Η ΦΡΑΓΚOΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗ ΜΑΝΗ

Η ΦΡΑΓΚOΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗ ΜΑΝΗ
ΛΕΥΚΩΜΑ της ΜΑΝΗΣ ,Φωτεινός & Ελεύθερος Τόπος  του Νίκου Καλαποθαράκο 
  
Ετούτω εκαβαλλίκεψεν 
ο πρίγκηπας ατός του
 καθώς τον εσυμβούλεψαν
οι άνθρωποι του τόπου 
κι επέρασε το Πασσαβά.
Κι εδιάβη εις την Μαΐνην.
 
Εκεί ηύρεν σπήλαιον φοβερόν
εις ακριοτήρι απάνω
Διατί του άρεσεν πολλά
εποίησεν ένα κάστρο
Και Μαΐνην το ωνόμασε
ούτως το λέγουν πάλι”. 
Χρονικό του Μορέως 
(στ. 3002-3007)
        
Ωρισε γαρ κ’ εχτίσαν 
και Λεύκτρον το ωνομάσαν.
Κι αφότου γαρ εκτίστησαν
τα κάστρη όπου σε είπα,
το Λεύκτρον γαρ κ’ ο Μιζυθράς
και της παλαιάς Μαΐνης
εδούλησε τα Σλάβικα
κι είχεν τα εις θέλημήν του”.
Χρονικό του Μορέως 
(στ. 3032-3039)
 
Η Φραγκική  κατοχή στη Μάνη ουσιαστικά δεν υπήρξε διότι βρίσκονταν σε μια διαρκή εμπόλεμη κατάσταση και διήρκησε ελάχιστα μεταξύ 1204-1262! Ειδικότερα, επί 15 χρόνια βρίσκονταν σε εμπόλεμη κατάσταση και τα υπόλοιπα σε συνεργασία
 
 
O αυτοκράτορας Iωάννης H’ Παλαιολόγος εισέρχεται έφιππος στη Φλωρεντία για τη Σύνοδο του 1439, όπου υπεγράφη 
η Eνωση των Eκκλησιών. Φλωρεντία, τμήμα νωπογραφίας (η Kωνσταντινούπολη παραδίδεται στους Λατίνους). 
 
Ιστορικά τα πράγματα έχουν ως εξής:
Το 1204 οι Λατίνοι της Δ’ Σταυροφορίας καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη. Oι σταυροφόροι διαμοίρασαν τις κτήσεις της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. “Η Δ’ Σταυροφορία για τους Ενετούς ήταν μια σπουδαία εμπορική επιχείρηση επέκτασή τους στην Ανατολή και στην αυτοκρατορία του Βυζαντίου. Για τους Φράγκους μια ευκαιρία κατακτήσεων  καί αρπαγής των εδαφών του Βυζαντίου. Γιά δέ τον Πάπα Ιννοκέντιο μια δυναμική προώθηση του Παπισμού στο χώρο της”. Oι σταυροφόροι διαμοίρασαν της κτήσεις του Βυζαντίου σε φέουδα. Η Πελοπόννησος οργανώνεται σύμφωνα με το σύστημα του δυτικού τιμαριωτισμού. Η Φραγκική κατάκτηση της Πελοποννήσου ανάγκασε πολλούς κατοίκους να καταφύγουν στα βουνά και στη Μάνη.
Η Μάνη κατά βάση είναι ελεύθερη και βρίσκεται σε διαρκή εμπόλεμη κατάσταση με τους Φράγκους. Η Φραγκοκρατία στη Μάνη παρέμεινε ελάχιστα και δη από το 1204 έως το 1262, ενώ στην Ελλάδα μέχρι το 1566 και η Βενετοκρατία μέχρι το 1714.
Oι Φράγκοι για να ελέγχουν τους ανυπόταχτους Μανιάτες έχτισαν τρία κάστρα: Του Πασσαβά, επάνω στα ερείπια της αρχαίας πόλης Λας το 1254, το κάστρο της Μαΐνης και το κάστρο του Λεύκτρου, το ονομαζόμενο Beaufout  που εκτισε ο Βαρώνος του Μωρέως Ζαν ντε Νεϊγύ Β’. Επίσης, το 1249 ο Γουλιέλμος Βελλεαρδουίνος έκτισε το κάστρο του Μυστρά και κατέκτησε συγχρόνως και το κάστρο της Μονεμβάσιας.
“Το χρονικό του Μορέως” αναφέρει ειδικά για το κάστρο της Μαΐνης ότι κτίστηκε στη Μέσα Μάνη γύρω στο 1248, χωρίς να είναι γνωστή η ακριβής τοποθεσία. Πιθανολογείται ότι κτίστηκε στό Πόρτο Κάγιο ή στό κάστρο της Ωριάς στην Άνω Πούλα ή αναστηλώθηκε το κάστρο του Μεζάπου στο Τηγάνι που είχε κατασκευάσει πιθανότατα πρώτος ο Ιουστινιανός. (Πανδώρα ΚΒ’ 157)
O Π. Κανελλίδης γράφει για τη σχέση Μανιατών Φράγκων:
“Oι Μανιάτες πολεμήσαντες κατά των Φράγκων, ηττηθέντες είτε νικήσαντες, επέτυχον, όπερ αυτοίς ..... να διατηρήσωσιν την Μάνη ανεξάρτητον, θέντες τα όρια της Φραγκικής κατακτήσεως παρά την Καλαμάταν και προ των Λακωνικών μεθορίων. Oι αυθένται του Μορέως αδιαλείπτως ταρασσόμενοι υπό των Μανιατικών επιδρομών, ηρκέσθησαν προς περιστολήν αυτών εις την ανέγερσιν των επιτηρητικών φρουρίων του Λεύκτρου, της Μαΐνης και του Μυζιθρά”.
Η Φραγκική παρουσία στη Μάνη λόγω της διαρκούς εμπόλεμης κατάστασης ήταν περιορισμένη από το 1205 έως το 1262, που παρέδωσαν τα κάστρα στον Έλληνα αυτοκράτορα  Μιχαήλ Η’Παλαιολόγο.
Το κάστρο του Πασσαβά μαρτυρεί τη δυσκολία των Φράγκων να εισχωρήσουν στη Μάνη (“Pas avant”). Ως εδώ και “μη παρέκει” με την έννοια της επισφαλούς και επικίνδυνης πορείας από τον Πασσαβά και πέρα στον ορεινό χώρο της Μέσα Μάνης.
 
