«Άχθος» για τη Μάνη τα αιολικά πάρκα

«Άχθος» για τη Μάνη τα αιολικά πάρκα

Μάνη: Τάσεις βιώσιμης Ανάπτυξης

Τα Αιολικά πάρκα είναι στοιχεία εκτός κλίμακας της περιοχής

ΣΕΝΑΡΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Το κύριο μορφολογικό στοιχείο αποτελεί η λιτότητα και η ένταξη στο λακωνικό τοπίο

1. Τρέχον σενάριο

Κατ’ αρχήν στην περιοχή υπάρχει μια διαφαινόμενη τάση εγκατάλειψης και ερήμωσης, που συνδέεται τόσο με τη γήρανση του πληθυσμού, όσο και με τη φθίνουσα συμμετοχή του πρωτογενούς τομέα στην παραγωγή. Η εποχικότητα του τουρισμού, αλλά και το επίπεδο εκπαίδευσης το οποίο είναι πολύ χαμηλό, οδηγούν σταδιακά σε μια υποβάθμιση του μανιάτικου τοπίου, στο οποίο έχει αρχίσει να ξεφυτρώνει διάσπαρτη ακανόνιστη δόμηση.

Σύμφωνα με το υπάρχουν σενάριο ανάπτυξης, το οποίο ταυτίζεται με την απουσία στρατηγικού σχεδιασμού, το χαρακτηριστικό τοπίο της Μάνης κινδυνεύει να αλλοιωθεί. Αυτό που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα είναι μια αυξημένη ανοικοδόμηση λουξ ξενοδοχειακών συγκροτημάτων και μια αυξανόμενη ακαλαίσθητη δόμηση από καινούρια κτήρια, αντικείμενα του real estate που ανθεί στην παραθεριστική κατοικία, που αντιλαμβάνονται τη χαρακτηριστική φυσιογνωμία του τόπου σαν οτιδήποτε επενδύεται με τη γκρι πέτρα, ξεχνώντας πως κύριο μορφολογικό στοιχείο αποτελεί η λιτότητα και η ένταξη στο λακωνικό τοπίο.

Με τη δημιουργία των αιολικών πάρκων επιπλέον, το τοπίο αναμένεται να επιβαρυνθεί σημαντικά. 

Οι εγκαταστάσεις που προγραμματίζονται είναι μεγάλης κλίμακας και σε αρκετά μεγάλο υψόμετρο, οπότε θα κυριαρχήσουν στο τοπίο. Επίσης, επειδή τα αιολικά πάρκα που θα εγκατασταθούν είναι μεγάλης ισχύος, οι ανεμογεννήτριες θα έχουν μεγάλο μέγεθος, κάτι που έρχεται σε απόλυτη αντιπαράθεση με την κλίμακα των οικισμών, οι οποίοι εντάσσονται απόλυτα στο άγονο τοπίο. 

Αποτέλεσμα θα είναι οι ανεμογεννήτριες να υποβαθμίσουν σημαντικά την ποιότητα του τοπίου.

Στο γεγονός αυτό ενδέχεται να βλάψει και τον τουρισμό, κάτι το οποίο θα μειώσει τα έσοδα των δήμων και θα αυξήσει την ανεργία στην περιοχή. Άλλωστε, τα αιολικά πάρκα δεν δημιουργούν από μόνα τους θέσεις εργασίας.

Πέρα από το τοπίο σαν τουριστικό προϊόν, είναι ορατός ο κίνδυνος να χαθεί κάτι που ουσιαστικά:

Αυτό είναι η μοναδικότητα της συγκεκριμένης ενότητας σαν στοιχείο που δεν απαντάται αλλού, άλλο και η ιστορία του τόπου που διαβάζεται μέσα από τις μορφές και τη δομή.

2. Εναλλακτικό σενάριο

Παραγωγή

Στη Μάνη υπάρχουν μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης στον πρωτογενή τομέα. Στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Παραγωγής, υπάρχει η τάση να διακοπούν οι επιδοτήσεις, οπότε απαιτείται η στροφή σε νέες μορφές παραγωγής  και νέα προϊόντα.

