Αναλαμπές ιστορίας στο εύφορο αρχαίο Έλος Λακωνίας (σημερινή Σκάλα).

 
Η ιστορία των Ειλώτων στο πάντα εύφορο αρχαίο Έλος Λακωνίας (σημερινή Σκάλα).
 
Η Σκάλα είναι μια κωμόπολη χτισμένη στη δεξιά όχθη του Ευρώτα, λίγο πριν το ιστορικό ποτάμι βγει στη θάλασσα. Η περιοχή έχει πολλά νερά για πότισμα. Μέσα στη Σκάλα πηγάζει κι ο Βασιλοπόταμος, ένας πλούσιος παραπόταμος του Ευρώτα, χαμηλότερα είναι η λιμνούλα Βιβάρι, που κάποτε τα ψάρια της τα νέμονταν η βαλιντέ Σουλτάνα. O προσχωσιγενής αυτός κάμπος πριν τα μέσα του περασμένου αιώνα ήταν κατάφυτος από ορυζώνες.
 Η περιοχή λοιπόν ήταν πάντα γόνιμη, καλλιεργείται και σήμερα εντατικά με διάφορα αγροτικά προϊόντα, ακόμη και με υδροπονία Είναι κληρονόμος των τραγουδισμένων ομηρικών πληθυσμών «οι τ΄ αρ᾽ Αμύκλας είχον Έλος τ’ έφαλον πτολίεθρον..» (Ραψ. Β΄). 
Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς αποδίδουν την ονομασία των δούλων της Λακωνικής, των Ειλώτων (, στο Έλος του οποίου οι κάτοικοι αντιτάχθηκαν σθεναρά στην εισβολή των Δωριέων και έγιναν τελικά δούλοι τους. 
 
Το Έλος πάλι,ονομάστηκε έτσι από τους βάλτους των εκβολών του Ευρώτα. 
Δούλους διατηρούσε εδώ η αρχαία Λακεδαίμων, όπως και η ρωμαϊοχριστιανική μετεξέλιξή της, 
Ενδεικτικά για το τι συνέβαινε σχετικά στους Βυζαντινούς χρόνους στο Μοριά, αναφέρεται πως η Πατρινή αρχόντισσα Δανιηλίδα, πήγε στην Πόλη με φορείο βασταζόμενο από 300 νεαρούς δούλους, και πως στην Πάτρα περί το 805, οι Σλάβοι που την πολιόρκησαν και νικήθηκαν, έγιναν όπως λέει ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, δούλοι στα κτήματα του ναού του αγ.Αντρέα. 
 Υπάρχουν και κάποιοι απόγονοι των Σλάβων Εζερών και Μηλιγγών, που κατοίκησαν τη Λακωνία, στα έλη της και στα βουνά της, στα χρόνια του Βυζαντίου, κάπου από τον 8ο αιώνα. «Μόνοι δε οι Εζερίται και οι Μιληγγοί κατελήφθηκαν υπό την Λακεδαιμονίαν και το Έλος και επειδή όρος εστίν εκείσε μέγα και υψηλότατον, καλούμενον Πενταδάκτυλος (εννοεί τον Ταϋγετο), και εισέρχεται ώσπερ τράχηλος εις την θάλασσαν…» (Κων. Πορφυρογέννητος «Προς τον ίδιον υιόν…»).
 