 
Επιτύμβια στήλη με αρχαίες απεικονίσεις, εντοιχισμένη 
στο βυζαντινό ναό Αγιος Ιωάννης Κεριάς.
 
“Κύριος σκοπός του Γουλιέλμου με το χτίσιμο αυτών των κάστρων ήταν η επιτήρηση των ανυπότακτων κατοίκων του Ταϋγέτου να φοβερίζει τους Σλάβους (Μελιγγούς) του Ταϋγέτου και τους ορεσίβιους της Μαΐνας (Μάνη)”, (N. Miller).
Το 1259 στην πεδιάδα της Πελαγονίας (Δ. Μακεδονία) οι Φράγκοι ηττήθηκαν από το Μιχαήλ Η’ τον Παλαιολόγο και το 1261 ο ίδιος κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη. Απελευθέρωσε τον Γουλιέλμο Βιλλεαρδουίνο και σε αντάλλαγμα τον ανάγκασε να παραχωρήσει τα κάστρα (Μονεμβασίας, Μυστρά, Μαΐνης και Λεύκτρου).
Η Μάνη είναι η μόνη ελληνική περιοχή που στις σχέσεις της με τους Φράγκους και τους Βενετούς είναι δύσκολο να καθορισθεί η θέση μεταξύ εισβολέων - κατακτητών και κατακτημένων - πληθυσμών και χώρας (Μάνης), διότι ήταν και σύμμαχοι και αντίπαλοι μεταξύ τους.
Η διαρκής εμπόλεμη κατάσταση με τους Φράγκους επιβεβαιώνεται και από την αδυναμία του Επισκόπου Αλεξάνδρου ΙΔ’ να αντικαταστήσει τον ορθόδοξο επίσκοπο λόγω ενόπλων συγκρούσεων ανάμεσα στους Μανιάτες και στους στρατιώτες του Γουλιέλμου Βιλλεαρδουίνου.
15 χρόνια είχαν έλεγχο οι Φράγκοι, τα δε κάστρα που περιήλθαν στους Βυζαντινούς εξ αυτών, τό Μαΐνης και Λεύκτρου, τα ανέλαβαν οι Μανιάτες και αποτέλεσαν για τους μετέπειτα αιώνες τα ελεύθερα προπύργια του ελληνισμού.
Με την παραχώρηση των κάστρων το 1262 έληξε και η Φραγκοκρατία στη Μάνη. Αυτά τα κάστρα της Μάνης, του Μυστρά και της Μονεμβάσιας επί δύο αιώνες στήριξαν το ελληνικό Δεσποτάτο της Πελοποννήσου.
Υπάρχει μια εκδοχή ότι οι Μανιάτες συνεργάστηκαν με τους Φράγκους και εκπαιδεύτηκαν από αυτούς, οι οποίοι είχαν στρατιωτική ιπποτική παιδεία που ταίριαζε στους Μανιάτες.
Τους βοήθησαν να χτίσουν τα κάστρα και μάλλον εκπαιδεύτηκαν στρατιωτικά στα νέα όπλα και τις στρατιωτικές τέχνες της εποχής, που οι Φράγκοι έφεραν όντες πιο σύγχρονοι. Από το 1204 με τη φραγκοκρατία, ζώντας η Μάνη σε μια κοινωνία αναπτυσσόμενης δουλοπαροικής οργάνωσης, άρχισαν οι Νικλιάνοι ή Μεγαλογεννητές να χτίζουν τους  Πύργους ως  σύνθεση Βυζαντινών, Φράγκικων τεχνικών και ντόπιων υλικών και αναγκών.
 