Στα βιολογικά προϊόντα είναι μια λύση σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς ήδη υπάρχουν υψηλής ποιότητας προϊόντα, κυρίως λάδι, ελιές, μέλι, τσάι και μυρωδικά αλλά και κτηνοτροφικά. Επίσης, θα μπορούσαν να παραχθούν προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης, σαν προϊόντα που παράγονται και επεξεργάζονται στη Μάνη. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα ενίσχυε την παραγωγή και στον δευτερογενή τομέα και θα δημιουργούσε νέες θέσεις εργασίας. Άλλες αναπτυξιακές δραστηριότητες, που θα συμβάδιζαν με τις έννοιες της αειφορίας θα ήταν:

Η κτηνοτροφία μη σταβλισμένου κυρίως τύπου.

Τουρισμός

Στον τριτογενή, τομέα υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου τουριστικού μοντέλου, το οποίο θα περιλαμβάνει συνδυασμό της  θάλασσας, οικοτουρισμό και περιηγητικό τουρισμό στα μονοπάτια που ήδη υπάρχουν και έχουν σήμανση, προσέγγιση του τοπίου και των ειδών που φιλοξενεί, περιήγηση στην ιστορία και τη λαογραφία μέσα από τις ουσιαστικές μορφές, αλλά και δοκιμή ή Παρασκευή τοπικών εδεσμάτων και προϊόντων. Σε αυτή τη λογική και η φιλοξενία των τουριστών θα μπορούσε να γίνεται μέσα σε ένα δίκτυο αναπαλαιωμένων σπιτιών, που υπάρχουν άφθονα, στοιχείο που θα έδινε μια νέα δυναμική στην περιοχή. Κάτι τέτοιο θα συνέβαλε ασφαλώς και στην προστασία του τοπίου και στην ανάδειξη του σαν σύνολο.

Περιβάλλον

Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε η προστασία του περιβάλλοντος να αναδειχτεί σε κύριο μοχλό τουριστικής ανάπτυξης. Άλλωστε, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια στροφή στον τουρισμό, από την ποσότητα στην ποιότητα. Η ιδέα του οικοτουρισμού θεωρείται κατάλληλη για την περιοχή, αφού συμβάλει στην προστασία των πολύτιμων οικοσυστημάτων, φυσικών ή τεχνητών, και αποτελεί μια πηγή εσόδων σαν αντιστάθμισμα της απώλειας εισοδήματος από τον περιορισμό των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων ή του τοπίου.

Ενέργεια

Σε σχέση με τον τομέα της ενέργειας, πιστεύουμε όπως έχει γίνει κατανοητό ότι τα αιολικά πάρκα είναι στοιχεία εκτός κλίμακας της περιοχής και τόσο έντονα που θα επιβληθούν και θα υποβαθμίσουν το τοπίο. Για το λόγο αυτό, προτείνουμε την απαγόρευση της εγκατάστασής τους στη χερσόνησο, και τη διερεύνηση άλλων, ηπιότερων μορφών παραγωγής ενέργειας που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενεργειακή αυτονομία.

Το Παραδοσιακοί οικισμοί

Η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 830 κηρυγμένους παραδοσιακούς οικισμούς από ΥΠΕΧΩΔΕ. Ο νόμος Λακωνίας είναι ο δεύτερος κατά σειρά νόμος με τους περισσότερους παραδοσιακούς οικισμούς, αριθμώντας 96 από τους 163 του συνόλου της Πελοποννήσου, ακολουθώντας το νομό Κυκλάδων με 164 παραδοσιακούς οικισμούς.

Από τους 96 του νομού Λακωνίας οι 93 βρίσκονται στη Λακωνική Μάνη. 

 

Οι παραπάνω οικισμοί ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα από τις μελλοντικές εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων, ενώ πολύ σημαντική κρίνεται η υποβάθμιση του τοπίου, καθώς όλοι είναι παραδοσιακοί.

4. Οι επιπτώσεις

Πολλές μελέτες έχουν γίνει σχετικά με τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στην περιοχή του ενδιαφέροντός μας. Αυτό που τίθεται βέβαια σαν ερώτημα είναι πως προκύπτουν τα αριθμητικά κριτήρια και πώς μπορεί αυτά να διασφαλίζουν αντικειμενικά τη φέρουσα ικανότητα του τόπου.

