατολική Μάνη αυτά του είδους πίτες, είναι στην ουσία κορδόνια τυλιγµένα, φτιαγµένα από ζυµάρι. Ασυνήθιστο είδος πίτας αν σκεφτεί κανείς το περίεργο σχήµα της. Ζύµωναν την ζύµη σε µακριά κορδόνια και την ώρα που τηγανίζονταν τα δίπλωναν στα τέσσερα. Όσο και αν φαίνεται περίεργο οι άντρες θεωρούνταν πιο επιδέξιοι στο δίπλωµα από τις γυναίκες. Μεγάλες ποσότητες αυτού του είδους πίτας συνήθιζαν να φτιάνουν την περίοδο των Χριστουγέννων. 

Διαβάστε εδώ τις καλύτερες συνταγές για παραδοσιακά λαλάγγια.

Χριστούγεννα 

Το νωπό κρέας οι Μανιάτες το γεύονταν συχνά κατά την διάρκεια των γιορτών. 

 Χαρακτηριστική είναι η παροιµία που λέγεται στην Μάνη: 

«Χριστού - Λαµπρή το κρέας το βαρεθήκαµε» 

 11 Διήγηση Θοδωρή Μιχαλακάκου 

12 Κατερίνα Εξαρχουλέα - Γεωργιλέα, Γεύσεις Μάνης, Αδούλωτη Μάνη, Αρεόπολη 2002 σ.60 

 Κατά την διάρκεια των Χριστουγέwων, ως µεγάλη γιορτή, το κρέας ήταν επιβεβληµένο. 

Όλα τα σπίτια στην Μάνη συνήθιζαν να διατηρούν σε ένα χωράφι κοντά στο σπίτι 2-3 χοιρινά. Έτσι την παραµονή των Χριστουγέwων ή ανήµερα έσφαζαν ένα από τα χοιρινά και το µαγείρευαν. Υπήρχαν διάφοροι τρόποι µαγειρέµατος. Ωστόσο η συνηθέστερη εκδοχή ήταν το χοιρινό µε σέλινο.  

Το σέλινο το άγριο ή πετροσέλινο όπως το λένε οι µανιάτες φυτρώνει άφθονο στις άγριες και βραχώδης πλαγιές της ανατολικής Μάνης. Έχει έντονη µυρωδιά και επιβεβαιώνει αυτούς που αποκαλούν την Μάνη βοτανικό παράδεισο. Το πόσο σηµαντικό ήταν για τις Μανιάτισσες αποτυπώνεται από µια παλιά σάτιρα που λέει πως όταν µια γυναίκα συνάντησε µια φίλη της και την ρώτησε πώς της φαίνεται ο νέος έγγαµος βίος της αυτή απάντησε: 

Κατσε κα καηµένη µου 

Βρήκα τέντζερο µικρό τσε ντέτζερο µεγάλο 

 

Συκέα και µουρέα και σέλινο στον τοίχο

Ο τρόπος µαγειρέµατος ήταν απλός. Έβραζαν το κρέας µέχρι κάποιο σηµείο και µετά έριχναν τα σέλινα, (αφού πρώτα είχαν ζεµατιστεί). Ετοίµαζαν αυγολέµονο και ύστερα αυγόκοβαν τα φαγητό. 

Την ίδια περίοδο κάποιες οικογένειες αν δεν ήθελαν χοιρινό στο γιορτινό τραπέζι (πράγµα σπάνιο) έσφαζαν κατσίκι ή αρνί. Στην ευρύτερη περιοχή της Μάνης, συνήθιζαν να το µαγειρεύουν µε ρίγανη ωστόσο στην ανατολική Μάνη συνήθιζαν να το µαγειρεύουν συνοδεία µάραθου. Το αρωµατικό αυτό χορταρικό έχει ιδιαίτερο βάρος στην κουζίνα της ανατολικής Μάνης, στην οποία φύετε περισσότερο από τα άλλα µέρη. Οι Μανιάτισσες µάλιστα της περιοχής της Κολοκυθιάς (δηλαδή τα χωριά του Κότρωνα) το χρησιµοποιούσαν περισσότερο από τις Μανιάτισσες της Λάγειας και των χωριών του Ταινάρου. Εδώ δεν πρέπει να ξεχνάµε ότι το Γύθειο µέχρι τον 19ο αιώνα ονοµαζόταν Μαραθονήσι

Πρακτικά µαγειρευόταν στον φούρνο, που κάθε µανιάτικο σπίτι είχε, µε πατάτες. Από πάνω πασπάλιζαν τον ψιλοκοµµένο µάραθο ώστε να ψηθεί µαζί µε το κρέας βγάζοντας όλα το άρωµα του. 

