Η Καστροπολιτεία του Μυστρά

Η Καστροπολιτεία του Μυστρά

Μετά την 4η σταυροφορία του 1204 ολοκληρώθηκε η κατάκτηση της Πελοποννήσου από τους Φράγκους. Το 1249 ο τρίτος ηγεμόνας της Αχαΐας Γουλιέλμος Β’ Βιλεαρδουίνος έχτισε το κάστρο του, στην ανατολική πλευρά του Ταϋγέτου, πάνω στο λόφο του Μυστρά (632μ.). Βρίσκεται 5χλμ. Βορειοδυτικά από την σημερινή Σπάρτη. Το λεγόμενο κάστρο του Μυστρά ή Μυζηθρά, όνομα που πήρε από το σχήμα του λόφου ή από τον τοπάρχη Μυζηθρά. Επίσης γνωστός ως η έδρα του Δεσποτάτου του Μορέως ή το τελευταίο λίκνο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Έχτισε το κάστρο για να προστατεύει την κοιλάδα του Ευρώτα από τις Σλαβικές φυλές που κατοικούσαν στο βουνό. Ο Μυστράς πρόσφερε ασφάλεια, έτσι οι κάτοικοί του αποφάσισαν να χτίσουν τα σπίτια τους στην γύρω πλαγιά.

 

    Το 1262 το κάστρο του Μυστρά παραδίδεται μαζί με τα κάστρα της Μαΐνης, της Μονεμβασιάς και του Γερακίου στο Βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο, ως λίτρα για την απελευθέρωση του Φράγκου πρίγκιπα Γουλιέλμου Β’ Βιλεαρδουίνου, ο οποίος είχε αιχμαλωτιστεί από τους Βυζαντινούς ,στη μάχη της Πελαγονίας.

 

    Το 1282 η έδρα του Βυζαντινού αυτοκράτορα μεταφέρεται απ’ την Μονεμβασιά στο Μυστρά.  Το 1349 γίνεται η πρωτεύουσα του ημιαυτόνομου Δεσποτάτου του Μορέως και με τον Μανουήλ Καντακουζηνό ,ως δεσπότη του ,με ισόβια θητεία. Το 1383, ορίζεται ο Θεόδωρος Α’ ως δεσπότης του Μυστρά και έτσι ξεκινά η περίοδος της Δεσποτείας των Παλαιολόγων. Στις 6 Ιανουαρίου 1449 στέφεται αυτοκράτορας ο Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος, ο προτελευταίος «Δεσπότης». Η Δεσποτεία των Παλαιολόγων λήγει το 1460.  Στην συνέχεια περνάει από τα χέρια διαφόρων κατακτητών. Η τελική καταστροφή της καστροπολιτείας συντελείται το 1824 με την εισβολή των στρατευμάτων του Ιμπραήμ πασά.  Το 1834 ιδρύεται η Σπάρτη και ο Μυστράς εγκαταλείπεται από τους κατοίκους της.  Το 1955 η καστροπολιτεία κηρύσσεται αρχαιολογικός χώρος και αποχωρούν και οι τελευταίοι κάτοικοι.

 

    Η Βυζαντινή καστροπολιτεία χωρίζεται σε δυο οικιστικές ζώνες, στην «Άνω χώρα» και στην «Κάτω χώρα», η κάθε μία είχε την δική της προστασία και σημαντικά κτίρια και περισσότερες από 25 εκκλησίες βρίσκονται στο εσωτερικό της. Παρατηρούνται δύο οχυρωματικές σειρές. Είχε τρεις πύλες, την πάνω πύλη, δηλ. την κυρίως πύλη του κάστρου, την οχυρωμένη με πύργο πύλη στο εξωτερικό τοίχος και την πύλη του Ναυπλίου, στην βορινή πλευρά του εσωτερικού τείχους. Τέλος, υπάρχει και η πύλη της Μονεμβασιάς που χρησιμεύει για την εσωτερική επικοινωνία μεταξύ «Άνω χώρας» και «Κάτω χώρας».

 

    Από το β’ μισό του 13ου αιώνα διαμορφώνεται η «Άνω χώρα», στην οποία βρίσκονται οικίες, ναοί,  παρεκκλήσια, η εκκλησία της Αγίας Σοφίας αλλά και το συγκρότημα των παλατιών που είναι χτισμένο πάνω στο λόφο. Ολοκληρώθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα. Ήταν το σημαντικότερο κτήριο της κοσμικής αρχιτεκτονικής, καθώς ήταν η έδρα και η κατοικία του Δεσπότη και της οικογένειάς του. Παρουσιάζει δύο σημαντικές πτέρυγες, την πτέρυγα των Καντακουζηνών που χτίζεται στις αρχές β’ μισού του 14ου αιώνα και την πτέρυγα των Παλαιολόγων που χτίζεται στις αρχές του 15 ου αιώνα.