Το 'Έλος των προϊστορικών χρόνων μαρτυρείται πρώτη φορά από τον 'Όμηρο στον Νέων κατάλογο ως εφαλον πτολίεθρον [Β 584], δηλαδή παραθαλάσσιο πολιτισμό. Κατά τους ιστορικούς χρόνους, ήταν μέρος της επικράτειας τής Σπάρτης και όχι περιοικίδα περιοχή. Μνεία τού 'Έλους γίνεται από το Θουκυδίδη όταν αναφέρει την καταστροφή του από το Νικία κατά τις επιχειρήσεις τού Έτους 424/3 [Ουκ. Δ, 54, 4] κατά τη διάρκεια δηλαδή του πελοποννησιακού πολέμου. Ενάντια στην περιοχή τού 'Έλους, κινήθηκαν και οι Θηβαίοι το Έτος 369 π.χ. [Ξενοφ, Έλλ. ΣΤ, 5, 32], ενώ από τον Πολύβιο [Υ, 19] πληροφορούμαστε οτι το 'Έλος ήταν ή πλείστη και καλλίστη χώρα τής Λακωνικής, όταν εξιστορεί τα γεγονότα της εισβoλης του Φιλίππου του Ε' στη Λακωνία και την εγκατάσταση του στρατοπέδου του στο 'Έλος.
Κατά την εποχή τού Στράβωνος [8, 5, 2 = C 363] ήταν μια "κώμη" σε "ελώδες χωρίον" (ε'ίθ' ελώδες υπέρκειται χωρίον και κώμη &Έλος). Ό Παυσανίας, αναφέρει ότι το Έλος χτίστηκε από το νεώτερο γιο τού Πέρσες, τον Ελιο και αργότερα υποτάχθηκε από στους Δωριείς [Παυσ. ΠΙ, 20, 6].
Οι Λακεδαιμόνιοι κατέστρεψαν το 'Έλος που μέχρι τότε κατείχαν οι Αχαιοί και νίκησαν σε μάχη τους Άργείους, οι όποίοι προσέτρεξαν σε βοήθεια των Αχαιών όταν ήταν βασιλιάς ο Αλκαμένης, γιος τού Τηλέκλου [Παυσ. ΠΙ, 2, 7],
Στην εποχή τού Παυσανία όμως ήταν μια παραθαλάσσια ερειπωμένη πολίχνη που απείχε 80 στάδια, από το οχυρό της Τρινάσου [Παυσ, ΠΙ, 22,4], στην ανατολική πλευρά στη σημερινής πεδιάδας και 30 στάδια από τις Άκριές, στη σημερινή Κοκκινιά της Γλυκόβρυσης.
Τέλος, από τον ίδιο περιηγητή, αλλα και από επιγραφικές μαρτυρίες είναι γνωστό το ιερό της Κόρης στο 'Έλος από όπου μεταφερόταν σε τακτές ήμέρες το ξόανό της στο Ελευσίνιο, στα σημερινά Καλύβια της Σοχάς
 
 
Το σύγχρονο Έλος
 
Σήμερα η λακωνική κωμόπολη, χτισμένη στην ίδια εύφορη πεδινή έκταση, αποτελεί το εμπορικό και οικονομικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Φημίζεται για τα εσπεριδοειδή, το εξαιρετικό ελαιόλαδο και τα άφθονα κηπευτικά της.
 
Στα σημαντικότερα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής της Σκάλας συγκαταλέγονται το φαράγγι του Ευρώτα, με όμορφο ανάγλυφο, το δέλτα του Ευρώτα, υγρότοπος σπάνιας χλωρίδας και πανίδας, η βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, στο ομώνυμο χωριό, και το Παλαιομονάστηρο (μονή Κλεισούρας), σπηλαιώδης ναός με αξιόλογες τοιχογραφίες και μνημείο ολοκαυτώματος, σε απόσταση 7 χλμ ΝΔ από το χωριό Βρονταμά.
 
Από γεωγραφικής απόψεως, η Σκάλα, έδρα του Δήμου Ευρώτα, βρίσκεται στην καρδιά της Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας, γεγονός που την καθιστά ιδανικό ορμητήριο για εξορμήσεις στην ιστορική Σπάρτη, το γραφικό Γύθειο και την πανέμορφη Μονεμβασιά, καθώς και τις υπέροχες παραλίες του Λακωνικού κόλπου.
 
ΠΗΓΕΣ:
diakopes.gr
omadaethnikonlakonias.blogspot.gr
roides.wordpress.com
 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.