Διαβάστε εδώ

Χοιρινό με σέλινο - Το Χριστουγεννιάτικο φαγητό στη Μάνη

Την χειµερινή περίοδο µαγειρευόταν αυτό που πολλοί ονοµάζουν «εθνικό» φαγητό των Μανιατών. Ουσιαστικά ήταν ένας χυλός από αλεύρι, λάδι και νερό πρόχειρα καµωµένος που έδινε εύκολη λύση στην κουρασµένη Μανιάτισσα. Αποτελούσε πρακτική λύση για να χορτάσει κανείς µια πολυµελή οικογένεια. Έπαιρναν ένα µεγάλο τηγάνι και αφού έκαιγε το λάδι πρόσθεταν το αλεύρι µέχρι να γίνει πικρό το µείγµα. Ύστερα πρόσθεταν νερό. Ο λόγος που τρωγόταν συνήθως το χειµώνα ήταν γιατί σερβίρονταν καυτός.

Διαβάστε για την παρασκευή του πασπαλά εδώ

Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές για τον πασπαλά. Ο κρεµµυδοπασπαλάς είναι χαρακτηριστικό δείγµα. Στο υπάρχον µίγµα πρόσθεταν ένα µεγάλο κρεµµύδι κοµµένο σε ροδέλες και τσιγαρισµένο στο λάδι του τηγανιού. Άλλη παραλλαγή ιδιαίτερα αγαπητή στους Μανιάτες ήταν ο ορδυκοπασπαλάς. Στο υπάρχον µείγµα πρόσθεταν συκωτάκια ορτυκιού. Ωστόσο η πιο αγαπητή παραλλαγή την οποία όλοι περίµεναν τον χειµώνα που σφάζανε τους χοίρους ήταν ο συκωτοπασπαλάς που φτιαχνόταν µε τηγανιά κοµµατάκι από το συκώτι του ζώου. 

Σήµερα ο απλός πασπαλάς σπανίως µαγειρεύεται ενώ είναι απίθανο να το βρει κάποιος σε εστιατόριο. 

 Από την εξαίρετη εργασία επί πτυχίω του Γιάννη Φ. Μιχαλακάκου

 

 

Από τα φαγητά στη Μάνη του Κυριάκου Κάσση

Τα κρεμμυδοπίτταρα

Μια ειδική κατηγορία τηγανόψωμου που παρασκευάζεται κυρίως στα χωριά του Κατωπαγγιού είναι τα κρεμμυδοπίτταρα.

Από ντόπιες τσιγαρισμένες ψιλοκομμένες αγριοκρεμμύδες που τις πλάθουν μαζί με ζυμάρι και τις τηγανίζουν σαν τις τραβηχτές ή και σαν τις κουταλίδες.

Έχουν βαρειά μυρωδιά. Το απεχθάνονται οι μη Κατωπαγγιάτες Μανιάτες που κοροϊδεύουν τους Κατωπαγγιάτες «κρεμμυδοπιτταρούνια» ανάλογο μ' εκείνο που οι προσηλιακοί (Αν.) Μανιάτες κοροϊδεύουν τους Αποσκιερούς «κοκκινοποδαρούνια» (=με κόκκινα πόδια, επειδή το έδαφος της Δ. Μάνης ειδικά του τέως Δήμου Μέσσης, είναι σαν πορφύρα κόκκινο και ο κουρνιαχτός του κοκκινίζει τα πόδια). Κρεμμυδοπίτταρα φτιάχνονται και όπως οι λαχανόπιττες (βλ. πριν), αλλά από κρεμμύδες καλά ξεζουμισμένες. Είναι ο συνηθέστερος τρόπος παρασκευής τους.

Η Συνταγή για τα  κρεμμυδοπίτταρα εδώ

 

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.