Αγνό θαλασσινό αλάτι από τη Μάνη

Αλάτι: αγνό θαλασσινό αλάτι από τη Μάνη του Ηλία Δημ. Γατέα
 
Αλάτι: αγνό θαλασσινό αλάτι από τη Μάνη
 
Το μανιάτικο αλάτι είναι προϊόν εξάτμισης του θαλασσινού νερού διά της φυσικής οδού με την ηλιακή θερμότητα. Το θαλασσινό νερό στην περιοχή του Μεσσηνιακού κόλπου έχει περιεκτικότητα αλατιού 2% περίπου. Είναι Αρίστης ποιότητας γιατί στο Μεσσηνιακό κόλπο δεν υπάρχουν αποχετευτικά δίκτυα, ούτε ποταμοί να εκβάλλουν, που έχουν γλυκό νερό και μεταβάλλουν την περιεκτικότητα του θαλασσινού νερού, εκτός από μια μικρή περιοχή γύρω από την Καλαμάτα. Η Μάνη  απέχει από την Καλαμάτα 25-30 μίλια περίπου.
 
Στη Μάνη και στη γύρω περιοχή υπάρχει ένας άγραφος θεσμός από τα παλιά χρόνια και διατηρείται ευλαβικά μέχρι και σήμερα, όπου κάθε οικογένεια, για την παραγωγή του αλατιού της, κατέχει ένα κομμάτι της δημόσιας βραχώδους ακρογιαλιάς και όλοι σέβονται την άτυπη αυτή ιδιοκτησία.
 
Το χειμώνα η θάλασσα με τα κύματα γεμίζει τις μεγάλες λεκάνες που βρίσκονται στις βραχώδεις ακτές. Αυτή είναι η πρώτη ενέργεια για την παραγωγή του αλατιού. Τον Ιούνιο μήνα που έχει ανέβει η θερμοκρασία του περιβάλλοντος και ο ήλιος βράζει τα πάντα αρχίζει και η συμμετοχή των κατοίκων. Στα βράχια επάνω εκτός από τις μεγάλες λεκάνες υπάρχουν και πολλές μικρές, σε διάφορα μεγέθη και χωρητικότητας, από 2-20 κιλά νερού.
 
Βγάζουν από τις μεγάλες λεκάνες το θαλασσινό νερό το οποίο έχει υποστεί μία σχετική εξάτμιση και η περιεκτικότητά του σε αλάτι είναι μεγαλύτερη και το μεταφέρουν στις μικρές λεκάνες, οπότε μεγαλώνει η επιφάνεια και γίνεται μεγαλύτερη και καλύτερη εξάτμιση. Έχουν επίσης θερμανθεί και τα βράχια από την ημερήσια ηλιακή ακτινοβολία και η εξάτμιση συνεχίζεται και τη νύχτα που δεν υπάρχει ήλιος.
 
 
Όταν αδειάσουν οι μεγάλες λεκάνες από τη μεταφορά του νερού στις μικρές ξαναγεμίζοντας με θαλασσινό νερό έτσι ώστε να προ εξατμίζεται και να προετοιμάζεται για την καινούργια μεταφορά στις μικρές λεκάνες.
 
Για να ολοκληρωθεί η διαδικασία και η παραγωγή του αλατιού χρειάζονται 20-30 ημέρες ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τα παλιά χρόνια η άντληση από τη θάλασσα και η μεταφορά στη μεγάλες λεκάνες γίνονταν με τον κουβά. Για να γίνει η άντληση από τη θάλασσα και η μεταφορά στη συνέχεια στις πιο μικρές λεκάνες τόσων τόνων νερού χρειάζονταν μεγάλος κόπος και ιδρώτας.
 
 
Σήμερα χρησιμοποιούν βενζιναντλίες για την άντληση του νερού από τη θάλασσα και τη μεταφορά του στις λεκάνες, η βαριά δουλειά είναι η συλλογή του αλατιού που γίνεται με ένα κουτάλι της σούπας. Το αλάτι της Χοτάσιας και της Τραχήλας κατά γενική ομολογία των καταναλωτών υπερέχουν σε νοστιμιά από τα αλάτια της γύρω περιοχής και αυτό νομίζω οφείλεται και προέρχεται από τα συστατικά του βράχου. Η υφή της πέτρας με την οποία έρχεται σε επαφή το νερό του δίνει αυτή την ιδιαίτερη νοστιμιά.
 
Απ' ότι θυμάμαι τα δύσκολα χρόνια της φτώχειας που μάστιζε την περιοχή μας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, 1900-1950, το αλάτι ήταν το αγαθό που μας βοηθούσε να το ανταλλάσσουμε με διάφορα προϊόντα (ντομάτες, γλυκοκολόκυθα, κρεμμύδια, πατάτες κ.α.) με τους κατοίκους των γύρω περιοχών από τους οποίους έλειπε το αλάτι. Τη νοστιμιά του Μανιάτικου αλατιού μπορείς να τη νιώσεις τρώγοντας μια αλατισμένη ντομάτα.
 
Για την παραγωγή του αλατιού δεν είχαμε να αντιμετωπίσουμε μόνο τις καιρικές συνθήκες, όπου αν το καλοκαίρι ήταν δροσερό ή είχε βροχές η παραγωγή μας ήταν μειωμένη, ενώ με καλές καιρικές συνθήκες (θερμό καλοκαίρι χωρίς βροχές) η παραγωγή μας ήταν αρκετά αυξημένη, αλλά και τους χωροφύλακες της περιοχής γιατί το αλάτι ήταν παράνομο και λαθραίο προϊόν, ο νόμος ήταν σκληρός και αμείλικτος.
 
Το 1887 το Ελληνικό κράτος πήρε ένα δάνειο από την Αγγλία το οποίο δεν μπόρεσε να το εξοφλήσει. Για αυτό το λόγο το 1911 μας επέβαλλαν διεθνή οικονομικό έλεγχο (τύπου μνημονίου) στον οποίο περιέλαβαν το πετρέλαιο, τα τσιγάρα, τα σπίρτα, τις τράπουλες και το αλάτι. Τα είδη αυτά μπορούσαν να πωληθούν μόνο από ειδικά κρατικά καταστήματα τα λεγόμενα "Μονοπώλια" με επικόλληση μιας ταινίας που έγραφε ΔΟΕ με ειδικό φόρο για την εξόφληση του δανείου. Το μνημόνιο αυτό το πληρώναμε από το 1911 έως το 1959 όπου και το κατάργησε ο  Καραμανλής.
 

του Ηλία Δημ. Γατέα

ΠΗΓΗ: Η Φωνή του Αγ, Νίκωνα

 
 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.