Οι άδειες βρίσκονται στο εσωτερικό της περιοχής του δικτύου Natura, πολύ κοντά στα όρια της προστατευόμενης περιοχής του Ταϋγέτου,  η οποία είναι και Ζώνη Ειδικής Προστασίας της Ορνιθοπανίδας. Σύμφωνα με την περιβαλλοντική μελέτη, στη τοποθεσία στην οποία καταγράφεται η παραπάνω άδεια βρίσκεται στην κατεύθυνση των μεταναστευτικών διαδρόμων και το πρόβλημα που μπορεί να καταγραφεί είναι η ακουστική όχληση αλλά και η άμεση καταστροφή των σμηνών που θα προκληθεί στους πληθυσμούς των ζώων και των πουλιών της προστατευόμενης περιοχής.

«Σημείωση σύνταξης: Η περιοχή είναι πλούσια σε βιοποικιλότητα πάνω από 600 είδη φυτών, περισσότερα από αυτά 120 Ελληνικά ενδημικά φυτά και περισσότερα από 120 είδη πτηνών (MANI.ORG, 2017).

Η Μάνη είναι χαρακτηρισμένη, και συνεπώς προστατεύεται, ως Βιότοπος Natura (κωδ. GR2540008- Νότια Μάνη) και βιότοπος Corine (A00060082 Χερσόνησος Μάνης, Κωδ. A00010222 Νότια Μάνη, Όρος Σαγγιάς και Ακρωτήριο Ταίναρο, κωδ. A00030041 Σπηλιά Γλυφάδα και Αλεπότρυπα Πύργου Δυρού). Η Αρεόπολη, η Μίνα, η Κίττα, η Βάθεια, χαρακτηρίζονται επίσημα ΤΙΦΚ (Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (κωδ. AT1011082, AT1011068, AT1011077, AT1011076).»

Σε σχέση με τον οικιστικό δίκτυο, εντός της ζώνης των 2 χιλιομέτρων από τις μελλοντικές θέσεις των αιολικών πάρκων, που καθορίστηκε σαν όριο πέρα από το οποίο οι επιπτώσεις στους οικισμούς ελαχιστοποιούνται, υπάρχουν 15 παραδοσιακοί οικισμοί, από τους οποίους ο ένας (οικισμός Βάχος) έχει πληθυσμό πάνω από 100 κατοίκους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τις τελευταίες δεκαετίες ο κληροδοτημένος, μεγάλης έκτασης, σπάνιος και σημαντικός ιστορικός πλούτος της χερσονήσου θέτει σοβαρά προβλήματα προστασίας, ανάδειξης και ανάπτυξης. Οι πιέσεις από τον τουρισμό, τις παραθεριστικές κατοικίες και τα αιολικά έργα είναι πλέον ισχυρές. Είναι σκόπιμο να προωθηθεί ο χαρακτηρισμός της Μάνης μαζί με άλλες περιοχές του Ευρωπαϊκού χώρου, ως «Προστατευόμενο Πολιτιστικό Τοπίο» ή «Ανοικτό Μουσείο» στα πλαίσια μιας διεθνικής διαπεριφερειακής δικτύωσης και συνεργασίας.

Κρίνεται πλέον επιτακτικής η ανάγκη να υπάρχει μια οργάνωση των δραστηριοτήτων και ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα με όρους αειφορίας, το οποίο θα δώσει τη δυνατότητα να ενισχυθεί ο τόπος, ειδικά στη σημερινή συγκυρία που όλο και περισσότεροι νέοι επιστρέφουν στην επαρχία, αλλά ταυτόχρονα να διαφυλαχθεί και ο χαρακτήρας του. Τότε μόνο θα  μπορούμε να μιλάμε για βιώσιμη ή αειφόρο ανάπτυξη.

Μεταπτυχιακή Μελέτη Βενετίας Δεληκάρη - Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π

Επιμέλεια: Νίκος Καλαποθαράκος

Προσθήκη νέου σχολίου

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.