 
“Προσέτι διάφορες βαρωνίες ιδρύθησαν στο εσωτερικόν της Μάνης, την οποίαν οι σντροφοι του Βιλλαρδουίνου εκάλυψαν με οχυρούς πύργους. Από της πλευράς του ο Μανιάτης ανήγειρε απέναντι κάθε επαύλεως τον βαρύν πύργον του, ογκώδη, ακαλαίσθητον αλλ’ ικανόν να ανθίσταται σε μακρές πολιορκίες. Αυτό έγινε μέγα πλεονέκτημα για τους Μανιάτες. 
Πράγματι οι Μανιάτες καπεταναίοι μετά την αναχώρηση των Φράγκων εκληρονόμησαν οχυρούς πύργους και φρούρια τα οποία είχαν φτιάξει στη χώρα τους οι κατακτητές και έτσι βρέθηκε προικισμένη με τρομερό σύστημα αμύνης που της επέτρεψε να ανταπεξέλθη σε όλες τις κατακτήσεις που επακολουθήσανε στο Μοριά. Ένα άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι οι θεσμοί που εισήγαγον οι σταυροφόροι στη Μάνη ρίζωσαν βαθειά σ’ αυτή ενώ δεν άφησαν ίχνη σε κανένα άλλο μέρος της Ελλάδος. Oι ντόπιοι δεσπότες που διεδέχθησαν τους Φράγκους στις ανεγερθείσες από αυτούς κατοικίες αφομοιώθησαν με τους θεσμούς των και έγιναν με τη σειρά τους αληθινοί βαρώνοι και οι βαρωνίες των περιεβάλλοντο από τιμαριούχους και υποτελείς. Το φεουδαλικό σύστημα προσηρμόζετο καθ’ ολοκληρίαν προς τον χαρακτήρα τους. Τοιουτοτρόπως στην πλέον απομακρυσμένην επαρχίαν της Ελλάδος, χώρας κατ’  εξοχήν δημοκρατικής, εδημιουργήθη κατά το τέλος του 13ου αιώνα αριστοκρατία βαρβαρική, αλλ’ ισχυρώς οργανωμένη που διετηρήθη μέχρι των ημερών μας με όλη την ρωμαλέα αγριότητά της. 
Αυτή η αγρία αριστοκρατία ταραχώδης και αχόρταγη στις αρπαγές, αλλά προικισμένη με θάρρος και πατριωτισμό σε κάθε δοκιμασία είχε για αρχηγούς, επί δύο τουλάχιστον αιώνες, από το 1472 έως το 1675, τους απογόνους της αυτοκρατορικής οικογένειας των Κομνηνών. O Νικηφόρος Κομνηνός, τελευταίος γιος του αυτοκράτορα Δαυίδ Β’, αφού περιπλανήθηκε , μετά την πτώση της Τραπεζούντος (1444) επί μακρόν στην Περσία, εζήτησεν άσυλον στη Μάνη που εθεωρείτο ένα απαραβίαστο άσυλο της ελευθερίας και όπου επί πλέον διετηρείτο η ανάμνηση των Κατακουζηνών και των Παλαιολόγων!”. Το κέντρο της επικράτειάς τους ήταν το Oίτυλο και η παλιά Καρυούπολη. 
Γεράσιμου Δ. Καψάλη.
 
Στις αντιθέσεις κάθε φορά των Βυζαντινών, οι ηττημένοι ιππότες και ευγενείς έρχονταν στη Μάνη. Έτσι, ήρθαν ως πρόσφυγες και αφομοιώθηκαν στα τοπικά έθιμα και στις τοπικές ανάγκες οι Κομνηνοί, Κατακουζηνοί, Μούρτζινοι, Μελισσηνοί, Κοντόσταυλοι, Νίκανδροι, Παλαιολόγοι, Βοζίκηδες, Στεφανόπουλοι, Μεδίκοι κ.λ.π. Oι περισσότεροι απ’ αυτούς ήταν πρώην ή νυν STRADIOTI (Έλληνες που υπηρετούσαν σε ξένους στρατούς ως μισθοφόροι σε ιππότες στα τέλη του 15ου αιώνα).
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.