 

Oικία του Λάσκαρη

    Η «Κάτω χώρα» περιέχει οικίες, ναούς και μεγάλα αρχοντικά σπίτια, όπως η πολύ γνωστή «οικία του Λάσκαρη», η «οικία του Χρόνη», η «οικία του Φραγκόπουλου» και η «οικία στον πλάτανο».

 

    Οι επτά μεγαλύτερες και καλύτερα διατηρημένες εκκλησίες είναι του Αγίου Δημητρίου, οι ναοί της μονής Βροντοχίου, της Αγίας Σοφίας, της Περιβλέπτου, της Ευαγγελίστριας και της Παντάνασσας.

 

    Ο ναός του Αγίου Δημητρίου συνδυάζει το «μικτό τύπο του Μυστρά», την τρίκλιτη βασιλική, στο ισόγειο και τον πεντάτρουλο σταυροειδή εγγεγραμμένο ,στο υπερώο.  Θεωρείται από τους παλαιότερους ναούς της καστροπολιτείας και χρονολογείται γύρω στο 1270. Την τελική μορφή του την πήρε κατά το β’ μισό του 15ου αιώνα. Κατείχε την θέση του μητροπολιτικού ναού και χρησίμευε ως έδρα του μητροπολίτη Λακεδαιμονίας. Το 1449 μέσα στο ναό, πάνω στην πλάκα με το ανάγλυφο δικέφαλο αετό, ο οποίος βρίσκεται στο δάπεδο, κάτω από τον τρούλο, έγινε το 1449 η στέψη του αυτοκράτορα Κων/νου ΙΑ’ Παλαιολόγου. Έξω από τη εκκλησία και κλεισμένο μέσα στα κάγκελα, το αίμα του Μητροπολίτη Ανανία, που τον έσφαζαν οι Τούρκοι το 1767.

 

    Στην μονή Βροντοχίου υπάγονται δύο ναοί, οι Άγιοι Θεόδωροι και η Παναγία η Οδηγήτρια. Οι Άγιοι Θεόδωροι είναι ένας οκταγωνικός ναός με τρεις χαμηλές αβαθείς αψίδες ιερού στα ανατολικά. Η ανέργεσή της έγινε μεταξύ 1290-1295. Οι παραστάσεις της χρονολογούνται στα τέλη του 13ου αιώνα. Ο ναός της Παναγίας της Οδηγήτριας ή Αφεντικό ανήκει στο «μικτό τύπο του Μυστρά». Κατασκευάστηκε από τον ηγούμενο Παχώμιο κατά το 1310. Οι τοιχογραφίες της χρονολογούνται στις αρχές του 14ου αιώνα.

 

    Ο ναός της Αγίας Σοφίας ιδρύθηκε τον 14ο αιώνα από τον Μανουήλ Καντακουζηνό, τον πρώτο δεσπότη του Μυστρά. Ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του δίστυλου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο. Στο δάπεδο υπάρχει μονόγραμμα του κτήτορα Μανουήλ Καντακουζηνού με οικόσημο των Παλαιολόγων.

 

    Ο ναός της Περιβλέπτου ή του Άγίου Νικολάου ανήκει στον τύπο του σύνθετου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο. Χτίστηκε μετά την κατάληψη της καστροπολιτείας από τους Τούρκους το 1460.

 

    Ο ναός της Ευαγγελίστριας χρονολογείται στον 14ο αιώνα, ανήκει στο τύπο του δίστυλου σταυροειδή εγγεγραμμένου με τρούλο ναού. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν κάποια χαραγμένα στο εξωτερικό των τοίχων, στα οποία περιλαμβάνεται και το όνομα «Φραντζής».

 

    Ο ναός της Παντάνασσας εγκαινιάστηκε το Σεπτέμβριο του 1428. Συνδυάζει το «μικτό τύπο του Μυστρά», όπως και ο ναός της Παναγίας Οδηγήτριας και του Αγίου Δημητρίου. Ο εσωτερικός διάκοσμος φανερώνει την επιρροή της δύσης στην τέχνη. 

Φωτογραφίες : www.panoronamio.com

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.