Αγιογράφοι στην Έξω Μάνη

 Αγιογράφοι στην Έξω Μάνη

Καμπινάρι Πλάτσας, Άγιος Νικόλαος, ο Χριστός στην Πρόθεση

Η περίοδος άνθισης και ανάπτυξης, της ναοδομίας στην Μάνη, αυξάνεται κατά τον 18ο αιώνα. Πολλοί ναοί κτίζονται τότε, ενώ οι παλαιότεροι διακοσμούνται με νέα σύνολα τοιχογραφιών. Το Κουτήφαρι –οι αρχαίες Θαλάμαι- η Λαγγάδα και το Νομιτσί αναπτύσσουν μεγάλη παράδοση στην αγιογραφία. Η παράδοση αυτή γρήγορα θα πάρει τα χαρακτηριστικά σχολής. Οι μορφές των αγίων γίνονται στενόμακρες, ωχρές και ισχνές. Οι ζωγράφοι προσπαθούν να δώσουν μια πνευματικότητα στο έργο τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά θα γίνουν παροιμιώδη. Έτσι εάν κάποιος ήταν πολύ αδύνατος χαρακτηριζόταν ως «κουτηφαριώτης άγιος». Δεκάδες κουτηφαριώτες αγιογράφοι διακόνησαν την τέχνη τους σε όλη την Μάνη, ανιστορώντας και ζωντανεύοντας εκατοντάδες εκκλησίες και Μονές.

Σήμερα υποστηρίζεται βάσιμα η καταγωγή από το Κουτήφαρη, ενός από τους μεγαλύτερους δασκάλους και ανανεωτές της νεοελληνικής ζωγραφικής, του Παναγιώτη Δοξαρά (1662-1729), καλλιτέχνη, πολεμιστή και μέλους μεγάλης οικογένειας ζωγράφων.

 Κάμπος, Άγιοι Θεόδωροι. Μια άλλη Κουτηφαριάνικη οικογένεια αγιογράφων είναι οι Γεννηματαίοι και αυτοί όπως και η οικογένεια Δημαγγελέα έχουν βυζαντινή καταγωγή. Τα αδέλφια Παναγής και Γεώργιος συνεργάστηκαν στο καθολικό της Μονής Βαϊδενίτσας το 1862, στο ξυλόγλυπτο τέμπλο.

 

Καστάνια, Άγιος Πέτρος, ο Άγιος Νικόλαος με ανάγλυφο φωτοστέφανο

Από το Κουτήφαρη ο Αναγνώστης Σελεμπερδάκης τοιχογραφεί το 1750 το ναό Αγίου Νικολάου Πραστείου, ο Αναγνώστης Δημαγγελέας στα 1743 το δίδυμο ναό των Αγίων Σπυρίδωνα και Βασιλείου, καθώς και το εξαίρετο μνημείο της εποχής, το καθολικό της μονής Ντεκούλου στο Οίτυλο το 1765.

Την οικογενειακή παράδοση του Αναγνώστη Δημαγγελέα, συνεχίζει ο Πούλος Δημαγγελέας που το 1785 αγιογραφεί με τρεις ακόμα τεχνίτες, τον Άγιο Νικόλαο Δολών. Η Κουτηφαριάνικη παράδοση συνεχίζεται και ζωγράφοι όπως οι Ακάκιος, Γεώργιος Γεννηματάς, Ηλίας Κουλουφάκος, Ηλίας Κουτήφαρης, τοιχογραφούν εκκλησίες ή ζωγραφίζουν εικόνες μέχρι και τον 19ο αιώνα.

Καθώς ήταν επαγγελματίες αγιογράφοι, εργάζονταν όλο το χειμώνα ζωγραφίζοντας σε ξύλο μικρά εικονίσματα. Για τον λόγο αυτό, οι Κουτηφαριάνοι ήταν γνωστοί στη Μέσα Μάνη με το παρωνύμιο «κονισματάδες».

 Δολοί, Αγία Παρασκευή

 Το γειτονικό χωριό Λαγκάδα είναι και αυτό ένα μικρό πολιτιστικό κέντρο. Αναφερθήκαμε στον Αναγνώστη που εργάζεται με το Νικόλαο από το Νομιτσή, αλλά από εδώ εμφανίζονται και δυο τεχνίτες μιας τέχνης που δεν απαντήσαμε αλλού. Πρόκειται για τους βιβλιογράφους κωδίκων: τον ιερομόναχο Αλέξη με όνομα κλητικόν Μακάριος, γραφέα νομοκάνονα της Μονής Μεγάλου Σπηλαίου του 1746 και τον Αναγνώστη Παπαδόπουλο «το επίκλην Μιχαλίτζης», δημιουργό ενός κώδικα του 1802 με ωραία έγχρωμα επίτιτλα και αρχικά γράμματα.

Φαίνετιαι ότι η Ανδρούβιστα και το Πραστίο ήταν κέντρα δραστηριοτήτας: ο Αναγνώστης Φιλιππάκης από το Ξεχώρι και ο Αναγνώστης Καλλιεργάκης από το Πραστείο στα 1785 τοιχογραφούν τον Άγιο Νικόλαο Κάτω Δολών και το 1787 τη Ζωοδόχο Πηγή στο Κάστρο της Ζαρνάτας.

Αναδημοσίευση στην εφημερίδα "ΜΑΝΙΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ" 

ΠΗΓΗ

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.